Έφυγε από τη ζωή ο θεωρητικός της «σύγκρουσης των πολιτισμών»

Samuel Huntington
Samuel Huntington

Ο ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΣ της «σύγκρουσης των πολιτισμών», ο Αμερικανός πολιτικός επιστήμονας Σάμιουελ Χάντινγκτον, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, πέθανε την περασμένη Τετάρτη στη Μασαχουσέτη, σε ηλικία 81 ετών. Ο Σάμιουελ Χάντινγκτον είχε σταματήσει να διδάσκει στο Πανεπιστήμιο αυτό το 2007, έπειτα από 58 συναπτά έτη. Οι έρευνές του στο Χάρβαρντ αφορούσαν την αμερικανική κυβέρνηση, τη στρατιωτική πολιτική, τη στρατηγική και τις σχέσεις μεταξύ αμάχων και στρατιωτικών, τον εκδημοκρατισμό.
Ο Χάντινγκτον θεωρούσε πως στη μεταψυχροπολεμική εποχή οι συγκρούσεις θα δημιουργούνταν λιγότερο από ιδεολογικές τριβές μεταξύ των εθνών και περισσότερο από τις πολιτισμικές και θρησκευτικές διαφορές μεταξύ των πολιτισμών. Τη θέση αυτή είχε υποστηρίξει ιδιαίτερα στο δοκίμιό του «Η σύγκρουση των πολιτισμών», το οποίο δημοσίευσε το 1993 στην επιθεώρηση «Foreign Αffairs». Εντόπιζε σ΄ αυτό «πολιτισμικούς συνασπισμούς» στις δυτικές χώρες, στη Νότια Αμερική, στον μουσουλμανικό κόσμο, στην Αφρική, στις ορθόδοξες χώρες, δίπλα στους «πολιτισμικούς συνασπισμούς» των ινδουιστών, των Γιαπωνέζων και των Κινέζων με την ευρεία έννοια, περιλαμβανομένης δηλαδή της Κορέας και του Βιετνάμ. Το 1996 ανέπτυξε περαιτέρω τη θέση του αυτή στο βιβλίο «Η σύγκρουση των πολιτισμών και ο ανασχηματισμός της παγκόσμιας τάξης», το οποίο μεταφράσθηκε σε 39 γλώσσες (στα ελληνικά από τις εκδόσεις Τerzo Βooks. [ΤΑ ΝΕΑ, 29/12/2008]

Σ. Χάντινγκτον, το πνεύμα της «σύγκρουσης»

Στη δεκαετία του 1990, όταν η νέα Τάξη Πραγμάτων, ήταν το νούμερο ένα θέμα στη διεθνή ατζέντα, η θεωρία του Σάμιουελ Χάντινγκτον περί συγκρούσεως των πολιτισμών άγγιξε ευαίσθητες χορδές. Ο Αμερικανός καθηγητής Πολιτικών Επιστημών, που δίδαξε επί 58 χρόνια στο Χάρβαρντ, πέθανε σε ηλικία 81 ετών αφήνοντας μια σειρά θεωρητικών αναλύσεων που δίχασαν και προκάλεσαν. Το πιο διάσημο έργο του με τίτλο «Η σύγκρουση των πολιτισμών και ο ανασχηματισμός της παγκόσμιας τάξης» (στα ελληνικά από τις εκδόσεις Terzo) κυκλοφόρησε το 1996 και συζητήθηκε όσο λίγα. Σύμφωνα με τον Χάντινγκτον, ο κόσμος χωριζόταν σε πολιτισμικές ζώνες βάσει θρησκείας και κατ’ επέκταση κουλτούρας. Η Χριστιανική Δύση χωριζόταν από το Ισλάμ με ένα βαθύ ρήγμα, θεωρία που αναδείκνυε τις ρίζες της θρησκείας ως σημαντικότερες από την επίδραση των ιδεολογιών. Ο «συντηρητικός» Χάντινγκτον (που πολλοί θυμήθηκαν στις 11 Σεπτεμβρίου 2001) βρισκόταν στον αντίποδα του «προοδευτικού» Αμερικανο-Παλαιστίνιου Εντουαρντ Σάιντ, ο οποίος με τη διάσημη θεωρία του περί «Οριενταλισμού» κατηγορούσε τους Δυτικούς για προκατάληψη.

