Τι γνωρίζει ο κ. Χρυσοχοΐδης

▅ Με την πεποίθηση ότι απαιτείται άμεση δράση, ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη επιχειρεί να ανακόψει το θέριεμα μιας νέας γενιάς αδίστακτων τρομοκρατών

▅ Το σύνθετο πρόβλημα της ασφάλειας, οι κοινωνικές συγκρούσεις, οι αναρχοαυτόνομοι και οι εμμονές τους, οι επαφές με τους ποινικούς και το πλήγμα στην οικονομία

▅ Του ΑΝΤ. ΚΑΡΑΚΟΥΣΗ | ΤΟ ΒΗΜΑ, Κυριακή 1 Νοεμβρίου 2009

O κ. Μιχάλης Χρυσοχοΐδης είναι υπερκινητικός, δεν μπορεί να μείνει ήσυχος ούτε λεπτό. Οσοι τον έχουν συναντήσει γνωρίζουν ότι μετακινείται συνεχώς, ότι δεν έχει ησυχία. Και όταν ερωτάται γιατί συμβαίνει αυτό, απαντά ότι είναι βιωματικό και εξηγεί πως «όταν ήταν μικροί, ο πατέρας τους χάλαγε τον φράχτη για να έχουν τα παιδιά δουλειά».

Κάπως έτσι λοιπόν μόλις ανέλαβε το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη και αντιμετώπισε από τη δεύτερη ημέρα επεισόδια και σπασίματα στην οδό Σόλωνος, δεν περίμενε ούτε ώρα. Κινήθηκε σχεδόν αυτόματα, έστειλε τις διμοιρίες των ΜΑΤ στα Εξάρχεια και μαζί μήνυμα δυναμικής παρουσίας.

«Ο πολιτικός πρέπει να δρα» συνηθίζει να λέει σε εκείνους που τον επικρίνουν ότι επέδειξε σπουδή και βιασύνη και προσθέτει ότι «ο υπουργός είναι επιχειρησιακός, οφείλει να λαμβάνει αποφάσειςώστε να βελτιώνει τη θέση της χώρας και των πολιτών». «Αλλιώς δεν έχει νόημα να παραμένει στη θέση του» συμπληρώνει με έμφαση.

«Οταν ανέλαβα το υπουργείο βρήκα φοβισμένους ανθρώπους, που κοιτούσαν πώς να περάσει η μέρα για να πάνε σπίτι τους» εξομολογείται σε ιδιωτικές συζητήσεις και εξηγεί ότι «τέτοιες στάσεις και συμπεριφορές δεν είναι ταιριαστές με την εποχή». «Ετσι χάθηκε ο Γρηγορόπουλος, από αυτή τη λογική της επανάπαυσης και της αδράνειας» επιμένει σε όλους τους τόνους.

«Η χώρα έχει προβλήματα και η ηγεσία οφείλει να δίνει τον τόνο, δρώντας έξυπνα, σοβαρά και επαγγελματικά, με σχέδιο, στόχους και πίστη στα ατομικά δικαιώματα και στις δημοκρατικές ελευθερίες, ώστε να μη δίνει αφορμές,σαν και αυτή που ανοήτως προσφέρθηκε πριν από λίγες ημέρες με τον κ. Δημ. Παπαχρήστο» .

Στη βάση αυτών των αντιλήψεων ο νέος υπουργός Προστασίας του Πολίτη ανέλαβε από την αρχή δράση και δεν δίστασε να επικηρύξει τους καταζητούμενους και ευρισκόμενους σε καθεστώς παρανομίας αδελφούς Σεϊσίδη και τον Γρ. Τσιρώνη. Και την επομένη άνοιξε νέος κύκλος αίματος με 96 σφαίρες εναντίον έξι αστυνομικών έξω από το Αστυνομικό Τμήμα της Αγίας Παρασκευής.

«Οσοι υποστηρίζουν ότι η επίθεση έγινε για την επικήρυξη δεν γνωρίζουν ότι τέτοιες επιχειρήσεις χρειάζονται προετοιμασία τουλάχιστον 15-20 ημερών» λέει ο κ. Χρυσοχοΐδης, σημειώνοντας με κάθε ευκαιρία ότι το πρόβλημα της ασφάλειας είναι μεγάλο και σύνθετο. Εχει δε πτυχές αδιερεύνητες και ως τώρα μη προσεγγίσιμες.

Οσο για τη νέα τρομοκρατία, εδραία είναι η πεποίθηση ότι κινείται σε γκρίζα ζώνη και δεν έχει τις αναστολές και τους περιορισμούς της προηγούμενης γενιάς. Οι φυλακισμένοι στον Κορυδαλλό λήστευαν τράπεζες για να χρηματοδοτούν τη δράση τους, αλλά δεν έπαιζαν με τους ποινικούς, ούτε πολυβολούσαν στα τυφλά. Η νέα γενιά είναι άλλο πράγμα. Δεν ορίζεται από τη μαρξιστικολενινιστική ηθική, είναι προϊόν της υπερκαταναλωτικής εποχής, θρέφει βαθύ μίσος για το σύστημα και τους όποιους εκπροσώπους του, η λογική της είναι αναρχοαυτόνομη, αντιηγετική και τον περασμένο Δεκέμβριο έφτιαξε τον δικό της μύθο και έκτοτε καλλιεργεί τη φαντασίωση της γενικευμένης εξέγερσης. Και το κρισιμότερο, βρήκε στον δρόμο κόσμο άγουρο, έτοιμο να ακούσει ακόμη και τις πλέον ακραίες εκδοχές της βίας.

Αυτή τη στιγμή, επισημαίνει ο κ. Χρυσοχοΐδης, ο κύκλος της αναρχοαυτονομίας, από την οποία αντλεί δυναμικό η νέα τρομοκρατία, είναι ευρύς, μαζικός, εξαπλωμένος σε όλη τη χώρα και μοναδικός στην Ευρώπη. Εχει μάλιστα εντυπωσιαστεί από το γεγονός ότι αυτή τη στιγμή έχουν περάσει στην παρανομία τουλάχιστον έξι 18χρονα και 20χρονα παιδιά που συμμετείχαν ή διατηρούσαν δεσμούς με τους «Πυρήνες της Φωτιάς». Και εντυπωσιάζεται ακόμη περισσότερο από το γεγονός ότι δεν ανταποκρίνονται στις εκκλήσεις του να παραδοθούν, παρ΄ ότι έχει δεσμευθεί ότι θα αντιμετωπιστούν με επιείκεια από το δημοκρατικό πολίτευμα.

Αυτό τον κάνει να πιστεύει ότι το φαινόμενο της τρομοκρατίας εξελίσσεται δυναμικά, όπως όλα. Ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη θεωρεί ότι δημιουργεί τις δικές του δυναμικές, έχει τη δική του κουλτούρα και διαμορφώνει τα δικά του ήθη. Ακριβώς δε επειδή δεν δεσμεύεται από τις παραδόσεις της «17 Νοέμβρη» και του ΕΛΑ, πιστεύει ακράδαντα ότι βρίσκεται σε επαφή και διασύνδεση με το οργανωμένο έγκλημα. Υπάρχουν ενδείξεις τέτοιας επαφής και σχέσης. Στην ομάδα Παλαιοκώστα που απήγαγε τον βιομήχανο Μυλωνά συμμετείχε και νεαρός αντιεξουσιαστής. Στις φυλακές επίσης γίνεται πανηγύρι μεταξύ επιφανών ποινικών και κινούμενων στη ζώνη της τρομοκρατίας αναρχικών. Και βεβαίως εξηγείται. Οι πρώτοι επιζητούν κάλυψη και υποστήριξη και οι δεύτεροι χρήματα και εργαλεία.

Αλλωστε το οργανωμένο έγκλημα τα τελευταία χρόνια έχει και αυτό εξελιχθεί. Εφθασε να ελέγχει το λαθρεμπόριο καυσίμων, κινεί το λαθρεμπόριο τσιγάρων, οργανώνει απαγωγές, διακινεί όπλα, ναρκωτικά και βεβαίως ανθρώπους, κυρίως γυναίκες και λαθρομετανάστες. Διαθέτει πλέον πάρα πολλά χρήματα, επενδύει τεράστια ποσά στη μαύρη οικονομία, συναλλάσσεται με την επίσημη και διεκδικεί τη νομιμοποίηση εσόδων προκειμένου να εξασφαλίσει περιουσιακά στοιχεία ή απλώς νομική κάλυψη και ισχύ. Η απαγωγή Παναγόπουλου είναι χαρακτηριστική και ενδεικτική των δυνατοτήτων της διασύνδεσης και της διείσδυσης του οργανωμένου εγκλήματος ακόμη και στο κράτος.

Ο κ. Χρυσοχοΐδης δεν είναι ένας τυπικός πολιτικός. Παρακολουθεί τις διεθνείς τάσεις, γνωρίζει τις προτεραιότητες της Εuropol και τις εκθέσεις που επισημαίνουν ότι το οργανωμένο έγκλημα είναι διεθνικό και πως αν δεν ελεγχθεί εγκαίρως θα απειλήσει στο μέλλον τη σταθερότητα των ευρωπαϊκών οικονομιών. Αντιλαμβάνεται τις αλληλεπιδράσεις, ξέρει ότι το εμπόριο όπλων, ναρκωτικών και γυναικών ελέγχεται από τους ξένους και ότι οι δικοί μας αναλαμβάνουν τη νομιμοποίηση και διακίνηση των παράνομων εσόδων, κινώντας τεράστια ποσά σε μια ευρύτατη ζώνη από την Αλβανία ως την Ουκρανία. Απίθανα πρόσωπα διατηρούν απίστευτους τραπεζικούς λογαριασμούς, όλος ο ποινικός κώδικας ξεπλένει χρήμα online, το οργανωμένο έγκλημα δείχνει να απορροφά με πρωτοφανή ταχύτητα τα μοντέρνα και τεχνολογικά προηγμένα πιστωτικά αγαθά, μια άλλη απειλητική ζώνη αναπτύσσεται στην γκρίζα ζώνη μεταξύ παρανομίας και νομιμότητας.

Επιμονή στο δόγμα δημοκρατία με πυγμή

O κ. Χρυσοχοΐδης θεωρεί εξαιρετικά επικίνδυνη τη βεβαία, γι΄ αυτόν, επαφή μεταξύ του οργανωμένου εγκλήματος και της νέας τρομοκρατίας. Οπως εξομολογείται σε ιδιαίτερες συνομιλίες του, αν η σχέση διευρυνθεί και σταθεροποιηθούν οι δεσμοί τότε τα πράγματα μπορεί να γίνουν ανεξέλεγκτα στον τομέα της ασφάλειας και να πλήξουν καθοριστικά τη σταθερότητα της οικονομίας. Γι΄ αυτό θεωρεί ότι το έργο της αποκάλυψης δεν είναι εύκολο. Απαιτεί συνδυασμένη και ολοκληρωμένη δράση ώστε να πιαστεί η άκρη του νήματος και να ξηλωθεί μια κι έξω. Ταυτοχρόνως γνωρίζει ότι πρέπει ταχύτατα να ελεγχθεί ο κύκλος των υποστηρικτών, και τα πολλά υποσυστήματα που τον συνθέτουν. Γι΄ αυτόν έχει εξαιρετική σημασία η όλη επιχείρηση να εξελιχθεί χωρίς να διασαλευθεί η κοινωνική ειρήνη και τάξη. Ετσι επιμένει στο δόγμα δημοκρατία με πυγμή, που ορίζεται από το δίπτυχο μηδενική ανοχή στην ανομία, αλλά και μηδενική ανοχή στην αστυνομική βία. Ο κ. Χρυσοχοΐδης γνωρίζει ότι στο πρόσφατο παρελθόν αναπτύχθηκαν άθλιες συμπεριφορές από αστυνομικά όργανα, ότι στη διάρκεια τυπικών ελέγχων και προσαγωγών αθώοι πολίτες τσαλαπατήθηκαν μόνο και μόνο επειδή η εμφάνισή τους δεν ταίριαζε στα γούστα των οργάνων της τάξης. Ακριβώς γι΄ αυτόν τον λόγο, για να είναι όλα ξεκαθαρισμένα, μεταδίδει ότι τις επόμενες ημέρες θα αναλάβει συγκεκριμένες πρωτοβουλίες που θα επιβεβαιώνουν πίστη στην προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και απαλλαγή της Αστυνομίας από τα συντηρητικά σύνδρομα. Δεν ξέρουμε ποια θα είναι η τύχη του κ. Χρυσοχοΐδη σε αυτή τη δεύτερη θητεία στον επίμαχο από την πρώτη στιγμή τομέα της τάξης και της ασφάλειας. Σίγουρα πάντως η προσπάθειά του δεν θα είναι τυπική. Εθεσε τον πήχη ψηλά και τα γεγονότα τον ψήλωσαν ακόμη περισσότερο. Μένει να αποδειχθεί αν θα καταφέρει όντως να επανακτήσει την πρωτοβουλία των κινήσεων και να επιβάλει τελικώς το απαιτητικό δόγμα του.

Χάρης Καστανίδης: «Ορισμένοι δικαστές δεν έκαναν τη δουλειά τους για τη Siemens»

Τη σύσταση εξεταστικής επιτροπής της Βουλής για τα σκάνδαλα της Siemens και για άλλες μεγάλες υποθέσεις επιβεβαιώνει με συνέντευξή του στην «Κ.Ε.» ο υπουργός Δικαιοσύνης, Χάρης Καστανίδης. Αφήνει, μάλιστα, ανοιχτό να ελεγχθούν είτε ποινικά είτε πειθαρχικά δικαστές που συμμετείχαν στους λάθος χειρισμούς.

* Η κυβέρνηση εξετάζει την πιθανότητα να ασκηθεί και ποινικός έλεγχος και στον συνταξιούχο πλέον, εισαγγελέα του Αρείου Πάγου Γ. Σανιδά και στον άλλοτε προϊστάμενο της εισαγγελίας Κυριάκο Καρούτσο, αφού ο υπουργός στη συνέντευξή του κάνει λόγο για τυχόν «ιεραρχική χειραγώγηση της ανάκρισης της υπόθεσης που έβλαψε το δημόσιο συμφέρον».

* Προαναγγέλλει, επίσης, αλλαγή και στον τρόπο επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης, που «θα περνάει μέσα από το Κοινοβούλιο και η κυβέρνηση θα δεσμεύεται από κανόνες διακομματικής συνεννόησης».