Σύμφωνα με τη θεωρία του Χάντινγκτον υπήρχε και η «ενδιάμεση» ζώνη, στην οποία τοποθετούσε την Ελλάδα, τα ορθόδοξα Βαλκάνια, τη Ρωσία και άλλες χώρες, που ήταν κληρονόμοι του Βυζαντίου. Ο Χάντινγκτον κατηγορήθηκε για υπεροψία και στρεβλή μεθοδολογία, αλλά ο ίδιος υπερασπιζόταν με ορθολογισμό τις θέσεις του. «Οι πολιτισμικές ταυτότητες, οι ανταγωνισμοί και οι συναισθηματικές συμμαχίες δεν θα παίξουν απλώς ένα ρόλο στο μέλλον, αλλά θα ορίζουν τις σχέσεις ανάμεσα στα έθνη».

Το 2004, ο Χάντινγκτον στο βιβλίο του «Ποιοι είμαστε; Οι προκλήσεις απέναντι στην εθνική ταυτότητα της Αμερικής», προκάλεσε νέο γύρο ζωηρών αντιπαραθέσεων καθώς υποστήριζε ότι το κύμα των Μεξικανών μεταναστών υπονόμευε την εθνική συνοχή της αμερικανικής κοινωνίας.

«Ανθρωποι από όλον τον κόσμο μελέτησαν τις ιδέες του και λογομάχησαν γι’ αυτές», σχολιάζει ο καθηγητής στο Χάρβαρντ Χένρι Ροσόφσκι. «Υπήρξε ένας πολιτικός επιστήμων που επηρέασε όσο λίγοι τα τελευταία 50 χρόνια».

ΣΑΜΙΟΥΕΛ ΧΑΝΤΙΝΓΚΤΟΝ: Ο σταυροφόρος της σύγκρουσης των πολιτισμών

ΕΡΑ/ FΟΤΟRΕΡΟRΤ SΤRUΒ. Ο Σάμιουελ Χάντινγκτον (δεξιά) σε διάλεξη στο Μόναχο της Γερμανίας τον Ιανουάριο του 1999. Αναγορεύθηκε καθηγητής στο Χάρβαρντ σε ηλικία μόλις 23 ετών και προκάλεσε ποικίλες αντιδράσεις, τόσο στο εσωτερικό των ΗΠΑ όσο και στον υπόλοιπο κόσμο, με τις ωμές διατυπώσεις του περί δύναμης. Ειδικά η θεωρία του περί σύγκρουσης των πολιτισμών υιοθετήθηκε από τους νεοσυντηρητικούς στις ΗΠΑ μετά το τρομοκρατικό χτύπημα της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, φέρνοντας σε αντιπαράθεση την αμερικανική πολιτική με φανατικούς ισλαμιστές (επάνω, Πακιστανοί σε διαδήλωση στη Λαχώρη εναντίον αμερικανικής αεροπορικής επιδρομής σε χωριά στην αφγανοπακιστανική μεθόριο τον περασμένο Νοέμβριο)

Απεβίωσε στα 81 του ο Σάμιουελ Χάντινγκτον, εξέχουσα φυσιογνωμία της συντηρητικής Αμερικής, ο οποίος επαναδιατύπωσε ευφυώς το παλαιό ψυχροπολεμικό δόγμα

ΤΟΥ ΑΝ. ΒΙΣΤΩΝΙΤΗ | ΤΟ ΒΗΜΑ, Τρίτη 30 Δεκεμβρίου 2008

Με τον θάνατο του 81χρονου Σάμιουελ Χάντινγκτον την περασμένη Τετάρτη από καρδιακή ανεπάρκεια εξέλιπε μία από τις πλέον εξέχουσες φυσιογνωμίες της συντηρητικής Αμερικής. Ο καθηγητής Πολιτικών Επιστημών του Χάρβαρντ, όπου δίδαξε για 58 χρόνια, προκάλεσε σε όλη τη διάρκεια της ζωής του ποικίλες αντιδράσεις τόσο στο εσωτερικό των ΗΠΑ όσο και στον υπόλοιπο κόσμο. Χαρισματική προσωπικότητα, ήταν μόλις 23 ετών όταν έγινε καθηγητής σε ένα από τα κορυφαία πανεπιστήμια του κόσμου. Οι φίλοι του είπαν μετά τον θάνατό του ότι ο Χάντινγκτον ανήκε στους επιστήμονες που κατέστησαν σπουδαίο το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ. Τη γνώμη αυτή ωστόσο δεν συμμεριζόταν, ως φαίνεται, η Εθνική Ακαδημία Επιστημών των ΗΠΑ, όπου ο Χάντινγκτον προτάθηκε δύο φορές για μέλος και απορρίφθηκε και τις δύο. Ο Σερζ Λανγκ μάλιστα, καθηγητής των Μαθηματικών σε ένα άλλο σημαντικό πανεπιστήμιο, το Γέιλ, ηγήθηκε εκστρατείας για να αποτρέψει την εκλογή του και έγραψε ανάμεσα στα άλλα πως το 1968 ο Χάντινγκτον, προκειμένου να υποστηρίξει την άποψή του ότι η Νότια Αφρική του απαρτχάιντ ήταν μια «ικανοποιητική κοινωνία», χρησιμοποίησε «ένα είδος γλώσσας που δημιουργεί την ψευδαίσθηση ότι είναι επιστημονική χωρίς να έχει επιστημονική υπόσταση».

  • Η θεωρία που προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων

Υπάρχουν εκατοντάδες συντηρητικοί επιστήμονες στις ΗΠΑ που ανήκουν στην ακαδημαϊκή κοινότητα και τα παραπάνω δεν θα είχαν καμία σημασία αν η θεωρία περί σύγκρουσης των πολιτισμών, που διατύπωσε για πρώτη φορά σε άρθρο του στο περιοδικό «Foreign Αffairs» το 1993 και στη συνέχεια επεξέτεινε σε βιβλίο το οποίο εκδόθηκε το 1996, δεν προκαλούσε θύελλα αντιδράσεων σε όλον τον κόσμο. Όταν πέντε χρόνια αργότερα, στις 11 Σεπτεμβρίου 2001, η Αμερική δεχόταν το τρομοκρατικό χτύπημα στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου, η πολιτική σημασία της θεωρίας του Χάντινγκτον θα ξεπερνούσε τα πλαίσια της δημόσιας συζήτησης. Θα την αξιοποιούσε στο έπακρον η ομάδα των νεοσυντηρητικών που είχε εγκατασταθεί στον Λευκό Οίκο και στόχευε στο να αλλάξει τον χάρτη της Μέσης Ανατολής, να ελέγξει τις υπόλοιπες μουσουλμανικές χώρες και να ασκήσει πίεση στον μεγάλο οικονομικό αντίπαλό της που αναπτυσσόταν με αλματώδεις ρυθμούς: την Κίνα.

Η θεωρία του Χάντινγκτον προκάλεσε έντονες αντιδράσεις όχι απλώς διότι εμφάνιζε μια καινοφανή εκδοχή του συντηρητισμού, αλλά και επειδή σχηματοποιούσε ένα υποθετικό πεδίο συγκρούσεων το οποίο υποκαθιστούσε την ίδια την ουσία της πολιτικής ιστορίας: το ιδεολογικό περιεχόμενο των κοινωνικών συστημάτων. Αφού, όπως υποστήριζε ο Χάντινγκτον, με το τέλος του Ψυχρού Πολέμου τις ιδεολογικές συγκρούσεις θα αντικαθιστούσαν οι πολιτισμικές, αν αυτό γινόταν αποδεκτό θα μπορούσε κανείς ευκολότατα- εξ ορισμού, θα λέγαμε- να αντικαταστήσει τους εθνικούς χάρτες με πολιτισμικούς αντίστοιχους: τον κινεζικό, τον ιαπωνικό, τον μουσουλμανικό, τον λατινοαμερικανικό, τον ορθόδοξο και πάει λέγοντας. Ακόμη, να ορίσει και περιοχές μεικτών πολιτισμών, για να μην αφήσει απ΄ έξω τις υβριδικές κοινωνίες.