- Τελικά πώς ακριβώς έγινε η επιλογή του νέου γενικού, Γ. Δημήτραινα; Εσείς πήρατε μέρος στην επιλογή του, παρ’ ότι τον γνωρίζατε προσωπικά;

- Ο νέος γενικός γραμματέας του υπουργείου Δικαιοσύνης επιλέχθηκε απολύτως αξιοκρατικά, ανάμεσα σε 700 υποψηφίους και αφού σχηματίστηκε μια μικρή λίστα 10 τελικά υποψηφίων, στην οποία μάλιστα δεν είχα καμία ανάμειξη. Δεν σας έχει κάνει εντύπωση ότι, όλες αυτές τις μέρες που συζητείται ο νέος τρόπος επιλογής των γενικών γραμματέων, δεν βρέθηκε ούτε ένας που να αμφισβητήσει τα προσόντα του συγκεκριμένου προσώπου; Τι μου υποδεικνύουν; Οτι θα έπρεπε να επιλέξω ένα παντελώς άγνωστο σε μένα πρόσωπο, του οποίου την ποιότητα δεν γνωρίζω και να τον τοποθετήσω σε μια θέση απολύτου εμπιστοσύνης του υπουργού; Αλλωστε, δεν διακήρυξε ποτέ το ΠΑΣΟΚ ότι απαγορεύεται να υποβάλλουν αίτηση πρόσωπα που είναι γνωστά σε υπουργούς ή στελέχη. Αυτό που είπε το ΠΑΣΟΚ είναι ότι θα κριθούν όλοι ανάλογα με τα προσόντα τους και αυτό ακριβώς κάναμε.

* Ποιο θα είναι το πρώτο νομοθέτημα του υπουργείου και ποια η διαδικασία επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης;

- Το πρώτο νομοσχέδιο που θα εισηγηθώ πολύ σύντομα στη Βουλή είναι αυτό για την αποζημίωση των θυμάτων από εγκλήματα βίας. Θα ακολουθήσουν τα νομοσχέδια για την εναρμόνιση ποινικών μας διατάξεων προς το καθεστώς λειτουργίας του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου και για την επιτάχυνση στην απονομή της δικαιοσύνης. Σε ό,τι αφορά την επιλογή της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων θα υπάρξει πολύ σύντομα νέο νομοθετικό πλαίσιο που θα επιτρέπει την εμπλοκή της Βουλής με δεσμεύσεις διακομματικής συνεννόησης. Θέλουμε πραγματικά ανεξάρτητη Δικαιοσύνη.

* Οι περισσότεροι από τους προκατόχους σας με την ανάληψη των καθηκόντων τους κατέθεταν και ψήφιζαν ένα νομοσχέδιο για την επιτάχυνση της απονομής της Δικαιοσύνης· πώς θα διαφοροποιείται η δική σας πρόταση;

- Θα έχετε τη δυνατότητα σε λίγο χρόνο να συγκρίνετε. Αυτό που προς ώρας μπορώ να ανακοινώσω είναι η σύσταση τριών νομοπαρασκευαστικών επιτροπών που σε χρονικό ορίζοντα δύο μηνών θα μου παραδώσουν τρία νομοσχέδια που θα αφορούν την επιτάχυνση της δίκης στα διοικητικά, τα πολιτικά και τα ποινικά δικαστήρια.

* Σκάνδαλο Siemens: Πότε θα καταθέσετε την πρόταση για εξεταστική επιτροπή, και προτίθεστε να κάνετε το ίδιο και για το σκάνδαλο του Βατοπεδίου;

- Ισχύει απολύτως η δέσμευσή μας για τη σύσταση εξεταστικής επιτροπής σχετικά με το σκάνδαλο της Siemens, όπως και για άλλες μεγάλες υποθέσεις που απασχόλησαν τη δημόσια συζήτηση. Την πρόταση θα την υποβάλει η κοινοβουλευτική ομάδα του ΠΑΣΟΚ, συνεπώς για τον χρόνο υποβολής της δεν είμαι αρμόδιος να σας απαντήσω.

* Οι ευθύνες των πολιτικών έχουν παραγραφεί. Πώς σκέφτεστε να αποδοθεί δικαιοσύνη για όσους «τα πήραν», θέμα που όπως φαίνεται αγγίζει και τα δύο μεγάλα κόμματα της χώρας;

- Δυστυχώς, οι ευθύνες των πολιτικών παραγράφηκαν με την αιφνίδια απόφαση του κ. Καραμανλή να κλείσει την ολομέλεια της Βουλής τον περασμένο Μάιο. Σε ό,τι αφορά τις ευθύνες των μη πολιτικών προσώπων εκφράζω τη βεβαιότητα ότι το ανακριτικό έργο θα συνεχιστεί απρόσκοπτα και όπου εντοπιστούν ποινικές ευθύνες θα αποδοθούν ταχέως και χωρίς δισταγμό.

* Νόμος περί ευθύνης υπουργών: Ποιο είναι το δικό σας όραμα για την αποκατάσταση της τιμής των πολιτικών μας;

- Είναι ανάγκη να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη ανάμεσα στους πολιτικούς και τους πολίτες. Η αξιοπιστία της πολιτικής ζωής έχει αμφισβητηθεί, άλλοτε γιατί δόθηκαν κακά παραδείγματα συμπεριφοράς, άλλοτε γιατί υπήρχαν κενά στη νομοθεσία και κάποτε γιατί η υπερβολή και η έλλειψη μέτρου, που συχνά διακρίνουν τη δημόσια συζήτηση, οδηγούν σε άδικες κρίσεις. Το προσωπικό μου χρέος και η ευθύνη όλης της κυβέρνησης είναι να επιφέρουμε τομές στη λειτουργία του πολιτικού συστήματος, να πάρουμε γενναίες νομοθετικές πρωτοβουλίες που θα εγκαθιστούν στο κέντρο της δημόσιας ζωής τις αρχές της διαφάνειας, του σεβασμού των νόμων και της ηθικής ευθύνης. Παρ’ ότι, υπό το ισχύον σύνταγμα, η αλλαγή του νόμου περί ευθύνης υπουργών δεν μπορεί να είναι μεγάλη, ωστόσο υπάρχει η δυνατότητα για νομοθετικές βελτιώσεις και κυρίως εξασφάλιση κοινοβουλευτικών κανόνων που δεν θα επιτρέπουν την αποφυγή καταλογισμού σε όσα κυβερνητικά στελέχη θα «παρεκκλίνουν» στο μέλλον.

* Οι δύο μεγάλοι ταμίες του σκανδάλου το ‘σκασαν από την ανάκριση. Πιστεύετε ότι κάποιοι και μέσα από τη Δικαιοσύνη υπέθαλψαν τη φυγή τους στο εξωτερικό ή όπου αλλού;

- Πιστεύω απλά ότι ορισμένοι δικαστικοί λειτουργοί δεν έκαναν τη δουλειά τους όπως έπρεπε. Αλλωστε, ο αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου ζήτησε τον πειθαρχικό έλεγχο του δικαστικού λειτουργού που είχε την ευθύνη της ανάκρισης στην υπόθεση Siemens, για δε τους συνταξιοδοτηθέντες προϊσταμένους του, όπως και για ορισμένους εν ενεργεία συναδέλφους του, διεξάγεται ήδη προκαταρκτική εξέταση για τη διερεύνηση πιθανών ποινικών ευθυνών. Θα παρακολουθώ από κοντά αυτές τις υποθέσεις, ώστε όσοι μέσω της ιεραρχικής χειραγώγησης επεχείρησαν να βλάψουν το δημόσιο συμφέρον να υποστούν τις κυρώσεις, αν βεβαίως αποδειχθούν από την εξέταση ότι έχουν ποινικές ευθύνες.

* Εχετε ελέγξει τις δικαστικές συνδρομές της υπόθεσης, έχουν γίνει λάθη και παραλείψεις στους χειρισμούς;

- Κατά τον γερμανικό ποινικό νόμο τα πλημμελήματα στη Γερμανία παραγράφονται σε δύο έτη. Το πρόβλημα με τα ευρωπαϊκά εντάλματα δικαστικής συνδρομής που εξέδωσαν δικαστικές αρχές της χώρας μας είναι ότι αφορούσαν υποθέσεις του παρελθόντος που παραγράφηκαν. Και αποτελεί μεγάλο πρόβλημα επίσης ότι η ανάκριση δεν ασχολήθηκε με το παρόν.

* Τι θα προβλέπει ο νόμος για τη διαφάνεια στις προμήθειες και πώς θα διασφαλίσετε τον έλεγχο από δικαστές;

- Ηδη από το Σύνταγμα προβλέπεται ότι το Ανώτατο Δικαστήριο που ελέγχει τις συμβάσεις προμηθειών είναι το Ελεγκτικό Συνέδριο. Το Ελεγκτικό Συνέδριο όμως αρκείται στον προληπτικό έλεγχο νομιμότητας. Υπάρχουν τμήματα της διαδικασίας για τη σύναψη συμβάσεων προμηθειών, π.χ. οι όροι της προκήρυξης για μια προμήθεια που δεν αποτελούν αντικείμενο υποχρεωτικής κρίσεως του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Αρα, επιδιώκουμε την ισχυροποίηση του ελεγκτικού ρόλου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, όπως και σκεφτόμαστε τη χρησιμότητα ίδρυσης ανεξάρτητης αρχής που να μπορεί να θεσμοθετεί κανόνες υγιούς ανταγωνισμού και διαφάνειας κατά την εξέλιξη του διαγωνιστικού μέρους.

* Η υπόθεση με το καθεστώς stage διχάζει, όπως φαίνεται, την κοινή γνώμη και θα απασχολήσει και τα δικαστήρια. Ποια είναι η δική σας άποψη;

- Τα stage δεν μπορούν να συνεχιστούν στον δημόσιο τομέα, με ένα καθεστώς άθλιων αμοιβών και χωρίς ασφάλιση. Το ελληνικό Δημόσιο, αν χρειάζεται προσωπικό για να υπηρετούνται πρόσκαιρες ή διαρκείς ανάγκες του, μπορεί να επιλέγει με προγραμματισμό και υπό τον έλεγχο του ΑΣΕΠ το προσωπικό του.

* Η αλλαγή του εκλογικού νόμου σας βρίσκει σύμφωνο; Πόσο έτοιμο είναι το ελληνικό πολιτικό σύστημα;

- Η αλλαγή του εκλογικού νόμου θα βοηθήσει στον εξορθολογισμό των εκλογικών δαπανών και στην καταπολέμηση της αδιαφανούς πολιτικής χρηματοδότησης. Δεν θεωρώ έτοιμο το ελληνικό πολιτικό σύστημα για την αποδοχή του, γι’ αυτό και θα χρειαστεί εντατικός διάλογος και διαβούλευση.

* Τι λέτε για την μετατροπή σε κακούργημα του αδικήματος της οπλοκατοχής που ανακοίνωσε ο Μιχ. Χρυσοχοΐδης;

- Είναι θέμα που θα συζητηθεί με το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη. Θεωρώ ότι η υπέρμετρη αύξηση των ποινών δεν οδήγησε πάντα σε μείωση της εγκληματικής δραστηριότητας.

• Στη ΓΙΑΝΝΑ ΠΑΠΑΔΑΚΟΥ, Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, Κυριακή 1 Νοεμβρίου 2009

Δημήτρης Αβραμόπουλος: «Συζητώ και αλλαγή του ονόματος»

Μιλήσαμε με τον Δ. Αβραμόπουλο την Παρασκευή κι ενώ οι διαβουλεύσεις για τον τρόπο εκλογής του αρχηγού της Ν.Δ. βρίσκονταν στο ζενίθ, λίγες ώρες πριν από τη συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής του κόμματος. Ισως γι’ αυτό, με τη φόρτιση της συγκυρίας, ο πρώην υπουργός καταγγέλλει ευθέως τη «δύναμη της κομματικής γραφειοκρατίας, που σε πολλές περιπτώσεις έχει εμποδίσει τον εκσυγχρονισμό του κόμματος». *Με λόγο τολμηρό, ο Δ. Αβραμόπουλος μιλάει για αλλαγές εκ βάθρων, μην αποκλείοντας ακόμη και το χτίσιμο ενός νέου κεντροδεξιού κόμματος, με άλλο όνομα στη θέση της σημερινής «Νέας Δημοκρατίας».

* Παρακολουθώ τη συζήτηση για τον τρόπο εκλογής αρχηγού και απορώ με το χαρακτήρα αυτής της διαδικασίας. Εγώ ξέρω ότι σε ένα σοβαρό και οργανωμένο κόμμα υπάρχουν καταστατικές προβλέψεις για κάθε περίπτωση. Στη Ν.Δ. γίνεται ένα ατέλειωτο παζάρι μεταξύ των υποψήφιων αρχηγών. Είναι αυτή εικόνα σύγχρονου ευρωπαϊκού κόμματος;

- Σημασία έχει ποια θα είναι η μελλοντική εικόνα του κόμματος, που, όπως κατ’ επανάληψη έχω πει, πρέπει να είναι ένα σύγχρονο κεντροδεξιό ευρωπαϊκό κόμμα. Είναι αλήθεια, ωστόσο, ότι έχουμε καταστατικό, το οποίο όμως πολλές φορές στο παρελθόν έχει τροποποιηθεί, για να προσαρμοστεί στις ανάγκες της συγκυρίας. Το ίδιο έγινε και το 1997, όταν τροποποιήθηκαν άρθρα, ύστερα από συμφωνία των ανθυποψηφίων, που οδήγησε στην εκλογή του Κώστα Καραμανλή. Πέραν όμως όλων αυτών, εκείνο που έχει σημασία είναι ότι στην περίπλοκη αυτή κατάσταση που δημιουργήθηκε, αναδεικνύεται η δύναμη της κομματικής γραφειοκρατίας, που σε πολλές περιπτώσεις έχει εμποδίσει τον εκσυγχρονισμό του κόμματος. Αυτή τη στιγμή, η πρόκληση είναι μεγάλη. Με δεδομένη την πρόσφατη εκλογική ήττα, προβάλλει αναγκαίο το άνοιγμα στην κοινωνία και η επανίδρυση της παράταξης. Πρώτο βήμα, η απευθείας εκλογή της νέας ηγεσίας από την ευρεία κοινωνική μας βάση. Πιστεύω ότι ο προβληματισμός που καλλιεργήθηκε τις τελευταίες εβδομάδες θα μετεξελιχθεί σε μία εκρηκτική δύναμη, η οποία θα απελευθερώσει ιδέες και προτάσεις, ώστε η Ν.Δ. να αναγεννηθεί.

* Μέχρι στιγμής πάντως έχετε αποδυθεί όλοι σε μια ατέρμονη κουβέντα για τη διαδικασία εκλογής και απουσιάζει η ουσία, που είναι τι κόμμα θέλει τελικά ο καθένας από σας.

- Από την πρώτη ημέρα είπα ότι υπάρχει κίνδυνος η διαδικασία να γίνει πολιτική και η πολιτική, διαδικασία. Ο,τι το χειρότερο, δηλαδή. Προηγουμένως σας έδωσα κάποιες εξηγήσεις. Οσο για το ολοκληρωμένο σχέδιο, για το πώς πρέπει να είναι η Νέα Δημοκρατία, να μη βιάζεστε. Τόσο οι υποψήφιοι όσο και τα μέλη του κόμματος, στις συνεδριακές διαδικασίες που θα ακολουθήσουν, θα παραθέσουν τις προτάσεις, τα προγράμματα, τις ιδέες τους. Από τις διαδικασίες αυτές θα γεννηθεί η καινούρια Νέα Δημοκρατία. Μια σύγχρονη, ευρεία, δημοκρατική και προοδευτική κεντροδεξιά παράταξη, που θα στηριχτεί σε νέες θεσμικές δομές, σε νέες αντιλήψεις, μια νέα νοοτροπία, απηλλαγμένη από τη σκουριασμένη μηχανή, που μοιραία ο χρόνος και οι ξεπερασμένες από τους καιρούς νοοτροπίες έχουν επιφέρει.