Ο πυρήνας των γεωπολιτικών συγκρούσεων, κατά συνέπεια, διαμορφώνεται από τις σχέσεις των ανεξάρτητων κρατών μεταξύ τους αλλά και των περιοχών που ορίζονται από μια συγκεκριμένη πολιτισμική ταυτότητα. Αξίζει να τονίσουμε ότι η θεωρία αυτή παρουσιάστηκε σχεδόν ταυτοχρόνως με τη θεωρία περί τέλους της Ιστορίας του Φράνσις Φουκουγιάμα, ενός άλλου ηρακλειδέως του νεοσυντηρητισμού. Σήμερα και οι δύο θεωρίες έχουν φυσικά καταρρεύσει. Μια παγκόσμια οικονομική κρίση ήταν ικανή να τις αποδείξει έωλες, με αποτέλεσμα στη Γουόλ Στριτ να αρχίσουν να ξαναδιαβάζουν τον Κέινς και ορισμένοι πιο ριζοσπαστικοί ακόμη και τον Μαρξ.

Ίσως το ειρωνικότερο σχόλιο για τη θεωρία περί σύγκρουσης των πολιτισμών να το διατύπωσε ο Έντουαρντ Σαΐντ, ο οποίος είπε ότι ο Χάντινγκτον προωθεί την ιδέα όχι ενός πολιτισμού εναντίον κάποιου άλλου, αλλά «της Δύσης εναντίον όλων των υπολοίπων».

  • Το «έθνος εθνοτήτων» εναντίον των υπολοίπων

Το εντυπωσιακό στην περίπτωση είναι ότι η θεωρία αυτή διατυπώθηκε από τον εκπρόσωπο του κατεστημένου μιας υβριδικής ή πολυπολιτισμικής κοινωνίας, των ΗΠΑ, ενός «έθνους εθνοτήτων». Το διαστρεβλωτικό στοιχείο της συνίσταται στο ότι δεν αντιλαμβάνεται τον πολιτισμό και την κουλτούρα ως πεδίο κατανόησης, αλλά ως πολιτική ιδεολογία η οποία στη συνέχεια μετατρέπεται σε δύναμη σύγκρουσης. Όταν το σκεπτικό είναι τέτοιο τα σχήματα υπεραπλουστεύονται, τα ρεύματα, οι αλληλοδανεισμοί, οι αλληλοεισδύσεις, οι επιρροές και τα σχετικά αγνοούνται ή υποβαθμίζονται, και έτσι αυτό που μένει στο τέλος είναι η θρησκεία ως υπέρβαση της κουλτούρας ή ως υπερβατική κουλτούρα. Ο πολιτισμός παύει να είναι πεδίο έκφρασης και δημιουργίας και μεταβάλλεται σε ιδεολόγημα. Κατά συνέπεια, η εισβολή των ΗΠΑ στο Ιράκ εμφανίζεται ως ένοπλη εκπολιτιστική εκστρατεία. Και αναπόφευκτη, αφού συγκρούεται η δημοκρατία με τη δικτατορία. Όταν όμως παλαιότερα σχεδόν όλη η Νότια Αμερική κυβερνιόταν από δικτατορικά καθεστώτα, ο Χάντινγκτον είχε «προειδοποιήσει» πως ο εκδημοκρατισμός αυτών των κοινωνιών θα έπρεπε να γίνει σταδιακά, για να μην ανατραπούν οι γεωπολιτικές ισορροπίες (δηλαδή, για να είναι κανείς ακριβής, να μη θιγούν τα συμφέροντα των μεγάλων αμερικανικών εταιρειών στην περιοχή). Ο Ψυχρός Πόλεμος τελείωσε, ο καπιταλισμός νίκησε, κάποιο νέο σχήμα θα έπρεπε να αναπληρώσει το «τέλος των ιδεολογιών»: ο πόλεμος των πολιτισμών. Τα κράτη θα εξακολουθήσουν να παίζουν τον πρώτο ρόλο στις διεθνείς σχέσεις, αλλά στην παγκόσμια πολιτική αρένα θα συγκρούονται διαφορετικοί πολιτισμοί, λέει ο Χάντινγκτον. Από τη θεωρία του επομένως δεν θα μπορούσαν να λείπουν οι ωμές διατυπώσεις περί δύναμης. Όπως λέει κυνικά στη «Σύγκρουση των πολιτισμών»: «Η Δύση κατέκτησε τον κόσμο όχι εξαιτίας της ανωτερότητας των ιδεών της ή των αξιών ή της θρησκείας της, αλλά εξαιτίας της ανωτερότητάς της να εφαρμόζει την οργανωμένη βία. Αυτό το γεγονός οι Δυτικοί συχνά το ξεχνούν- οι μη Δυτικοί ποτέ».