* Μπορείτε να μου ερμηνεύσετε τον παγκοσμίως πρωτότυπο όρο «κοινωνικός φιλελευθερισμός;».

- Η βαθύτερη έννοια της ελευθερίας είναι μοναδική. Ωστόσο, ο φιλελευθερισμός, λόγω της κακοποίησης που έχει υποστεί από κάποιους που ήθελαν να τον αποκόψουν από τον ριζοσπαστισμό του και να τον εντάξουν σε καθαρά οικονομίστικα πλαίσια, οδηγήθηκε στο να αυτοπροσδιορίζεται με διάφορα επίθετα. Ο φιλελευθερισμός συνδυάζει βασικές αρχές της αξίας της δημοκρατίας, που είναι η δύναμη της πρωτοβουλίας του ατόμου – πάντοτε μέσα σε ένα πλαίσιο κανόνων -, τις διαρκείς βαθιές τομές και αλλαγές που έχουν να κάνουν με πανανθρώπινες αξίες, δημοκρατικές αξίες, τα ανθρώπινα δικαιώματα και την ελευθερία. Από την άλλη μεριά, σε δομές ενός κοινωνικού κράτους που θα παρέχει κοινωνικά και πολιτιστικά αγαθά, όπως είναι η υγεία και η παιδεία, χωρίς διακρίσεις, σε όλους τους πολίτες και τους κατοίκους της κοινωνίας. Αυτός είναι ο πολιτικός φιλελευθερισμός, ο οποίος ορίζει και τον τρόπο ζωής μας, και βρίσκεται μακριά από τον νεοφιλελευθερισμό που απελευθερώνει μεν δυνάμεις της οικονομίας και της κοινωνίας, αλλά κατά τρόπο άκρατο. Κάτι που οδήγησε και στην παγκόσμια οικονομική κρίση και τις συνέπειές της.

* Είχατε μιλήσει στο παρελθόν περί του τέλους του «βιοϊστορικού κύκλου» των κομμάτων. Μετά το αναιρέσατε, λέγοντας ότι η Ν.Δ. εκσυγχρονίστηκε.

- Μίλησα για τον βιοϊστορικό κύκλο της μεταπολίτευσης, μέρος της οποίας είναι και τα κόμματα που γεννήθηκαν το 1974. Το 2004, η Ν.Δ. βρέθηκε σε δυναμική τροχιά, με τον Κ. Καραμανλή να δείχνει το δρόμο, πείθοντας την κοινωνία, η οποία του έδωσε εντολή να κυβερνήσει. Ανεξάρτητα από τις εξελίξεις, το στίγμα που έδωσε το 2004 η Ν.Δ. ήταν αυτό που ανταποκρινόταν στο διακύβευμα της εποχής.

* Κερδίσατε το 2004 τις εκλογές. Και τι έγινε μετά;

- Η Νέα Δημοκρατία ως κυβέρνηση, και παρά τα όποια βήματα σε πολλούς τομείς, δεν τα κατάφερε. Εκτιμώ -και πάντα το έλεγα- ότι η πολιτική μας έπρεπε να είναι πιο τολμηρή, πιο θαρραλέα, πιο βαθιά, πιο ριζοσπαστική. Ενώ αρχικά καταφέραμε να εμπνεύσουμε, θέτοντας την ατζέντα της εποχής με βάση τα διακυβεύματά της, δηλαδή διαφάνεια, θεσμική ανασυγκρότηση του κράτους, αξιοκρατία, δίκαιη οικονομία, κοινωνικό κράτος, φάνηκε στο τέλος η αδυναμία μας στο αποτέλεσμα. Είναι αλήθεια ότι ξεκίνησαν και έγιναν αρκετά, με ένα πρώτο κατ’ αρχάς στάδιο νοικοκυρέματος. Παρ’ όλα αυτά, όλα έμειναν στη μέση και το ΠΑΣΟΚ ιδιοποιείται σήμερα τη δική μας πρόταση και στρατηγική.

* Μήπως πρέπει να χτιστεί από την αρχή ένα άλλο κόμμα της κεντροδεξιάς;

- Σίγουρα, απαιτείται μια νέα κομματική αρχιτεκτονική. Σαν έλθει η ώρα, θα συζητήσουμε όλες τις προτάσεις, απ’ όπου και εάν προέρχονται. Τίποτε δεν πρέπει να αποκλείσουμε.

* Ακόμη και να αλλάξει το όνομα;

- Μα, το όνομα, με την όποια σημειολογική του αξία, το άλλαζε κάθε φορά που επανίδρυε την παράταξη ο ίδιος ο ιδρυτής της, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής. Δεν δίσταζε να το κάνει, εφόσον έκρινε ότι αυτό απέδιδε και τις καινούριες έννοιες και αρχές, πάνω στις οποίες στηριζόταν η πολιτική πρόταση της παράταξης. Είναι, ωστόσο, άκαιρο για να το συζητάμε αυτό τώρα. Οταν έλθει η ώρα, η συζήτηση θα είναι πλατιά και βαθιά. Το κυριότερο, ωστόσο, είναι η ουσία και το βάθος των αλλαγών. Η Ν.Δ. πρέπει να προχωρήσει με τολμηρές ιδέες, ώστε να μετεξελιχθεί σε μια σύγχρονη δημοκρατική και προοδευτική φιλελεύθερη παράταξη. Με αναφορά της το διαχρονικό αξιακό της σύστημα, επικαιροποιημένο στους καιρούς μας και με την ανάπτυξη και διεύρυνσή της στον κεντροδεξιό χώρο. Οσο για τα οργανωτικά, ναι, πιστεύω ότι πρέπει να γίνουν μεγάλες αλλαγές. Και θεσμικές, και οργανωτικές, και λειτουργικές. Πρέπει να ξαναγίνει η παράταξη ελκυστική. Κυρίως, απέναντι στη νέα γενιά, προς την οποία πρέπει να ανοίξει τις πόρτες και τα μυαλά της. Να το πω ακόμη πιο καθαρά: το κομματικό μοντέλο της μεταπολίτευσης έχει ξεπεραστεί.

* Σας έχω ακούσει να λέτε ότι θα επιμείνετε στην υποψηφιότητά σας μέχρι τέλος. Αυτό θα γίνει ακόμη κι αν τα μηνύματα δεν ανταποκρίνονται στην αποδοχή που περιμένατε;

- Χωρίς καμία αμφιβολία. Η πορεία μου στην πολιτική ποτέ δεν υπήρξε πορεία υπολογισμών, συνδιαλλαγών και συμβιβασμών, αλλά συνέπειας. Στα δεκαέξι χρόνια που είμαι στην πολιτική, κάτι που δήλωσα δημόσια, πάντα το τήρησα και το τίμησα στην πράξη.

* Με ποιον από τους ανθυποψηφίους σας έχετε τις μεγαλύτερες πολιτικές διαφορές;

- Η παρουσία μας και η πολιτική μας ύπαρξη στην παράταξη ξεκινάει από το κοινό αξιακό μας πλαίσιο. Από εκεί και πέρα, σίγουρα υπάρχουν διαφορές, που θα φανούν, αλλά αυτές δεν οδηγούν σε διαφορετικούς δρόμους. Είναι παράλληλες διαδρομές, μέσα στο πλαίσιο της ίδιας, πολιτικά και ιδεολογικά οριζόμενης, οικογένειας.

• Στον ΔΗΜΗΤΡΗ ΤΣΙΟΔΡΑ, Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, Κυριακή 1 Νοεμβρίου 2009

Σωκράτης Ξυνίδης: «Το κόμμα δεν θα γίνει ντελάλης της εξουσίας»

«Θέλουμε να είμαστε η συνείδηση της κυβέρνησης, την οποία στηρίζουμε, θα εξηγούμε τις επιλογές της, αλλά και θα την ελέγχουμε αν είναι συνεπής με τις αρχές, τις δεσμεύσεις και την ιδεολογία μας. Δεν θα επιβάλλει το κόμμα στην κυβέρνηση την πολιτική, όμως δεν θα γίνει ο ντελάλης της εξουσίας».

*Ετσι οραματίζεται το ΠΑΣΟΚ ο νέος γραμματέας του Εθνικού Συμβουλίου, Σωκράτης Ξυνίδης, ο οποίος δεν αισθάνεται «στραπατσαρισμένος» από το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας στο Εθνικό Συμβούλιο. Αντιθέτως, υποστηρίζει ότι το κατανοεί, τονίζοντας ότι «ο Γιώργος Παπανδρέου δεν θέλει ένα προσωποπαγές κόμμα. Αν το ήθελε, θα μπορούσε να το κάνει από το 2004».

* Πότε οργανωθήκατε, αλήθεια, στο ΠΑΣΟΚ;

- Το 1978, σε ηλικία 14 ετών, στην ΠΑΜΚ, τη μαθητική οργάνωση. Τρία άτομα ιδρύσαμε την ΠΑΜΚ στην Ξάνθη και οι περισσότεροι μας αντιμετώπιζαν με καχυποψία. Μας θεωρούσαν επικίνδυνους για τη δημόσια ασφάλεια…

* Και η εξέλιξή σας ποια ήταν;

- Γραμματέας στη σπουδάζουσα στην Κομοτηνή, γραμματέας στο γραφείο πόλης της Ξάνθης και, στη συνέχεια, μεσολαβεί ένα μεγάλο κενό, για να επανέλθω το 2005.

* Γιατί τόσο μεγάλο κενό;

- Είχα απογοητευθεί γιατί την εποχή εκείνη, ενώ εξέφραζα θέσεις του ΠΑΣΟΚ, γίνεται το συνέδριο του 1996, στο οποίο δεν εκλέχθηκα καν σύνεδρος.

* Γιατί;

- Δεν είχα ξεκαθαρίσει μέσα μου και, βεβαίως, δημοσίως με ποιον είμαι, με τον Σημίτη ή με τον Τσοχατζόπουλο.

* Ησασταν ουδέτερος…

- Ηθελα να ακούσω στο συνέδριο τις θέσεις τους για να καταλήξω. Ε, αυτό το πλήρωσα με τη μη εκλογή μου, γιατί βρέθηκα ανάμεσα σε δύο στρατόπεδα που δεν ευνοούσαν την ουδετερότητα.

* Και επιστρέψατε γιατί σας έπεισε το μοντέλο Παπανδρέου;

- Στο συνέδριο του 2005, ακούγοντας την πλατφόρμα Παπανδρέου, κατάλαβα ότι εδώ υπάρχει διακύβευμα.

* Είναι αλήθεια ότι, ενώ ο κ. Παπανδρέου σας ήθελε από καιρό στο Εθνικό Συμβούλιο, οι μηχανισμοί σάς έκοψαν στο τελευταίο συνέδριο;

- Η αλήθεια είναι ότι ήμουν υποψήφιος και δεν εξελέγην. Αλήθεια επίσης είναι ότι μου δηλώθηκε από κεντρικά στελέχη του κινήματος ότι θα με προτείνουν να εκλεγώ στο Εθνικό Συμβούλιο. Τώρα, το τι έγινε, δεν το ξέρω.

* Τώρα που είστε στην κορυφαία θέση του κόμματος τι θα κάνετε με τους μηχανισμούς;

- Δεν περιμένω ότι θα εξαφανιστούν από τη μια μέρα στην άλλη. Νομίζω όμως ότι έχουμε μια καλή πορεία τα τελευταία χρόνια, ασχέτως αν όλοι έχουμε υποστεί τις συνέπειες μιας τέτοιας παθολογικής λειτουργίας. Ωστόσο, το κίνημά μας πραγματικά ανοίγει στην κοινωνία και υιοθετεί λειτουργίες που περιορίζουν τον ρόλο των μηχανισμών. Αυτός είναι και ο δρόμος που έχω σκοπό να υπηρετήσω.

* Μήπως το κόμμα ανοίγει πάρα πολύ με κίνδυνο να γίνει, τελικά, ένας «χυλός»;

- Ακούω πολύ σοβαρά αυτήν την άποψη-προειδοποίηση, η αλήθεια όμως βρίσκεται κάπου στη μέση. Και οι διαδικασίες πρέπει ν’ ανοίγουν, αλλά και να μην πάμε σε χαλαρές καταστάσεις, οι οποίες δεν θα παράγουν πολιτικό αποτέλεσμα. Δεν χτυπάς τους μηχανισμούς διαλύοντας τα πάντα. Προσπαθείς να δημιουργήσεις αντίβαρα στη δράση τους και τα αντίβαρα είναι οι δημοκρατικές διαδικασίες.

* Ο κίνδυνος να μετεξελιχθεί το ΠΑΣΟΚ σ’ ένα αρχηγικό κόμμα είναι υπαρκτός;

- Αυτός ο κίνδυνος πάντοτε υπάρχει σ’ ένα μεγάλο κόμμα εξουσίας. Νομίζω, όμως, ότι ο Γ. Παπανδρέου, αν ήθελε, θα μπορούσε να το κάνει το 2004. Κάποιοι τον κατηγορούν επειδή δεν το έκανε και ενδεχομένως να του χρεώνουν ότι αυτή ήταν και η αιτία που αργότερα οδήγησε στην αμφισβήτησή του και έριξε το κόμμα στην εσωστρέφεια. Ο Γ. Παπανδρέου δεν θέλει ένα προσωποπαγές κόμμα.

* Το τραύμα του 2007 πιστεύεται ότι έχει επουλωθεί;

- Είναι αλήθεια ότι την περίοδο εκείνη ειπώθηκαν πολλά, τραυματίστηκαν ψυχές, αλλά στο ΠΑΣΟΚ είμαστε μεγάλα και ώριμα… παιδιά και μπορούμε να τα ξεπεράσουμε. Υπάρχουν ακόμη απομεινάρια και των λογικών και των στρατών που στήθηκαν εκείνη την εποχή, αλλά πιστεύω ότι η μοίρα τους είναι να εξαφανιστούν. Οσοι τα συντηρούν το κάνουν για ίδιον όφελος.

* Το λέτε τώρα και υπό το κράτος της ευφορίας λόγω της μεγάλης νίκης. Στις δύσκολες στιγμές, όμως, μήπως εκείνες οι διαιρέσεις «επιστρέψουν»;

- Τα πάντα μπορεί να γίνουν στην πολιτική, ιδίως όταν οι συνθήκες δεν είναι καλές. Νομίζω, όμως, ότι όσο απομακρυνόμαστε από τα γεγονότα και αποστασιοποιούμαστε από τις προσωπικές φορτίσεις, όσο αναγκαζόμαστε να συνεργαζόμαστε, και στο κόμμα, και στην κυβέρνηση, τόσο θα μειώνονται οι πιθανότητες επανεμφάνισης διαιρετικών φαινομένων.