  • «Πρόβλημα το Ισλάμ και όχι ο φονταμενταλισμός»

Άλλες παρατηρήσεις του, υπό το φως μάλιστα των όσων ακολούθησαν και αυτών που συμβαίνουν καθημερινά, ακούγονται όχι δυσοίωνες αλλά χειρότερες και από τα κηρύγματα των θεωρητικών του Ψυχρού Πολέμου: «Τα σύνορα του Ισλάμ είναι ματωμένα,το ίδιο και το εσωτερικό του. Το θεμελιώδες πρόβλημα της Δύσης δεν είναι ο ισλαμικός φονταμενταλισμός. Είναι το ίδιο το Ισλάμ, ένας διαφορετικός πολιτισμός που οι λαοί του είναι πεπεισμένοι για την ανωτερότητα της κουλτούρας τους». Ακόμη και ένας οριενταλιστής θα ωχριούσε μπροστά σε μια τέτοια άποψη.

Ο Χάντινγκτον έγραψε 17 βιβλία. Είναι δύσκολο να προβλέψει κάποιος τι θα μείνει από αυτά. Η θεωρία του περί σύγκρουσης των πολιτισμών απασχόλησε τον κόσμο επί μία και πλέον δεκαετία. Η πολιτική που εφάρμοσαν την τελευταία οκταετία οι ΗΠΑ δημιούργησε τεράστια προβλήματα, όχι μόνο στην υπερατλαντική Δημοκρατία αλλά και στην υπόλοιπη Δύση. Θα έλεγε λοιπόν κανείς ότι ο Χάντινγκτον μετά την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού επαναδιατύπωσε- με πρωτότυπο τρόπο, χωρίς αμφιβολία- το παλαιό ψυχροπολεμικό δόγμα αλλάζοντας ευφυώς τα συμφραζόμενα και κάποιους από τους πρωταγωνιστές.

Σάμιουελ Χάντινγκτον: Ο εισηγητής της «Σύγκρουσης των Πολιτισμών»

Ο Αμερικανός πολιτικός επιστήμονας Σάμιουελ Χάντινγκτον, γνωστός για το αμφιλεγόμενο έργο του «Η Σύγκρουση των Πολιτισμών», πέθανε πριν από λίγες μέρες σε ηλικία 81 ετών, ολοκληρώνοντας μια πορεία πλούσια σε συγγραφική, διδακτική και πολιτική δραστηριότητα.

Γεννημένος το 1927 στη Νέα Υόρκη και διπλωματούχος του Πανεπιστημίου Γέιλ στα 18 του, άρχισε να διδάσκει στο Χάρβαρντ στα 23 και συνέχισε για 58 ολόκληρα χρόνια. Εγραψε ή συμμετείχε στη συγγραφή 17 βιβλίων και 90 άρθρων με θέμα, μεταξύ άλλων, την αμερικανική πολιτική, τον εκδημοκρατισμό, τη στρατιωτική πολιτική, τη στρατηγική, την αναπτυξιακή πολιτική. Υπήρξε επίσης συνιδρυτής της διμηνιαίας σήμερα επιθεώρησης Foreign Policy (Εξωτερική Πολιτική). Η παρουσία του στην πολιτική ζωή των ΗΠΑ δεν ήταν μόνο ακαδημαϊκή: το 1968 συμμετείχε στην προεδρική εκστρατεία του Δημοκρατικού αντιπάλου του Ρίτσαρντ Νίξον, Χιούμπερτ Χάμφρεϊ, ενώ επί προεδρίας Τζίμι Κάρτερ διετέλεσε για δύο χρόνια συντονιστής σχεδιασμού ασφαλείας στο Εθνικό Συμβούλιο Ασφαλείας. Διακεκριμένος στη χώρα του, ο Χάντινγκτον έμελλε να γίνει διάσημος στο εξωτερικό χάρη στη «Σύγκρουση των Πολιτισμών». Η θεωρία αυτή, που πρωτοεμφανίστηκε σε ένα άρθρο το 1993 για να εξελιχθεί σε βιβλίο το 1997, περιγράφει το μετα-ψυχροπολεμικό κόσμο ως πεδίο σύγκρουσης όχι μεταξύ ιδεολογικώς αντίθετων κρατών-εθνών, αλλά μεταξύ πολιτισμών, με κύριο σημείο αναφοράς τις θρησκευτικές διαφορές. Η έμφασή του στη θρησκεία, αντί της ιδεολογίας, ως πηγή συγκρούσεων προκάλεσε ευρεία αντιπαράθεση για τις σχέσεις μεταξύ δυτικού και ισλαμικού κόσμου, ιδίως μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου. Πέρα από επικρίσεις και διαφωνίες, το βιβλίο αυτό, όπως και το επίσης αμφιλεγόμενο για την εποχή του «Ο Στρατιώτης και το Κράτος», (1957) παραμένουν έργα αναφοράς στις πολιτικές επιστήμες.

ΛΗΔΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ (Πηγές: Ασ. Πρες – Γαλλικό – Ρόιτερς – «Le Monde»), ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 29/12/2008

Σάμουελ Χάντινγκτον: «Εφυγε» ο θεωρητικός της σύγκρουσης των πολιτισμών

Η θεωρία του Χάντινγκτον περί «Σύγκρουσης των πολιτισμών» κρδισε πολλούς υποστηρικτς, ωστόσο οι επικριτς του τον κατηγόρησαν ότι δωσε ιδεολογικό άλλοθι για τους πολμους που ξεκίνησαν οι ΗΠΑ μετά

Η θεωρία του Χάντινγκτον περί «Σύγκρουσης των πολιτισμών» κέρδισε πολλούς υποστηρικτές, ωστόσο οι επικριτές του τον κατηγόρησαν ότι έδωσε ιδεολογικό άλλοθι για τους πολέμους που ξεκίνησαν οι ΗΠΑ μετά την επίθεση της 11ης Σεπτεμβρίου στους Δίδυμους Πύργους το 2001

Ο διάσημος και αμφιλεγόμενος καθηγητής του Χάρβαρντ απεβίωσε την παραμονή των Χριστουγέννων σε ηλικία 81 ετών. Οι ιδέες του προκάλεσαν συχνά θυελλώδεις αντιδράσεις. Ο συγγραφέας του μπεστ σέλερ «Σύγκρουση των πολιτισμών» Σάμουελ Χάντινγκτον, ένας από τους διασημότερους και πιο αμφιλεγόμενους πολιτικούς επιστήμονες της εποχής μας, έφυγε από τη ζωή παραμονές Χριστουγέννων, σε ηλικία 81 ετών.

Οπως ανακοίνωσε το Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, στο οποίο ο Χάντινγκτον δεν σταμάτησε να διδάσκει παρά μόνο το 2007 -έπειτα από 58 συνεχόμενα χρόνια παρουσίας στα αμφιθέατρα-, ο Αμερικανός καθηγητής απεβίωσε στο σπίτι του στη Μασαχουσέτη στις 24 Δεκεμβρίου, αφήνοντας πίσω του μια πλούσια κληρονομιά 17 βιβλίων και 90 επιστημονικών άρθρων.

Αγαπημένα θέματα του πολιτικού επιστήμονα, του οποίου οι ιδέες προκαλούσαν συχνά θυελλώδεις αντιδράσεις, αποτελούσαν η αμερικανική πολιτική, ο εκδημοκρατισμός, η στρατιωτική πολιτική, η στρατηγική αλλά και η αναπτυξιακή πολιτική.

Το σημαντικότερο, βέβαια, έργο στη βιβλιογραφία του Χάντινγκτον και αυτό με το οποίο ο συγγραφέας απέκτησε παγκόσμια φήμη, πυροδοτώντας παράλληλα σφοδρή πολεμική, είναι το δοκίμιο «Σύγκρουση των πολιτισμών και ο ανασχηματισμός της παγκόσμιας τάξης», το οποίο κυκλοφόρησε στις ΗΠΑ το 1996 και μεταφράστηκε σε 39 γλώσσες.