* Το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας για την εκλογή σας πώς το είδατε. Σας εξέπληξε;

- Θα μπορούσε να είναι καλύτερο, αλλά το κατανοώ.

* Γιατί; Πώς εξηγείτε ότι πήρατε μόλις 180 ψήφους σε σύνολο 373 ψηφισάντων;

- Το κατανοώ γιατί οι ψήφοι που δεν ήταν θετικές στη δική μου υποψηφιότητα εξέφραζαν πολλά πράγματα. Το πρόβλημα το έχεις όταν εκφράζεται απαξία ειδικά στο πρόσωπό σου, ισχυρή.

* Η απαξία ενδεχομένως να αφορούσε και τη μεθόδευση του Γ. Παπανδρέου.

- Ο πρόεδρος έχει το απόλυτο δικαίωμα να προτείνει ό,τι θέλει. Φυσικά και τα μέλη του Εθνικού Συμβουλίου έχουν το δικαίωμα να κρίνουν την πρότασή του. Από την ώρα που με προτείνει και κάποιοι αντιδρούν, η απαξία αφορά και το πρόσωπό μου. Ομως εγώ δεν το εισπράττω έτσι.

* Συμφωνείτε με την ερμηνεία ότι στην ψηφοφορία αντέδρασε το παλιό ΠΑΣΟΚ;

- Νομίζω ότι είναι λίγο σχηματική αυτή η ερμηνεία.

* Η διαδικασία, πάντως, θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και αντιδεοντολογική. Σας πρότεινε ο κ. Παπανδρέου σ’ ένα πολιτικό σώμα, το οποίο δεν ήξερε καν τις απόψεις σας για το κόμμα, ενώ εσείς δεν μιλήσατε στη διαδικασία.

- Είχα να πω πράγματα στο Εθνικό Συμβούλιο, αλλά δεν τέθηκε διαδικασία ομιλιών.

* Ο Γ. Παναγιωτακόπουλος, πάντως, εξέθεσε τις απόψεις του για το κόμμα.

- Ζήτησε τον λόγο επί της διαδικασίας και κατέβασε πολιτική πλατφόρμα. Επρεπε, λοιπόν, να ζητήσω κι εγώ τον λόγο και να μιλήσω;

* Γιατί δεν το κάνατε;

- Γιατί θεώρησα ότι σε εκείνη την κορυφαία στιγμή δεν μπορείς να ευτελίζεις τη διαδικασία με συνδικαλιστικά καβγαδάκια. Κατά τη γνώμη μου έπρεπε να μου δοθεί ο λόγος από το προεδρείο. Αυτό δεν έγινε, όχι με ευθύνη μου.

* Αισθάνεστε «στραπατσαρισμένος» έπειτα απ’ όλα αυτά;

- Δεν βγήκε κανείς να αμφισβητήσει ότι εξελέγην γραμματέας του ΠΑΣΟΚ.

* Αφού δεν τα είπατε στο όργανο, πείτε τώρα ποιο είναι το ΠΑΣΟΚ του μέλλοντός σας, για να θυμηθούμε και μια φράση του Κ. Λαλιώτη;

- Το ΠΑΣΟΚ έχει αλλάξει από το 2004 και μετά κι αυτό μας βοήθησε να κατακτήσουμε τη νίκη στις εκλογές. Θ’ ανοίξουμε το κόμμα όσο γίνεται περισσότερο και θα προσπαθήσουμε να το κάνουμε χρήσιμο κομμάτι της κοινωνίας. Οφείλουμε να παρακολουθούμε την κυβέρνηση, να εξηγούμε στους πολίτες τις επιλογές της, αλλά και να την ελέγχουμε αν είναι συνεπής με τις δεσμεύσεις, τις προεκλογικές υποσχέσεις και την ιδεολογία μας. Θέλουμε να είμαστε η συνείδηση της κυβέρνησης. Να παράγουμε πολιτική και να λειτουργούμε υποβοηθητικά. Δεν θα επιβάλλει το κόμμα στην κυβέρνηση την πολιτική, αλλά δεν θα γίνει και ο ντελάλης της εξουσίας.

• Στον ΤΑΣΟ ΠΑΠΠΑ, Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, Κυριακή 1 Νοεμβρίου 2009

ΕΦΥΓΕ ΣΤΑ 89 ΤΗΣ Η ΕΛΛΗ ΠΑΠΠΑ. Πάντρεψε τον έρωτα με την επανάσταση

• «Ήταν τόσο έντονη η ζωή μας, που έκανε για χρόνια ολόκληρα», έγραψε για τη σχέση της με τον Νίκο Μπελογιάννη η Έλλη Παππά- ένα από τα πιο ανήσυχα και μαχητικά πνεύματα του προοδευτικού χώρου που πέθανε προχθές στα 89 της

Έλλη και Νίκος. Δύο αγωνιστές της Αριστεράς που παγιδεύτηκαν σε στημένες κατηγορίες για κατασκοπεία. Η ιστορία τους, η πιο ρομαντική ιστορία έρωτα και επανάστασης, διαδραματίστηκε μέσα στο πιο σκοτεινό μετεμφυλιακό κλίμα. Και τερματίστηκε- αλλά δεν έκλεισε- μιαν αυγή του 1952 όταν ο «Άνθρωπος με το γαρύφαλλο» εκτελέστηκε. Η Έλλη Παππά έμελλε να ζήσει άλλα 57 χρόνια, μέχρι που έλειωσε (την Τρίτη) από γηρατειά.

«Είμαι κομμουνίστρια από κούνια», έλεγε η Έλλη Παππά, και κυριολεκτούσε· άσχετα αν μετά το 1990 είχε αποχωρήσει από το ΚΚΕ και αργότερα τα ΄χωνε και στον Συνασπισμό («ώς πότε θα ψάχνεται;»). Η ζωή της ταυτίστηκε με τους κοινωνικούς αγώνες και παρά τις διαψεύσεις που βίωσε, δεν έπαψε να πιστεύει στις πολιτικές δυνάμεις που επιδιώκουν ριζικές κοινωνικές αλλαγές. Προσφυγοπούλα από τη Σμύρνη, μεγάλωσε στον Πειραιά και συνειδητοποιήθηκε χάριη στα μεγαλύτερα αδέλφια της: τον ασυρματιστή Γιώργο και τη Διδώ, την κατοπινή σπουδαία μυθιστοριογράφο Διδώ Σωτηρίου, που ήταν ο «καλός της άγγελος».

Η Έλλη, η πιο ατίθαση της οικογένειας, αψηφούσε τη δικτατορία του Μεταξά από την εφηβεία της. Προσχώρησε με τους πρώτους στο ΕΑΜ, συνδέθηκε με το ΚΚΕ, ανέπτυξε αντιστασιακή δράση στις εργατικές γειτονιές, ανακατεύτηκε με τον παράνομο Τύπο, κι έπειτα έζησε τα Δεκεμβριανά, τις διώξεις του Εμφυλίου, τις πρώτες εκλογές του 1949. Εκείνη την εποχή γνώρισε τον Νίκο Μπελογιάννη- καθοδηγητή του κομματικού μηχανισμού στην Αθήνα. Ήταν «σύζυγος Ιωαννίδη», αλλά ο έρωτας τα σάρωσε όλα. Και την κομματική ηθική. Όταν τη συλλαμβάνουν παραμονές Χριστουγέννων του 1950 και την πηγαίνουν στην Ασφάλεια, είναι 30 χρονών, έγκυος, και ξέρει ότι κάπου εκεί, στην απομόνωση, είναι ο άντρας της ζωής της. Και τότε αρχίζει το παιχνίδι των μηνυμάτων. Επί επτά μήνες το 1951 γράφουν συνθηματικά στους τοίχους, στα γαλλικά συνήθως, για να ειδοποιήσουν ο ένας τον άλλον ότι κάπου έκρυψαν ένα σημείωμα, γραμμένο σε κουρελόχαρτο, με σπίρτο. Κι έπειτα καταστρέφουν τα «πειστήρια», αφού πρώτα τα απομνημονεύσουν. «Γράφαμε όλες τις εντυπώσεις της ημέρας, τραγουδούσαμε την αγάπη μας και κάπου κάπου μαλώναμε και λίγο», σημείωσε στο βιβλίο της «Γράμματα στον γιο μου. Φυλακές Κάστορος-Αβέρωφ-Καλλιθέας 1955-62» Και διαβάζει κανείς εκεί τα κάλαντα που παρέφθειραν, τα τραγουδάκια σε ρίμα που συμπλήρωναν εναλλάξ, μία σκηνή με το επισκεπτήριο της μάνας του πουδεντου ζήτησε να υπογράψει δήλωση για να σωθεί, τις πνευματικές ανησυχίες που μοιράζονταν, όπως το σχέδιό του για μια «Ιστορία της ελληνικής σκέψης». Κατά τη διάρκεια της πρώτης και της δεύτερης δίκης του ωστόσο δεν ανταλλάσσουν ούτε φιλί. Όμως στο προαύλιο των φυλακών Καλλιθέας αγκαλιάζονται καθημερινά, φτιάχνουν σταυρόλεξα, συντηρούν τις ελπίδες τους. Μέχρι την ώρα της εκτέλεσής του (30/3/52). Όταν την αποφυλακίζουν, το 1963, ο δεύτερος Νίκος της ήταν έφηβος, και σήμερα είναι ένας καταξιωμένος χημικός μηχανικός. Εκείνη, από τα 43 της μέχρι τα 86 της, συνέχισε τον αγώνα με την πένα της, και αργότερα εργάστηκε για τη συνένωση της Αριστεράς «που είχε οικτρό τέλος».

Το Σάββατο η Έλλη Παππά θα ταφεί δίπλα στον Νίκο Μπελογιάννη- πατέρα του γιου της- στο Γ΄ Νεκροταφείο της Κοκκινιάς. Η κηδεία της (στις 10.30) θα είναι πολιτική

• Με μια ματιά

1920 Γεννιέται στη Σμύρνη

1923 Η οικογένειά της εγκαθίσταται στον Πειραιά

1929 Η 20χρονη αδελφή της Διδώ (που έπειτα από χρόνια θα γράψει «Τα ματωμένα χώματα») της δίνει να διαβάσει αντί για παραμύθια μπροσούρες

1937 Τελειόφοιτη Γυμνασίου, υψώνει με τους συμμαθητές της μια κόκκινη σημαία στην εκκλησία της Κοκκινιάς

1950 Συλλαμβάνεται και οδηγείται στην Ασφάλεια, όπου κορυφώνεται ο έρωτάς της με τον Νίκο Μπελογιάννη. Θα μείνει στη φυλακή 13 χρόνια

1951 Γεννάει στη φυλακή τον γιο τους, που θα τον μεγαλώσει η Διδώ Σωτηρίου

1952 Ο Μπελογιάννης εκτελείται, η Παππά σώζεται επειδή ο γιος της είναι βρέφος

1963 Αποφυλακίζεται και αρχίζει να εργάζεται ως δημοσιογράφος

1967 - 69 Εξόριστη στη Γυάρο

1981 Εκδίδεται το πρώτο της βιβλίο, μέχρι σήμερα έχουν κυκλοφορήσει 17

• Παιδικά παραμύθια από τη φυλακή

Η Έλλη Παππά κράτησε άσβεστη τη φλόγα που την ένωσε με τον Μπελογιάννη. Τη φλόγα του σώματος και του πνεύματος, των αισθημάτων και της λογικής, της ζωής και της πολιτικής. Όταν βγήκε από τη φυλακή, δούλεψε στη «Δημοκρατική Αλλαγή», όμως τέσσερα χρόνια αργότερα η χούντα τη στέλνει στη Γυάρο. Απολύεται ύστερα από ενάμιση χρόνο επειδή είχε αρρωστήσει, και η ΕΣΣΔ της προτείνει να τη φιλοξενήσει με τον γιο της. Αρνείται επειδή έχει προηγηθεί η εισβολή των Σοβιετικών στην Τσεχοσλοβακία και δουλεύει σε εγκυκλοπαίδειες μέχρι τη Μεταπολίτευση, οπότε περνά ως δημοσιογράφος στο «Έθνος», στη «Μακεδονία», στη «Γυναίκα» γράφοντας παράλληλα βιβλίαφιλοσοφικοπολιτικά δοκίμια κυρίως. Από τα γνωστότερα: «Ο Πλάτωνας στην εποχή μας», «Οι αρχαίοι Έλληνες συγγραφείς στο Κεφάλαιο του Μαρξ», «Από το ρωσικό λαϊκισμό στο λαϊκισμό του Στάλιν», «Λένιν χωρίς λογοκρισία και εκτός μαυσωλείου», «Κομμούνα του 1871: επανάσταση του 21ου αιώνα», «Μακιαβέλλι ή Μαρξ», «Αποχαιρετισμός στον αιώνα μου». Το τελευταίο της ήταν το 2006, οι «Μικρογραφίες» με τα λιλιπούτεια παραμυθάκια που σκάρωνε και εικονογραφούσε για τον γιο της, όντας στη φυλακή. Όπως έλεγε, οι «επιζώντες αγωνιστές» σαν εκείνη, που βίωσαν μεγάλες ώρες και (αντίστροφες απ΄ ό,τι περίμεναν) ανατροπές, «έχουν ευθύνη» απέναντι στον εαυτό τους και στις νεώτερες γενιές να ανασκαλέψουν το παρελθόν και «να πάρουν μέρος στον αγώνα των ερωτημάτων και των απαντήσεων».

• Της Μικέλας Χαρτουλάρη, ΤΑ ΝΕΑ: Πέμπτη 29 Οκτωβρίου 2009

Αύριο η πολιτική κηδεία της Ελλης Παππά

• Θα ταφεί στο Γ’ Νεκροταφείο (10.30 π.μ.), δίπλα στον Ν. Μπελογιάννη, σύμφωνα με επιθυμία της ίδιας

EUROKINISSI

Κηδεύεται αύριο Σάββατο με πολιτική τελετή η αγωνίστρια της ΕΑΜικής Αντίστασης, δημοσιογράφος και συγγραφέας Ελλη Παππά, στο Τρίτο Νεκροταφείο, δίπλα στον τάφο του εκτελεσμένου κομμουνιστή Νίκου Μπελογιάννη, συντρόφου εν ζωή της Ε. Παππά.Η Ελλη Παππά ήταν δημοσιογράφος και συγγραφέας, κόρη του Ευάγγελου Παππά και της Μαριάνθης Παπαδοπούλου. Γεννήθηκε στη Σμύρνη το 1920. Ηταν η μικρότερη από πέντε παιδιά: Την Ηρώ, την Δέσποινα, την Διδώ (πρόκειται για τη γνωστή συγγραφέα Διδώ Σωτηρίου) και τον Γιώργο. Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή η οικογένεια εγκαταστάθηκε στον Πειραιά. Φοίτησε αρχικά στη Φιλοσοφική και στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, χωρίς όμως να ολοκληρώσει τις σπουδές της, λόγω της Κατοχής. Παράλληλα, εργαζόταν σαν δημοσιογράφος. Μετά την Κατοχή εντάχθηκε στο ΕΑΜ και στο ΚΚΕ. Εργάστηκε στην παράνομη έκδοση του «Ριζοσπάστη», μέχρι το 1949, οπότε άρχισε η συνεργασία της με τον Νίκο Πλουμπίδη και από τον Ιούνιο του 1950 με τον Νίκο Μπελογιάννη που έγινε σύντροφός της στη ζωή.

Η Ελλη Παππά και ο Νίκος Μπελογιάννης συνελήφθησαν το Δεκέμβρη του 1950, στη δίνη της μετεμφυλιακής τρομοκρατίας και των διώξεων. Παρέμειναν σε απομόνωση έως την πρώτη δίκη τους, το Νοέμβρη του 1951. Στη φυλακή, τον Αύγουστο του 1951, γεννήθηκε ο γιος τους Νίκος. Ακολούθησε η δεύτερη δίκη, το Φλεβάρη του 1952. Μαζί με τον σύντροφό της, καταδικάστηκαν σε θάνατο. Ο Νίκος Μπελογιάννης εκτελέστηκε. Η Ελλη Παππά, παρά την καταδικαστική απόφαση, δεν οδηγήθηκε στο απόσπασμα, λόγω του νεογέννητου Νίκου, ο οποίος ήταν τότε μόλις 7 μηνών. Το μετεμφυλιακό καθεστώς την κράτησε φυλακισμένη στις φυλακές Αβέρωφ και απελευθερώθηκε πολλά χρόνια μετά, το 1964.

Εργάστηκε στην ΕΔΑ και από το 1965 ήταν αρθρογράφος και μέλος της συντακτικής επιτροπής της εφημερίδας «Δημοκρατική Αλλαγή». Η χούντα των συνταγματαρχών τη συνέλαβε και την εξόρισε στη Γυάρο. Τον Ιούλιο του 1968, ενάμιση χρόνο μετά τη σύλληψη και τον εκτοπισμό της, αποφυλακίστηκε λόγω σοβαρής ασθένειας. Σαν δημοσιογράφος, εργάστηκε στην Εγκυκλοπαίδεια Χάρη Πάτση, στην εφημερίδα «Μακεδονία», στο περιοδικό «Γυναίκα», στην εφημερίδα «Εξπρές» και στην εφημερίδα «Εθνος».

Από την περίοδο της φυλάκισής της σώζονται αλληλογραφία, κείμενα και ενθυμήματα, πολλά από τα οποία φυλάχθηκαν από τον γιο της και την αδελφή της Διδώ Σωτηρίου. Σε δεκατρία χρόνια φυλακής, καθώς ο γιος της Νίκος μεγάλωνε με τη φροντίδα της αδελφής της Διδώς, δεν έπαψε μέσα στο κελί της να δημιουργεί βιβλία για το παιδί. Γραμμένα ή διασκευασμένα από την ίδια, ζωγραφισμένα και βιβλιοδετημένα στο χέρι με λεπτομέρεια, τα βιβλία που φιλοτέχνησε για τον γιο της η Ελλη Παππά, αποτελούν μια μορφή αντίστασης στη βαρβαρότητα της φυλακής. Μετά το 1990 αποσύρθηκε από τη δημοσιογραφία και αφιερώθηκε στο συγγραφικό της έργο. Από τα λογοτεχνικά της έργα ξεχωρίζουν «Το ημερολόγιο ενός φυλακισμένου» (Μυθιστόρημα, Βουκουρέστι 1961) και η «Δουλειά της φυλακής» (Διηγήματα και ποιήματα, 1979).

Συλλυπητήριο μήνυμα της Αλέκας Παπαρήγα

Για το θάνατο της Ελλης Παππά, η ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ Αλέκα Παπαρήγα έκανε την παρακάτω δήλωση: «Εκφράζω στη οικογένεια της Ελλης Παππά τα θερμά μου συλλυπητήρια για το θάνατο της παλαίμαχης αγωνίστριας της ΕΑΜικής Αντίστασης και πνευματικού ανθρώπου. Θα μείνει στη μνήμη πολλών γενεών ιδιαίτερα η στάση της στις ιστορικές δίκες του Νίκου Μπελογιάννη και των άλλων στελεχών του ΚΚΕ, ως στάση διαπαιδαγώγησης και σταθερής προσήλωσης στην πάλη για να ξημερώσουν και στον τόπο μας καλύτερες μέρες». [ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, Παρασκευή 30 Οχτώβρη 2009]

ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΘΕΜΑΤΑ

28/10/2009– Πέθανε η Ελλη Παππά

22/10/2006– ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ ΑΓΩΝΙΣΤΩΝ

26/9/2004– «Αντίο» στην Διδώ Σωτηρίου

24/9/2004– Θρηνούν… τα «ματωμένα χώματα»

21/10/2001– Η πρώτη δίκη του Νίκου Μπελογιάννη

Αύριο η πολιτική κηδεία της Ελλης Παππά

Ριζοσπάστης

Η Ελλη Παππά και ο Νίκος Μπελογιάννης συνελήφθησαν το Δεκέμβρη του 1950, στη δίνη της μετεμφυλιακής τρομοκρατίας και των διώξεων. …

Ελλη Παππά: Κοίταξε κατάματα τον αιώνα της

Ημερησία

Σ’ αυτό το τρίπτυχο περικλείεται η ζωή της Έλλης Παππά, της γυναίκας που σημαδεύτηκε και σημάδεψε τη νεώτερη ελληνική ιστορία του 20ου αιώνα Ο έρωτας. …

Έφυγε η πολυγραφότατη συγγραφέας Έλλη Παππά σε ηλικία 89 ετών

ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ

Παύλος Γερουλάνος, δήλωσε: «Αποχαιρετούμε την ‘Ελλη Παππά, μια εμβληματική μορφή των ελληνικών γραμμάτων και της ελληνικής αριστεράς. …

«Σύμβολο μιας εποχής δύσκολης»

Έθνος - ‎29 Οκτ 2009‎

Η Ελλη Παππά, Σμυρνιά στην καταγωγή, σύζυγος του Νίκου Μπελογιάννη, δημοσιογράφος και συγγραφέας, έγραψε εκτενώς για τη ζωή της, μια ζωή σημαδεμένη από …

Η μυστική διαθήκη της Ελλης Παππά

Το Βήμα Online - ‎27 Οκτ 2009‎

Μια εμβληματική μορφή του αριστερού κινήματος της χώρας και της τραγικής μετεμφυλιακής πορείας του, η Ελλη Παππά, η πιστή σύντροφος και συνοδοιπόρος του …

Το τελευταίο “αντίο” στην Έλλη Παππά

Madata.gr - ‎29 Οκτ 2009‎

έγραψε η Ελλη Παππά «Αποχαιρετώντας τον αιώνα…» Εζησε η Ελλη τον 20ό αιώνα, πρόλαβε και την αυγή του 21ου κι έφυγε στα 89 της πλήρης ημερών, πλήρης βασάνων, …

Πάντρεψε τον έρωτα με την επανάσταση

Τα Νέα Οnline - ‎28 Οκτ 2009‎

Η Έλλη Παππά έμελλε να ζήσει άλλα 57 χρόνια, μέχρι που έλειωσε (την Τρίτη) από γηρατειά. «Είμαι κομμουνίστρια από κούνια», έλεγε η Έλλη Παππά, …

Πέθανε η Ελλη Παππά

Ριζοσπάστης - ‎27 Οκτ 2009‎

Πέθανε χτες τα ξημερώματα σε ηλικία 89 ετών η Ελλη Παππά, αγωνίστρια της ΕΑΜικης Αντίστασης, δημοσιογράφος και συγγραφέας. Γεννήθηκε στη Σμύρνη το 1920. …

“Έφυγε” η Έλλη Παππά

MEGA TV - ‎27 Οκτ 2009‎

Έσβησε τα ξημερώματα της Τρίτης, σε ηλικία 89 ετών, η Έλλη Παππά, μια εμβληματική προσωπικότητα της Αριστεράς, σύμβολο αγώνα και αντίστασης. …

Δήλωση Γ. Παπανδρέου για το θάνατο της Ελλης Παππά

ANA - ‎27 Οκτ 2009‎

Η Έλλη Παπά ήταν πνεύμα ανήσυχο, κριτικό και πάντα νεανικό, όπως φαίνεται και από το πλούσιο συγγραφικό έργο και τις μελέτες της, σημειώνει ο κ. …

Δηλώσεις για το θάνατο της Έλλης Παππά

ANA - ‎27 Οκτ 2009‎

«Η Έλλη Παππά υπήρξε σύμβολο μιας εποχής δύσκολης για την Ελλάδα», τονίζει σε συλλυπητήριο μήνυμά του ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κάρολος Παπούλιας. «Θα τη …

ΑΚΕΛ – Θάνατος Ελλης Παπά

SigmaLive - ‎27 Οκτ 2009‎

Το ΑΚΕΛ σε ανακοίνωσή του εκφράζει βαθιά θλίψη για το θάνατο της αγωνίστριας της Εθνικής Αντίστασης και της Αριστεράς Ελλης Παππά. Το ΑΚΕΛ σε ανακοίνωσή του …

Έφυγε η Έλλη Παππά

Capital.gr - ‎27 Οκτ 2009‎

Την τελευταία της πνοή άφησε τα ξημερώματα η δημοσιογράφος, συγγραφέας και σημαίνουσα φυσιογνωμία της Αριστεράς, Έλλη Παππά, σε ηλικία 89 ετών. …

Πέθανε η Ελλη Παππά

ANA - ‎26 Οκτ 2009‎

Την τελευταία της πνοή άφησε τα ξημερώματα η Έλλη Παππά, σε ηλικία 89 ετών. Η κηδεία της θα είναι πολιτική και θα γίνει στο Γ΄ Νεκροταφείο, όπου εκεί και θα …

Έλλη Παππά: Πάλεψε για τις ιδέες της μέχρι το τέλος

NewsTime - ‎28 Οκτ 2009‎

Στα 89 της χρόνια άφησε χθες την τελευταία της πνοή η Έλλη Παππά, έχοντας κάνει μια ζωή συνυφασμένη με τις σημαντικότερες αλλά και πιο δραματικές στιγμές …

Έλλη Παππά: “Τον έζησα τον 20ό αιώνα. Με ζωή και με θάνατο”

Η Αυγή - ‎28 Οκτ 2009‎

“Χρωστάω εν μέρει τη ζωή μου στο ότι έγραφα” έλεγε πριν μερικά χρόνια η Έλλη Παππά. Βέβαια η γραφή της διασώζει σημαντικές ψηφίδες της σύγχρονης ιστορίας …

«Εφυγε» η Ελλη Παππά και ένα μέρος της Ιστορίας

goalday.gr - ‎28 Οκτ 2009‎

Η Ελλη Παππά ή Ελλη Ιωαννίδη της Ιστορίας, η σύντροφος του Νίκου Μπελογιάννη και μητέρα του παιδιού τους που γεννήθηκε στη φυλακή του 1951 και αδερφή της …

(Ξένη δημοσίευση)-ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΥΠΟΥ- ΣΥΝ-ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΟΥ Κ.Σ. ΤΗΣ …

Αθηναικο Πρακτορείο Ειδήσεων - ‎27 Οκτ 2009‎

Η Έλλη Παππά αποτέλεσε μια σπουδαία προσωπικότητα του κομμουνιστικού κινήματος καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής της. Η δράση και το συγγραφικό της έργο …

(Ξένη δημοσίευση)-ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΥΠΟΥ-ΣΥΝ-Η ΚΠΕ ΤΟΥ ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΥ ΓΙΑ …

Αθηναικο Πρακτορείο Ειδήσεων - ‎27 Οκτ 2009‎

Η ΚΠΕ του ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΥ εκφράζει τη βαθιά της θλίψη για το θάνατο της αγωνίστριας συγγραφέως Έλλης Παππά. Μια από τις σημαντικές μορφές του ελληνικού …

Έφυγε από τη ζωή η Έλλη Παππά

Τρίτη Όψη // News Online - ‎27 Οκτ 2009‎

Σε ηλικία 89 ετών, έφυγε από τη ζωή τα ξημερώματα η δημοσιογράφος και συγγραφέας Έλλη Παππά. Η πολιτική της κηδεία πρόκειται να τελεστεί στο Γ΄ Νεκροταφείο, …

Ο κύριος καθηγητής… Χαράλαμπος Μπούρας

• Η ανθρώπινη πλευρά του Χαράλαμπου Μπούρα όταν προσφέρθηκε να βοηθήσει το… βοηθουδάκι και έβαλε τα γέλια στο σπουδαστήριο της Ιστορίας της Αρχιτεκτονικής

Το Μουσείο Μπενάκη διοργανώνει σειρά εκδηλώσεων για να τιμήσει τους διαπρεπέστερους επιστήμονες του τόπου μας. Κάθε εκδήλωση αφιερωμένη και σε μια προσωπικότητα από τον χώρο των ανθρωπιστικών σπουδών, των γραμμάτων και των τεχνών.

Και η εκδήλωση γίνεται ένα βιβλιαράκι που εκδίδεται από το Μουσείο Μπενάκη και το αφιέρωμα μένει για πάντα… Πρώτο αφιέρωμα στον καθηγητή Χαράλαμπο Μπούρα και από τους έξι ομιλητές, Μανόλη Κορρέ, Σταύρο Μαμαλούκο, Δημήτρη Φιλιππίδη, Μάνο Γ. Μπίρη, Cyrill Mango, επιλέγουμε τη Μάρω Καρδαμίτση – Αδάμη και ένα απόσπασμα από την ομιλία της:

• Απόσπασμα

«Αν και είκοσι χρόνια στο Μετσόβιο, δεν είχε τύχει να κάτσω μαζί με τον Χαράλαμπο Μπούρα στο ίδιο τραπέζι. Στο χώρο μας επικρατούσε λίγο πολύ ο μύθος του ιερού τέρατος. Δεν τον πλησίαζες εύκολα. Γνώριζα βέβαια το επιστημονικό του έργο -και ποιος δεν το γνωρίζει άλλωστε- και το εκτιμούσα αφάνταστα.

Ομως τον άνθρωπο Μπούρα δεν τον είχα ακόμα γνωρίσει. Ισως μόνο από κάποια μικρά περιστατικά, όπως μία φορά, εκεί στα πρώτα χρόνια μετά τη μεταπολίτευση, όταν μπήκα στο σπουδαστήριο της Ιστορίας της Αρχιτεκτονικής για να συμβουλευτώ κάποιο βιβλίο που χρειαζόμουνα. Με άκουσε και καθώς εκείνη την ώρα δεν υπήρχε άλλος στο χώρο, σηκώθηκε και ήρθε ο ίδιος να με εξυπηρετήσει.