  • Η θεωρία του

Εχοντας προαναγγείλει στην πραγματικότητα το θέμα τρία χρόνια πριν με άρθρο του στην επιθεώρηση Foreign Affairs, ο Χάντινγκτον υποστήριξε μέσα από τις σελίδες του βιβλίου του πως η μεταψυχροπολεμική εποχή θα χαρακτηρίζεται από μια «σύγκρουση πολιτισμών».

Σύμφωνα με τον πολιτικό επιστήμονα, η πτώση του τείχους του Βερολίνου το 1989 σηματοδότησε το τέλος της ιδεολογικής αντιπαράθεσης και άνοιξε τον δρόμο για μια νέα μορφή σύγκρουσης, στην οποία θα πρωταγωνιστούν οι πολιτισμοί τους οποίους διαχωρίζει κυρίως βάση θρησκευτικών γραμμών.

Οπως υποστηρίζει στο βιβλίο του ο Χάντινγκτον, σημαντική επιρροή στον πλανήτη έχουν στην πραγματικότητα οι εξής πολιτισμοί: ο δυτικός, ο λατινοαμερικανικός, ο ορθόδοξος (χώρες που συσπειρώνονται γύρω από τη Ρωσία), ο αφρικανικός, ο μουσουλμανικός, ο ινδουιστικός, ο ιαπωνικός, ο βουδιστικός και ο σινικός.

Παρά το γεγονός ότι η θεωρία του Χάντινγκτον κέρδισε πολλούς υποστηρικτές, κυρίως μετά την επίθεση στους Δίδυμους Πύργους στις 11 Σεπτεμβρίου του 2001, οι επικριτές του καταγγέλλουν ότι ο πολιτικός επιστήμονας «κινδυνολογεί» και τον κατηγορούν για την επιμονή του να προαναγγέλλει μια «αναπόφευκτη» σύγκρουση των πολιτισμών.

Εξίσου σοβαρό για όσους διαφωνούν με τις θεωρίες του Χάντινγκτον είναι το γεγονός ότι, παρότι ο ίδιος δήλωνε ότι υποστήριζε τους Δημοκρατικούς, το βιβλίο του αποτέλεσε ένα από τα ισχυρότερα εργαλεία στα χέρια των νεο-συντηρητικών που κατέκλυσαν τον Λευκό Οίκο επί της θητείας του Τζορτζ Μπους. Οπως δεν παύουν να επισημαίνουν ότι το διάσημο δοκίμιο του Χάντινγκτον έδωσε ιδεολογικό άλλοθι στους καταστροφικούς πολέμους που διεξήγαγε η Ουάσινγκτον μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου.

Γεννημένος στις 18 Απριλίου του 1927 στη Νέα Υόρκη, ο Σάμουελ Φίλιπς Χάντινγκτον αποφοίτησε από το αμερικανικό πανεπιστήμιο του Γέιλ σε ηλικία 18 ετών, ενώ άρχισε να διδάσκει στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ όταν ήταν μόλις 23 ετών. Από το 1977 μέχρι το 1978 διετέλεσε σύμβουλος εθνικής ασφάλειας του πρώην Αμερικανού προέδρου Τζίμι Κάρτερ.

Το τελευταίο βιβλίο του Χάντινγκτον κυκλοφόρησε το 2004 και έχει τίτλο «Ποιοι είμαστε; Προκλήσεις στην Εθνική Ταυτότητα της Αμερικής».

  • ΒΙΒΛΙΑ ΚΑΙ ΑΡΘΡΑ – ΣΤΑΘΜΟΙ

Η κρίση της Δημοκρατίας (1975), έκθεση που προκάλεσε σοκ στην τότε κοινή γνώμη, καθώς έκανε λόγο για «επιβάρυνση του κρατικού προϋπολογισμού εξαιτίας της ανανέωσης του δημοκρατικού πνεύματος της δεκαετίας του 60

Το Τρίτο Κύμα: Εκδημοκρατισμός στα τέλη του 20ού αιώνα (1991)

Σύγκρουση των Πολιτισμών (άρθρο 1993 και βιβλίο 1996)

Ποιοι Είμαστε; – Προκλήσεις στην Εθνική Ταυτότητα της Αμερικής (2004)