Θα μπορούσε να μου πει να περάσω κάποια άλλη στιγμή που θα ήταν εκεί κάποιος άλλος, έτσι δεν είναι; Βοηθουδάκι εγώ, Καθηγητής με «Κ» κεφαλαίο εκείνος. Του είπα ότι δε χρειαζόμουνα κάποια βοήθεια, μονάχα να, αν μπορούσε, να μου κατέβαζε από το πάνω ράφι ένα βιβλίο γιατί δεν το έφτανα. Εβαλε τα γέλια -να λοιπόν που γελούν και τα «ιερά τέρατα» και μάλιστα αυθόρμητα, ανθρώπινα, συμπαθητικά-, μου το έδωσε και επέστρεψε στη δουλειά του. Κι εγώ στη δική μου.

Τότε έγινε το πρώτο «κλικ». Ακολούθησαν κάποιες άλλες μικρές στιγμές που μ’ έκαναν να τον συμπαθήσω και να τον εκτιμήσω, όχι πια μόνο ως επιστήμονα αλλά και ως άνθρωπο. Η συχνή μας συνεργασία στις συνεδριάσεις της επιστημονικής επιτροπής των Αρχείων Νεοελληνικής Αρχιτεκτονικής, οι συζητήσεις μας, η ανταλλαγή απόψεων, ακόμη και οι διαφωνίες μας, μ’ έκαναν να τον γνωρίσω ακόμη καλύτερα. Δεν έχει νομίζω νόημα να μιλήσω για τις γνώσεις του και την επιστημονική του εγκυρότητα, αυτά είναι γνωστά, έχουν ακουστεί και είναι από όλους αδιαμφισβήτητα.

Τα σημεία που εγώ ξεχωρίζω σε αυτόν είναι η χωρίς ύφος και έπαρση, με ίσους όρους συμμετοχή του σε κάθε συζήτηση, η αποδοχή της γνώμης των άλλων, η απλότητα με την οποία ρωτά να μάθει ή να διευκρινίσει αυτό που τυχαίνει να μη γνωρίζει, η ταχύτατη αντίληψή του, η αναγνώριση των άλλων, η καθαρή κρίση του».

• Σοφία Ταράντου, ΕΘΝΟΣ, 25/10/2009

Αγγελος Δεληβορριάς, Aρχαιολόγος, 72 ετών

• Σπούδασε στην Ελλάδα, στη Γερµανία και στη Γαλλία. Το 1965 διορίστηκε στην Ελληνική Αρχαιολογική Υπηρεσία και εργάστηκε στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας και στις Εφορείες Αρχαιοτήτων Αχαΐας και Αρκαδίας – Λακωνίας ως επιµελητής. Από το 1973 είναι διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη. Εχει τιµηθεί µε το αργυρό µετάλλιο της Ακαδηµίας Αθηνών.

Μεγαλώσαµε σε ένα σπίτι µε πάρα πολλά βιβλία. Ο πατέρας µου µας µετέδωσε την αγάπη του για το διάβασµα και κάποιες αρχές σύµφωνα µε τις οποίες µπορούσαµε να κρίνουµε και να αποτιµάµε τα κοινωνικά ζητήµατα. Αυτό του το χρωστάω.

Στα χρόνια της εφηβείας µου, καθοριστική ήταν η γνωριµία µου µε τον Χρήστο και τη Σέµνη Καρούζου, οι οποίοι εκείνη την εποχή εργάζονταν για να σταθεί ξανά το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο στα πόδια του, µετά τον πόλεµο. Επηρεάστηκα πολύ από αυτούς τους ανθρώπους, και αυτό κατηύθυνε τις µεταγενέστερες επιλογές µου.

Δεν πιστεύω ότι οι προσωπικότητες διαµορφώνονται µια κι έξω.Πιστεύω στις διαδικασίες. Η ζωή συνεχίζεται. Κατά τη διαδροµή της ανακαλύπτεις καινούργια πράγµατα, βρίσκεις άλλες διεξόδους. Οι άνθρωποι αλλάζουν. Μαθαίνουν, προσαρµόζονται, µεταστοιχειώνονται – κρατώντας βέβαια κάποια βασικά χαρακτηριστικά που προσδιορίζουν την προσωπικότητά τους.

Ως χαρακτήρας είµαι µάλλον εκρηκτικός, δεν «καταπίνω» κάτι εύκολα. Θα το βγάλω από µέσα µου και αµέσως θα ηρεµήσω. Ετσι αντιµετωπίζω µια πραγµατικότητα καθόλου φιλική, όχι µόνο απέναντι σε µένα, αλλά απέναντι στον πολιτισµό γενικότερα. Δεν θα µπορούσα να τα βγάλω πέρα διαφορετικά.

Πιστεύω στον καθοριστικό ρόλο του θεατή – του παραλήπτη των µηνυµάτων – όσο πιστεύω και στην αξία του δηµιουργού. Πιστεύω ακόµη ότι αντικείµενο της καλλιτεχνικής δηµιουργίας είναι ο άνθρωπος. Μου κάνει όµως εντύπωση το ότι ο άνθρωπος έχει πάψει πια να ενδιαφέρει ευθέως τους καλλιτέχνες. Μπορεί να θεωρούµε ότι διανύουµε την περίοδο των ηλεκτρονικών συστηµάτων και της µηχανής, αλλά, ας µην κοροϊδευόµαστε, οι ανάγκες και τα αιτήµατα δείχνουν προς άλλη κατεύθυνση. Γι’ αυτό και σήµερα βλέπεις παντού το ψάξιµο, το ακαταστάλαχτο.

Αν η Παιδεία δεν είναι ανθρωπιστική, δεν είναι Παιδεία. Αυτή φτιάχνει τον πολίτη – µια έννοια που σχεδόν την έχουµε ξεχάσει πλέον – ο οποίος θα επωµιστεί κάποιες ευθύνες µέσα στο κοινωνικό σύνολο. Δεν θεωρώ τυχαίο το χάλι της Παιδείας µας. Οταν δίδασκα Ιστορία της Τέχνης στο Πανεπιστήµιο, ήταν σαν να απευθυνόµουν στον τοίχο. Η µη καλλιέργεια της κριτικής σκέψης, η µη εµπνευσµένη προσωπική πρόσληψη των γεγονότων, η µη γνώση τού τι συµβαίνει στον κόσµο ως ολότητα, όλα αυτά είναι αδιανόητα. Οταν το κράτος έχει στα χέρια του ένα φρέσκο, νέο µυαλό, που το εκπαιδεύει περίπου 18 χρόνια, θα έπρεπε να «βγάζει» Αϊνστάιν. Αλλά δυστυχώς δεν «βγάζει». Ουδέποτε επένδυσαν οι πολιτικές ηγεσίες στο µόνο σηµαντικό στοιχείο που παράγει η χώρα. Τα µυαλά.

Πιστεύω πολύ έντονα στον λόγο του Δηµόκριτου ότι τίποτα δεν µπορεί να προκύψει από το τίποτα. Ακόµη και ο έρωτας, δεν είναι κάτι που σου συµβαίνει τυχαία. Ξέρεις τι ψάχνεις, τι µπορεί να σε συµπληρώσει. Μπορεί να µην το έχεις ξεκάθαρο µέσα σου, όµως ενστικτωδώς το αναζητάς. Το να συναντήσεις τον άνθρωπο µε τον οποίο θα µοιραστείς τη ζωή σου µπορεί να είναι ένα τυχαίο περιστατικό; Το αντίθετο, νοµίζω πως είναι µάλλον το αποτέλεσµα αυτής της αναζήτησης.

Το µυαλό δεν λειτουργεί ερήµην της καρδιάς, ούτε η καρδιά λειτουργεί ερήµην του µυαλού. Μιλάµε για ένα πράγµα, όχι για δύο διακριτά και διαφορετικά. Οπως είχε πει κάποιος – δεν θυµάµαι ποιος – «Σκέφτοµαι µε την καρδιά µου και συγκινούµαι µε το µυαλό µου».

Δεν µπορώ το τραµπάλισµα. Πάντα θεωρούσα ότι η συνέπεια είναι βασικός παράγοντας για τη δοµή µιας προσωπικότητας. Θεωρώ την πιστή στράτευση σε στόχους και την πολιτική συνείδηση απολύτως απαραίτητες, σε µια εποχή που τείνουν να αποπολιτικοποιηθούν τα πάντα. Θεωρώ επίσης την αισιοδοξία απολύτως απαραίτητη, γιατί διαφορετικά δεν µπορεί να επιβιώσει κανείς. Το ίδιο τη νεανικότητα, γιατί σε γλιτώνει από την αποµόνωση, σου επιτρέπει να επικοινωνείς. Αλλά και ο διάλογος, η ικανότητα και η διάθεση να συζητάς µε τον άλλον, να ψάχνεις µαζί του τρόπους µε τους οποίους µπορούν να επιλυθούν καλύτερα τα προβλήµατα, είναι πολύ σηµαντικές αρετές.

Οταν µε ρωτούν πώς είµαι,συχνά απαντώ «κυκλοφορώ µε τον ζουρλοµανδύα στο χέρι και είµαι έτοιµος να τον φορέσω στον εαυτό µου». Είναι πάρα πολύ δύσκολα τα πράγµατα σήµερα. Αλλά υπάρχουν και πολλές µικρές χαρές µέσα σε αυτόν τον συνεχή αγώνα, που δεν είναι ποτέ ένας αγώνας για τον εαυτό σου, αλλά ένας αγώνας για κάποιες ιδέες, για τους άλλους, για τα πράγµατα. Εκεί µέσα βρίσκεις ψήγµατα χαράς, που σου επιτρέπουν να συνεχίζεις. Και εγώ έχω πολλά τέτοια. Οχι από τον επώνυµο κόσµο, αλλά από τον άλλον.

Δεν µπορώ να αισθανθώ ευτυχισµένος µέσα στο σπίτι µου, αλλά µέσα στα σπίτια όλου του κόσµου. Η ευτυχία για µένα πηγάζει από τον κοινωνικό βίο. Δεν µπορείς να είσαι ευτυχισµένος όταν έχεις επίγνωση όσων συµβαίνουν γύρω σου. Το µόνο που µπορείς είναι να χαρείς κάποιες στιγµές. Το να βρεθώ µόνος µου σε ένα νησί, «µακριά απ’ όλα τούτα», όπως λέει ο Βάρναλης, είναι µια στιγµή χαράς – απολύτως απαραίτητη – που µου επιτρέπει µετά να ξαναπιάσω το κουπί και να συνεχίσω.

Η Ελλάδα είναι ένας πολύ ωραίος τόπος που του έπρεπε µια καλύτερη µοίρα. Οποτε βρίσκοµαι στο εξωτερικό – και βρίσκοµαι αρκετά συχνά – νιώθω να µε πληµµυρίζει ένα αίσθηµα εθνικής περηφάνιας. Λέω µέσα µου «να, στην κακοµοίρα την Ελλάδα, κάτι τέτοιο θα ήταν αδιανόητο».

Τον αγαπάω πάρα πολύ τον τόπο µας. Τους ανθρώπους του, την ιδιοτυπία τους, το απροσδόκητο που σε ξαφνιάζει, το φαγητό του. Και δεν έχω κάνει µπάνιο σε άλλη θάλασσα ποτέ! Ούτε και πρόκειται. Γιατί ακόµη και το νερό είναι διαφορετικό. Τα νερά του Αιγαίου δεν έχουν καµία σχέση µε του Ειρηνικού Ωκεανού, είναι άλλη η σύσταση. Η Ελλάδα είναι ένας τόπος που τον έχει ευλογήσει ο Θεός και τον έχουν καταραστεί οι άνθρωποι.

Δεν θεωρώ ότι το παρελθόν, το παρόν και το µέλλον είναι τρία ασύνδετα συστατικά. Θεωρώ ότι είναι ένα, απολύτως ένα. Στο Μουσείο Μπενάκη, όπου είµαι ταγµένος, αυτό προσπαθούµε να δείξουµε, ότι το σήµερα, το χθες και το αύριο είναι ένα πράγµα.

Είµαι πάνω από 40 χρόνια παντρεµένος.Αν γυρίσω σπίτι και η γυναίκα µου δεν είναι εκεί, ανατρέπεται η ισορροπία µου. Είναι ένας άνθρωπος της συζήτησης – µε τις απόψεις, τις παρατηρήσεις, τις ενστάσεις της. Δεν µπορούµε να κάνουµε ο ένας χωρίς τον άλλον. Αυτό βέβαια δεν σηµαίνει ότι δεν «τρωγόµαστε» περίπου σε καθηµερινή βάση. Αν ο άλλος δεν σε κεντρίζει, η σχέση είναι συµβατική. Διαφορετικά, είναι µια ζωντανή σχέση, µε τα πάνω της και τα κάτω της: τις εκρήξεις, τους θυµούς, τις αγάπες της. Γι’ αυτό και είναι σηµαντικό να παραµένει κανείς νεανικός, ανεξάρτητα από την ηλικία του. Να έχει µια ωριµότητα νεανική, να µπορεί να εκπλήσσεται, να θαυµάζει.

Οι δύο εγγονές µου είναι η µεγαλύτερη χαρά της ζωής µου. Ο λόγος τους είναι ένας πλούσιος, ευφάνταστος λόγος. Τις προάλλες είχαν έρθει σπίτι µου. «Τι κάνετε τώρα;» τις ρωτάω. «Παίζουµε θέατρο». «Κωµωδία παίζετε;». Με κοιτάζει η µία µε απορία και µου λέει «τι θα πει αυτό;». Αφού της εξήγησα, σε κάθε φράση που έφτιαχνε µετά ήθελε να «µπάσει» µέσα την καινούργια λέξη που έµαθε. Μια φορά, θυµάµαι, είχα πει στην κόρη µου: «Να µας τη δώσετε εµάς, εσείς να κάνετε άλλη!». – Δέσποινα Λάδη

Δημοσιεύθηκε στο BHMAMEN, τεύχος 43, σελ. 122-124, Οκτώβριος 2009.

Joaquιn Almunia. Ο ΕΠΙΤΡΟΠΟΣ ΤΗΣ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑΣ

• Κοίτα ποιος μας τρομάζει!

• ΚΕΙΜΕΝΟ ΚΟΡΙΝΑ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ, ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΡΧΟΝΤΗΣ

• Εψιλον, Κυριακή 11 Οκτωβρίου 2009

Ο ευρωπαίος επίτροπος έχει γίνει κάτι σαν σκιάχτρο για την ελληνική, τουλάχιστον, πραγματικότητα. Είναι ο άνθρωπος που έστησε στα πέντε μέτρα τον απερχόμενο πρωθυπουργό και περιμένει με το δάχτυλο στη σκανδάλη τον νέο, απειλώντας μας πως αν δεν μειώσουμε το δημόσιο έλλειμμα, μας περιμένουν μεγάλες συμφορές και παραδειγματικές τιμωρίες.

Και όμως, λίγα χρόνια νωρίτερα, τίποτα δεν προμήνυε ότι ο Χοακίν Αλμούνια θα αποκτούσε τέτοια εξουσία. Ως τον Απρίλιο του 2004, οπότε μετακόμισε από τη Μαδρίτη στις Βρυξέλλες, ήταν από τα καμένα χαρτιά της ισπανικής πολιτικής σκηνής. Είχε χάσει παταγωδώς μια εκλογική αναμέτρηση ως επικεφαλής των ισπανών σοσιαλιστών και παραιτηθεί από την ηγεσία του κόμματος.

Κι όμως στην πολιτική τα πράγματα αλλάζουν. Και μαζί μ’ αυτά, η εμφάνιση και οι πολιτικές θέσεις. Ο Αλμούνια δεν έχει πια γένια, ούτε φορά πουκάμισο χωρίς γραβάτα, όπως τότε που ήταν μάχιμος σοσιαλιστής. Πλέον κυκλοφορεί ξυρισμένος και κουστουμαρισμένος, όπως απαιτεί ο ενδυματολογικός κώδικας των Βρυξελλών. Και ως επίτροπος Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής, δεν ζητά γενναίες αυξήσεις στις κατώτερες συντάξεις, όπως απαιτούσε από τον δεξιό πρωθυπουργό της Ισπανίας Χοσέ Μαρία Αθνάρ όσο βρισκόταν στα έδρανα της αντιπολίτευσης. Τώρα λέει ότι πρέπει όλοι να δουλεύουμε περισσότερα χρόνια και να βγαίνουμε αργότερα στη σύνταξη, διαφορετικά το σύστημα θα καταρρεύσει.

Αυτό που δεν έχει αλλάξει είναι ο χαρακτήρας και το ύφος του. Ορισμός του μη χαρισματικού πολιτικού, παραμένει εσωστρεφής, μάλλον ψυχρός, με μέτριες ρητορικές ικανότητες, ανταγωνιστικός, αυστηρός και αμείλικτος με όσους διαφωνούν μαζί του. Οσοι τον γνωρίζουν καλά ισχυρίζονται ότι χάνει τον αυτοέλεγχό του μόνο όταν πρόκειται για την αγαπημένη του Ατλέτικο Μπιλμπάο.

Εκεί, στο Μπιλμπάο, στις 17 Ιουνίου 1948 πρωτοείδε το φως της μέρας ο Χοακίν Αλμούνια Αμάν. Ο πατέρας του ήταν μηχανικός από τη Βαλένθια. Η μητέρα ήταν από παλιά, αριστοκρατική βασκική οικογένεια με γερμανοεβραϊκές ρίζες. Ο μετέπειτα σοσιαλιστής μεγάλωσε σε ένα εκλεπτυσμένο, συντηρητικό και βαθιά θρησκευόμενο περιβάλλον. Εχει μάλιστα μια αδερφή που είναι καλόγρια σε καθολικό μοναστήρι στη Γερμανία. Ο ίδιος σπούδασε νομικά και οικονομικές επιστήμες στο Πανεπιστήμιο Δέουστο, ένα πανεπιστήμιο της καλής κοινωνίας, το οποίο διοικείται από τάγμα Ιησουιτών (στους μουτζαχεντίν, δηλαδή, του καθολικισμού). Ακολούθησαν μεταπτυχιακά στο Παρίσι και στο Χάρβαρντ και η θέση του βοηθού καθηγητή Εργατικού Δικαίου και Κοινωνικής Πρόνοιας στο περιώνυμο πανεπιστήμιο «Αλκαλά δε Ενάρες» της Μαδρίτης. Ο θάνατος του Φράνκο το 1975 τον βρίσκει στις Βρυξέλλες, οικονομολόγο, από το 1972, στο εκεί παράρτημα του ισπανικού εμπορικού επιμελητηρίου.

Το φλερτ με το σοσιαλισμό ήρθε στα φοιτητικά του χρόνια. Λέγεται ότι σε αυτό βοήθησε και η καλόγρια αδερφή του. Αυτή τον έφερε σε επαφή με ισπανούς μετανάστες οι οποίοι τον μύησαν στο σοσιαλισμό. Στο Σοσιαλιστικό Κόμμα πάντως εντάχθηκε το 1974, σε μια σχετικά «ασφαλή» εποχή, όταν ο δικτάτορας Φράνκο ήταν βαριά άρρωστος.

Από το 1976 ως το 1979 ήταν γενικός γραμματέας στην UGT (Γενική Ενωση Εργατών), το μεγαλύτερο συνδικάτο της Ισπανίας, το οποίο συνδέεται παραδοσιακά με το PSOE, το Ισπανικό Εργατικό Σοσιαλιστικό Κόμμα, ενώ το 1979 εξελέγη πρώτη φορά βουλευτής. Την ίδια χρονιά, στο έκτακτο συνέδριο του PSOE, προώθησε και επέβαλε την πρόταση του Γκονζάλες να απαλειφθεί ο μαρξισμός από το πιστεύω του κόμματος. Το 1982 έγινε ο νεότερος σε ηλικία υπουργός της κυβέρνησης Γκονζάλες αναλαμβάνοντας το χαρτοφυλάκιο της Εργασίας και Κοινωνικής Πρόνοιας. Υπουργός Δημόσιας Διοίκησης τη δεύτερη τετραετία και κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος των σοσιαλιστών από το 1994 έως το 1997, υπήρξε το δεξί χέρι του πρώην πρωθυπουργού και από την εκτελεστική επιτροπή του κόμματος τον βοήθησε να εκκαθαρίσει πολλούς πολιτικούς του αντιπάλους. Γι’ αυτή του την υπακοή έμελλε να ανταμειφθεί αργότερα.

Το 1997, ένα χρόνο μετά την ήττα των σοσιαλιστών από τον Αθνάρ, ο Γκονζάλες ανακοίνωσε ότι δεν θα ήταν ξανά υποψήφιος, έδωσε όμως το «δαχτυλίδι» στον Χοακίν Αλμούνια θεωρώντας τον, φυσικά, αχυράνθρωπό του. Η κεντρική επιτροπή του κόμματος, στην οποία είχαν το πάνω χέρι οι πιστοί του Γκονζάλες, τον εξέλεξε γενικό γραμματέα.

Η αντίθεση ανάμεσα στον παλιό και στον καινούργιο δεν θα μπορούσε να είναι περισσότερο κραυγαλέα: πώς ήταν δυνατόν αυτός ο κατεξοχήν μη χαρισματικός πολιτικός που τα χάνει μπροστά στις κάμερες, να αντικαταστήσει τον επικοινωνιακό και χαρισματικό Γκονζάλες; Ηταν, βέβαια, έντιμος. Το όνομά του δεν είχε αναμειχθεί σε κανένα από τα σκάνδαλα που είχαν αμαυρώσει τη φήμη της σοσιαλιστικής κυβέρνησης. Οπως έγραφε χαριτολογώντας ο ισπανικός τύπος, ο Αλμούνια δεν είχε υποπέσει σε κανένα από τα τρία θανάσιμα αμαρτήματα των σοσιαλιστών: δεν είχε αλλάξει ούτε σπίτι, ούτε αυτοκίνητο, ούτε γυναίκα. Εμενε στο ίδιο σπίτι των 205 τ.μ., στο οποίο εγκαταστάθηκε όταν πρωτοπήγε στη Μαδρίτη και είχε αγοράσει 10 χρόνια νωρίτερα με δάνειο, μαζί με την ίδια γυναίκα, την καθηγήτρια Βιολογίας Μιλάγρος Καντέλα, την οποία παντρεύτηκε το 1978, και με τα δυο τους παιδιά.

Ο ίδιος όμως συνειδητοποιούσε ότι η εντιμότητα από μόνη της δεν αρκούσε για να τον κατοχυρώσει στην ηγεσία του κόμματος και στη συνείδηση των ψηφοφόρων. Ηταν «φυτευτός» και το ήξερε. Το 1998, δυο χρόνια πριν τις επόμενες βουλευτικές εκλογές, αποφασίζει να προκηρύξει εσωκομματικές εκλογές για την ανάδειξη του υποψήφιου που θα αντιμετώπιζε στην κάλπη τον Αθνάρ το 2000, πιστεύοντας ότι με αυτό τον τρόπο θα εδραίωνε τη θέση του. Η κίνηση αυτή όμως του γύρισε μπούμερανγκ. Οι ψηφοφόροι έδειξαν την προτίμησή τους στον δημοφιλή καταλανό πρώην υπουργό Ζοζέπ Μπορέλ.

Ο Αλμούνια όμως απέδειξε ότι δεν ήξερε να χάνει. Δεν ήθελε να ακούσει κουβέντα για δυαρχία στο κόμμα – άλλος γενικός γραμματέας και άλλος υποψήφιος για τις εκλογές. Ετσι, με τη βοήθεια της κομματικής ηγεσίας, η οποία δεν ήθελε τον Μπορέλ, αφού δεν ήταν ο «εκλεκτός» του Γκονζάλες, άρχισε μια εκστρατεία δυσφήμισης του αντιπάλου, οδηγώντας τον τελικά σε παραίτηση.

Στις εκλογές του 2000, λοιπόν, είναι αυτός που θα οδηγήσει τους ισπανούς σοσιαλιστές σε συντριπτική ήττα από τον Αθνάρ. Ο Αλμούνια παραιτείται ταπεινωμένος. Διατηρεί ωστόσο τη βουλευτική του έδρα και περιμένει. Στο κόμμα έχει πια εκλεγεί ο Θαπατέρο, ο οποίος όταν κέρδισε τις εκλογές το Μάρτιο του 2004, στελέχωσε την κυβέρνηση με νέα και άφθαρτα πρόσωπα που δεν ταυτίζονταν με την περίοδο Γκονζάλες. Για τον έμπιστο του πρώην πρωθυπουργού δεν υπήρχε θέση στην Ισπανία.

Υπήρχε όμως στις Βρυξέλλες. Τον Απρίλιο του 2004, ο Θαπατέρο πρότεινε τον Αλμούνια ως επίτροπο Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής, βρίσκοντας έτσι έναν εύσχημο τρόπο για να τον βγάλει από τα πόδια του.

Στις Βρυξέλλες ο Αλμούνια ξεδίπλωσε το αληθινό ταλέντο του. Μεταμορφώθηκε σε έναν στυγνό γραφειοκράτη που καταλαβαίνει μόνο τη γλώσσα των αριθμών και δηλώνει πίστη μόνο στο σύμφωνο σταθερότητας.

Εκανε το ντεμπούτο του ζητώντας κυρώσεις για τρεις χώρες, την Ιταλία, την Ολλανδία και τη Βρετανία, εξαιτίας των μεγάλων δημόσιων ελλειμμάτων τους. «Τα σύμφωνα υπάρχουν για να τηρούνται» δήλωσε ορθά κοφτά σε σχέση με το σύμφωνο σταθερότητας, το «πιστεύω» του, δίνοντας το στίγμα της στάσης που θα τηρούσε. Και όποιος νομίζει ότι ο επίτροπος Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής σπάει τα νεύρα μόνο της ελληνικής κυβέρνησης, πέφτει έξω. Ας ρωτήσει, για παράδειγμα, τον συμπατριώτη του τον Θαπατέρο, ο οποίος, κατά καιρούς, ακούει τα εξ αμάξης επειδή δεν προχωρά σε μεταρρυθμίσεις στον εργασιακό τομέα. Ή, παλιότερα, τον Ρομάνο Πρόντι. Το φθινόπωρο του 2007, ο επίτροπος «τράβηξε το αφτί» του τότε ιταλού πρωθυπουργού για το έλλειμμα και το δημόσιο χρέος. «Την οικονομική πολιτική στη χώρα μου την καθορίζει η κυβέρνηση. Δεν έχω τίποτα άλλο να προσθέσω» του απάντησε κοφτά ο Πρόντι.

Ο πάλαι ποτέ «σοσιαλιστής» που το μόνο που του έχει απομείνει από εκείνη την εποχή είναι η κομματική του ταυτότητα και κάποιες ίσως φιλολογικές ανησυχίες, πιστεύει ότι «για την κρίση δεν φταίει η απελευθέρωση της οικονομίας, αλλά οι εσφαλμένοι χειρισμοί». Με τι όπλα την αντιμετωπίζει; «Ανατρέχω στους κλασικούς: Μαρξ, Ανταμ Σμιθ και φυσικά στον Κέινς» απάντησε σε πρόσφατη συνέντευξή του στην «El Pais».

Είναι ωραία στην Κομισιόν και ο Αλμούνια δείχνει να βρίσκεται εκεί σαν στο σπίτι του. «Περνάω πολύ καλά στις Βρυξέλλες και σκοπεύω να παραμείνω γιατί είναι υπέροχη πόλη» δήλωσε κοφτά, βάζοντας τέλος στα σενάρια που τον ήθελαν να απεργάζεται την επιστροφή του στην πατρίδα. Προς μεγάλη χαρά πολλών Ισπανών. Και προς μεγάλη απογοήτευση πολλών άλλων…

9 ακόμα αποτυχημένοι

Δεν είναι μόνο ο Αλμούνια που «άνθισε» στις Βρυξέλλες, αφού προηγουμένως τον ξέ- βρασε η πολιτική σκηνή της χώρας του. Πολλοί άλλοι, σαν αυτόν, είχαν μια δεύτερη ευκαιρία στην Ε.Ε., η οποία αποδεικνύεται μεγάλος κάδος ανακύκλωσης για τους απανταχού επί Ευρώπης αποτυχημένους. Ακολουθούν μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα.

• 01. Jose Manuel Durao Barroso

Ούτε δυο χρόνια δεν πρόλαβε να κλείσει ως πρωθυπουργός της Πορτογαλίας. Πρόλαβε ωστόσο να φιλοξενήσει το διαβόητο τρίο «Μπλερ-Μπους-Αθνάρ» στις Αζόρες (γεγονός για το οποίο ανταμείφθηκε με την Κομισιόν), να ταράξει τους συμπατριώτες του στη λιτότητα και να αφήσει πίσω του ένα δημόσιο έλλειμμα διπλάσιο από εκείνο που δήλωνε! Οταν αποκαλύφθηκε ο βίος και η πολιτεία του στην πρωθυπουργία, την είχε ήδη κάνει για Βρυξέλλες. Την ήττα στην κάλπη τη χρεώθηκε ο επόμενος…

• 02. Romano Prodi

Αποδείχθηκε μακροβιότερος ως πρόεδρος της Κομισιόν παρά ως πρωθυπουργός της Ιταλίας. Στις Βρυξέλλες έκλεισε την καθιερωμένη πενταετία (1999-2004), αλλά, ένα χρόνο πριν βρεθεί εκεί, η πρώτη του κυβέρνηση κατέρρευσε στα δυο χρόνια εξαιτίας του προϋπολογισμού. Τη δεύτερη φορά, κάηκε πάλι στη διετία…

• 03. Jacques Barrot

Και καταδικασμένους από τη δικαιοσύνη χωράει η Ε.Ε. Ο γάλλος επίτροπος Δικαιοσύνης, πρώην Μεταφορών, καταδικάστηκε το 2000 σε οχτάμηνη φυλάκιση με αναστολή για παράνομη χρηματοδότηση του κόμματός του, του κεντροδεξιού UMP. Ας είναι καλά ο πρώην πρόεδρος Ζακ Σιράκ που του απένειμε χάρη.

• 04. Neelie Kroes

Η ολλανδή επίτροπος Ανταγωνισμού και μεγαλοεπιχειρηματίας είχε αποσυρθεί από την ενεργό πολιτική από το 1989, αφού προηγουμένως είχε διατελέσει υπουργός Μεταφορών και Δημοσίων Εργων. Την «ξέθαψε» ο Μπαρόζο το 2004, προφανώς χάρη στις άριστες διασυνδέσεις της με τις πολυεθνικές.

• 05. Benita Ferrero – Waldner

Η επίτροπος Εξωτερικών Σχέσεων και πρώην υπουργός της Αυστρίας επιχείρησε να εκλεγεί καγκελάριος το 2004. Δεν πρόλαβε όμως να φτάσει μέχρι τις προεδρικές εκλογές, γιατί ηττήθηκε στις εσωκομματικές για το «χρίσμα» του κεντροδεξιού κόμματος από τον ένα και μοναδικό αντίπαλό της.

• 06. Chris Patten

Βουλευτής και υπουργός σε διάφορα πόστα επί Θάτσερ, οδήγησε τους Τόρις στην τελευταία εκλογική τους νίκη, αλλά ο ίδιος έμεινε εκτός βουλής. Για «αποζημίωση» τοποθετήθηκε κυβερνήτης στο Χονγκ Κονγκ το οποίο και παρέδωσε στην Κίνα το 1999. Αμέσως μετά βρέθηκε στην Κομισιόν ως αρμόδιος επίτροπος Διεθνών Σχέσεων.

• 07. Neil Kinnock

Ο Κίνοκ, προτού γίνει επίτροπος Μεταφορών επί Σαντέρ και αργότερα επί Πρόντι, ήταν επικεφαλής των Εργατικών κατά τη μεγαλύτερη περίοδο του θατσερισμού (1983-1992), χωρίς όμως ποτέ να νικήσει τη «Σιδηρά Κυρία». Παραιτήθηκε από την ηγεσία του κόμματος το 1992 όταν έχασε ξανά τις εκλογές, ενώ θεωρούσε ότι είχε τη νίκη εξασφαλισμένη.

• 08. Peter Mandelson

Ο σημερινός αναπλητωτής πρωθυπουργός της Βρετανίας και εμπνευστής της φιλοσοφίας του «New Labour» παραιτήθηκε δυο φορές από τα υπουργικά του αξιώματα επί Μπλερ, επειδή το όνομά του ενεπλάκη σε οικονομικά σκάνδαλα. Το 2004, τρία χρόνια μετά τη δεύτερη παραίτησή του, διορίστηκε επίτροπος Εμπορίου στη μεγάλη «Κολυμπήθρα του Σιλωάμ», από όπου επέστρεψε πέρυσι «καθαγιασμένος».

• 09. Edith Cresson

Η θητεία της πρώτης -και μοναδικής μέχρι στιγμής- πρωθυπουργού της Γαλλίας στέφθηκε με πλήρη αποτυχία. Ούτε ένα χρόνο καλά καλά δεν άντεξε στην πρωθυπουργία. Το 1995 ο Μιτεράν την έστειλε στην Κομισιόν ως επίτροπο Επιστημών, Ερευνών και Ανάπτυξης. Εκεί όμως η Κρεσόν έγινε το επίκεντρο των σκανδάλων που τέσσερα χρόνια αργότερα προκάλεσαν την ομαδική παραίτηση της επιτροπής Σαντέρ.

Γιώργος Παπακωνσταντίνου: «Δεν ζητάμε περίοδο χάριτος»

«Η εικόνα της χώρας στην Ε.Ε. είναι πολύ κακή και η αφετηρία εξαιρετικά δυσμενής». Ο υπουργός Οικονομικών Γ. Παπακωνσταντίνου, στην πρώτη συνέντευξή του μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, παραδέχεται ότι «έχουμε μια δύσκολη διαπραγμάτευση με τους εταίρους μας» και χαρακτηρίζει «δικαιολογημένη τη δυσπιστία τους, αφού αθετήθηκε ό,τι υποσχέθηκε η κυβέρνηση της Ν.Δ. τα τελευταία χρόνια».

* Αισιοδοξεί, πάντως, ότι «θα καταφέρουμε να πείσουμε την Ε.Ε., γιατί, διαφορετικά, τα ελλείμματα θα αυξηθούν και η κρίση θα γίνει οξύτερη».

* Υπογραμμίζει ότι «ήρθε η ώρα για συγκεκριμένα βήματα αναδιανομής του πλούτου». Και υποστηρίζει πως αυτό θα επιτευχθεί «με τη μείωση του φορολογικού βάρους για τους ασθενέστερους. Κανείς δεν θα εξαιρεθεί, ούτε η Εκκλησία ούτε, βεβαίως, οι off shore εταιρείες».

* Στο 10% το έλλειμμα, σύμφωνα με τον διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος. Η πολιτική που είχατε σχεδιάσει είχε υπολογίσει αυτό το μέγεθος;

- Η οικονομική πολιτική που έχουμε σχεδιάσει στοχεύει στο να ξαναδώσει ζωή στην οικονομία, να την αναθερμάνει, έτσι ώστε να αυξηθούν και τα φορολογικά έσοδα, να κατανείμει δικαιότερα τον πλούτο και τα φορολογικά βάρη, έτσι ώστε να ανακουφιστούν τα μεσαία και φτωχά στρώματα. Είναι μια πολιτική απολύτως αναγκαία για την οικονομία και την κοινωνία μας, είτε έχουμε 8%, 10% ή 12% έλλειμμα. Διαφορετικά, η ύφεση θα βαθύνει και τα ελλείμματα θα αυξηθούν κι άλλο.

* Και το νοικοκύρεμα;

- Παράλληλα, φυσικά, θα ξεκινήσει και μια σοβαρή προσπάθεια δημοσιονομικής προσαρμογής, τόσο από την πλευρά των εσόδων όσο και από την πλευρά των δαπανών.

* Η εκτίναξη του ελλείμματος και ο έλεγχος της Ε.Ε. θα σας υποχρεώσουν σε αναβολή της υλοποίησης των υπεσχημένων;

- Δεν υπάρχει αμφιβολία πως θα έχουμε μια δύσκολη διαπραγμάτευση με τους κοινοτικούς εταίρους μας. Αιτία είναι η δικαιολογημένη δυσπιστία τους, καθώς αθετήθηκε συστηματικά ό,τι υποσχέθηκε το ελληνικό κράτος διά της επίσημης κυβέρνησής του, τα τελευταία χρόνια.

* Πώς θα αλλάξετε το κλίμα;

- Φιλοδοξούμε να το αλλάξουμε με ένα αξιόπιστο σχέδιο εξόδου από την κρίση και σταδιακού ελέγχου των δημοσιονομικών ελλειμμάτων, καθώς και με συνέπεια λόγων και πράξεων. Δεν θα χρειαστεί να καταβάλουμε καμία προσπάθεια για να πείσουμε πως η συνταγή που μέχρι τώρα εφαρμόστηκε απέτυχε παταγωδώς. Στόχος μας είναι, όμως, να πείσουμε πως το σχέδιό μας είναι αφενός συμβατό με τις γενικές κατευθύνσεις της Ε.Ε. και αφετέρου απολύτως αναγκαίο για την ελληνική οικονομία. Διαφορετικά, τα ελλείμματα θα αυξηθούν και η κρίση θα γίνει οξύτερη. Και αυτό δεν το θέλει καμία πλευρά.

* Αρα, ο δανεισμός της χώρας είναι προ των πυλών;

- Είμαστε μια χώρα με τεράστια ελλείμματα και της οποίας το χρέος αυξήθηκε πάνω από 100 δισ. ευρώ τα τελευταία πέντε χρόνια. Αποτελεί εθνική προτεραιότητα να θέσουμε υπό έλεγχο τα ελλείμματα αυτά, να τα μειώσουμε σταδιακά, και προοδευτικά να μπούμε σε μια πορεία μείωσης του χρέους. Θα το πετύχουμε δίνοντας ξανά ζωή στην οικονομία, έτσι ώστε να παράγει φορολογικά έσοδα, βάζοντας μαχαίρι στην προκλητική κρατική σπατάλη και τη φοροδιαφυγή. Το κύριο ζήτημα δεν είναι αν δανείζεσαι ή όχι, αλλά για ποιο σκοπό δανείζεσαι, τι κάνεις με αυτά τα χρήματα. Αυτό που ζήσαμε τα τελευταία χρόνια είναι πρωτοφανές: κατακόρυφη αύξηση του δανεισμού με μείωση των δημόσιων επενδύσεων και παράλληλη υποβάθμιση του κοινωνικού κράτους. Μια πραγματική και τεράστια σπατάλη πόρων, της οποίας το βάρος θα φέρουμε για πολλά χρόνια.

* Το 1981 η πρώτη κίνηση της κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ ήταν μια γενναία αναδιανομή του εισοδήματος υπέρ των ασθενέστερων. Κάτι ανάλογο πρέπει να γίνει και σήμερα;

- Η αναδιανομή του πλούτου είναι στην καρδιά του προγράμματος κάθε προοδευτικής κυβέρνησης και συνιστά μια πάγια διαχωριστική γραμμή μας με τις συντηρητικές δυνάμεις. Η διακυβέρνηση της Ν.Δ. απέδειξε τη βαθιά αυτή διαφορά, με τη μείωση του φορολογικού βάρους για τα υψηλά εισοδήματα. Πράγματι, ήλθε η ώρα να κάνουμε συγκεκριμένα βήματα αναδιανομής του πλούτου.

* Πώς θα το πετύχετε;

- Θα το πετύχουμε με τη φορολογική πολιτική, με άμεσα μέτρα που θα αποτυπωθούν στο φορολογικό νομοσχέδιο για τη μείωση του φορολογικού βάρους για τους ασθενέστερους από τη μια και τη δίκαιη φορολόγηση του μεγάλου πλούτου. Οι δεσμεύσεις μας θα τηρηθούν: κατάργηση του ΕΤΑΚ, που επιβαρύνει εκατομμύρια Ελληνες, και αντικατάστασή του με προοδευτικό φόρο επί της περιουσίας, από τον οποίο κανείς δεν θα εξαιρείται, ούτε η Εκκλησία. Φορολόγηση των μεγάλων κληρονομιών και φορολόγηση των μερισμάτων με τον ίδιο τρόπο όπως τα εισοδήματα από εργασία. Πιο προοδευτική και τιμαριθμοποιημένη φορολογική κλίμακα. Δραστική καταπολέμηση της προκλητικής φοροδιαφυγής κάθε είδους, συμπεριλαμβανομένων των off shore εταιρειών. Η αναδιανομή, όμως, δεν αφορά μόνο τη φορολογική πολιτική και το σκέλος των εσόδων του κράτους, αλλά και τις δαπάνες. Στόχος μας είναι και πάλι η ανακούφιση της μεσαίας τάξης και των ασθενέστερων με την επέκταση του κοινωνικού κράτους και με καλύτερες υπηρεσίες προς τους πολίτες.

* Το 44% είναι ψήφος προσδοκίας στο ΠΑΣΟΚ ή ψήφος θυμού εναντίον της Νέας Δημοκρατίας;

- Αν το 33% της Ν.Δ. είναι ψήφος απόρριψης και θυμού, το 44% που έλαβε το ΠΑΣΟΚ είναι αναμφισβήτητα ψήφος προσδοκίας και ελπίδας. Θα έλεγα, μάλιστα, πως η προσδοκία αυτή είναι πολυσυλλεκτική και υπάρχει ακόμη και σε πολλούς έλληνες πολίτες που δεν μας ψήφισαν. Αυτό καθιστά την ευθύνη μας ακόμη μεγαλύτερη. Οφείλουμε να τιμήσουμε την εμπιστοσύνη όσων μας ψήφισαν αλλά και να κερδίσουμε αυτήν όσων δεν μας ψήφισαν. Θα κυβερνήσουμε χωρίς διαιρέσεις και διαχωρισμούς.

* «Καμία αναμονή ή αυταπάτη από τη “νέα” κυβέρνηση των επιχειρηματιών». Αυτό ήταν το πρωτοσέλιδο του «Ριζοσπάστη» την Τετάρτη και η αφορμή είναι η δήλωση του προέδρου του ΣΕΒ ότι πήρατε εντολή «για ισχυρή διακυβέρνηση που απαιτούν οι καιροί και η οριακή κατάσταση του τόπου». Καμία περίοδος χάριτος, λοιπόν, από ένα κομμάτι του πολιτικού συστήματος.

- Δεν ζητάμε καμία περίοδο χάριτος. Οφείλουμε καθημερινά να αποδεικνύουμε με πράξεις πως θέτουμε σε εφαρμογή τα όσα έχουμε υποσχεθεί στους έλληνες πολίτες. Νομίζω πως τα δείγματα γραφής των ολίγων πρώτων ημερών στέλνουν προς την κοινωνία ένα σαφές μήνυμα αλλαγής, που αφορά κατ’ αρχήν την ίδια την αντίληψη περί της εκτελεστικής εξουσίας. Δεν ξεχνάμε ότι προερχόμαστε από την κοινωνία. Αντλούμε δύναμη από αυτήν και αποστολή μας είναι να την υπηρετήσουμε με βαθιές τομές και αλλαγές στην οικονομία και το κράτος. Δεν ζητάμε καμία περίοδο χάριτος, αλλά ζητάμε μια στοιχειώδη καλή πίστη. Νομίζω πως μας την παρέχει η ελληνική κοινωνία, που παρακολουθεί με ενδιαφέρον τις πρώτες μας κινήσεις. Χαρακτηρισμοί όπως αυτός που αναφέρατε -περί «κυβέρνησης των επιχειρηματιών»- είναι εκτός κλίματος και, σε τελευταία ανάλυση, προσβάλλουν τους Ελληνες που μας τίμησαν με την ψήφο τους.

* Είστε ο νέος τσάρος. Φοβάστε τους «μπολσεβίκους»;

- Πρέπει να σας πω ότι μάλλον αισθάνομαι μουζίκος. Εξάλλου, όπως γνωρίζετε, η λέξη «μπολσεβίκος» προέρχεται από τη λέξη «πλειοψηφία» στα ρωσικά. Εμείς είμαστε, λοιπόν, «πλειοψηφικοί», γιατί εκφράζουμε τα συμφέροντα των πολλών. Της μεγάλης πλειοψηφίας των πολιτών και όχι των ολίγων. Και αυτή είναι η δύναμή μας.

• Στον ΤΑΣΟ ΠΑΠΠΑ, Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, Κυριακή 11 Οκτωβρίου 2009