ΜΕΛΙΝΑ ΧΑΡΙΤΑΤΟΥ, ΕΘΝΟΣ, 29/12/2008

Ο Στάλιν, τρίτη δημοφιλέστερη ιστορική φυσιογνωμία της Ρωσίας

Russians vote Stalin as Face of the nation

Ο Ιωσήφ Στάλιν ψηφίσθηκε τρίτη δημοφιλέστερη ιστορική φυσιογνωμία της Ρωσίας σε μια πανεθνική δημοσκόπηση, παρά το λιμό και τις διώξεις που στιγμάτισαν την εξουσία του. Ο διαγωνισμός «Όνομα της Ρωσίας» πραγματοποιήθηκε από το κρατικό τηλεοπτικό δίκτυο Rossiya σε διάστημα άνω των έξι μηνών και τερματίστηκε την Κυριακή με μια τελική ψηφοφορία μέσω του Ίντερνετ και κινητών τηλεφώνων. Συγκεντρώθηκαν πάνω από 50 εκατομμύρια ψήφοι σε μια χώρα 143 εκατομμυρίων ανθρώπων.

Εκατομμύρια σοβιετικοί πολίτες πέθαναν από το λιμό στα χρόνια της καταναγκαστικής κολεκτιβοποίησης, εκτελέστηκαν ως «εχθροί του λαού» ή έχασαν τη ζωή τους στα στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας του σοβιετικού Γκουλάγκ κατά τη διακυβέρνηση του Στάλιν, η οποία διήρκεσε σχεδόν 30 χρόνια ως το θάνατό του, το 1953. «Πρέπει τώρα να σκεφτούμε πολύ σοβαρά γιατί το έθνος επιλέγει να βάλει τον Ιωσήφ Βησσαριόνοβιτς Στάλιν στην τρίτη θέση», δήλωσε ο ηθοποιός και κινηματογραφικός σκηνοθέτης Νικίτα Μιχάλκοφ, ένας από τους κριτές του διαγωνισμού, αφού τα αποτελέσματα της ψηφοφορίας εμφανίσθηκαν σε μια οθόνη. «Μπορεί να βρεθούμε σε μια κατάσταση όπου η απόλυτη εξουσία και η βουλησιαρχία που αγνοεί τις απόψεις του λαού μπορεί να επικρατήσουν στη χώρα μας, αν ένα αρκετά μεγάλο μέρος του έθνους το θέλει».

Στην κορυφή του καταλόγου βρίσκεται ο πρίγκιπας Αλέξανδρος Νιέφσκι που έζησε τον 13ο αιώνα και νίκησε τους Γερμανούς. Ακολουθεί ο Πιοτρ Στολίπιν, ένας πρωθυπουργός των αρχών του 20ου αιώνα γνωστός για τις αγροτικές μεταρρυθμίσεις του και την καταστολή των αριστερών επαναστατών. Ο διαγωνισμός ξεκίνησε στα μέσα Ιουνίου με ένα κατάλογο 50 ιστορικών φυσιογνωμιών που είχαν επιλεγεί από έναν αρχικό κατάλογο με 500.

Μπέρναρντ Μέιντοφ: Η άνοδος και η πτώση ενός μύθου…

https://i1.wp.com/www.yu.edu/uploadedImages/Sy_Syms/Dinner_2008/madoff_web.jpg

Η πτώση των Φαραώ

Αν δεν υπήρχε ο Μπαράκ Ομπάμα, ο Μπέρναρντ Μέιντοφ [Bernard Madoff] θα μπορούσε κάλλιστα να ανακηρυχθεί άνθρωπος της χρονιάς. Ο 70χρονος χρηματιστής, μέχρι χθες μια από τις πιο αξιοσέβαστες μορφές της Γουόλ Στριτ, πέρασε στην Ιστορία ως ο εγκέφαλος μιας μυθιστορηματικής απάτης, έχοντας ληστέψει μέσω ενός σχήματος – «πυραμίδας» το απίθανο ποσό των 50 δισ. δολαρίων από μεγαλόσχημους πελάτες, όπως η General Electric, η Citigroup και ο Στίβεν Σπίλμπεργκ.

Περισσότερο κι από το μεγαθήριo της AIG, που διασώθηκε με λεφτά των φορολογουμένων για να στείλει, το επόμενο Σαββατοκύριακο, τα μεγαλοστελέχη της να ξοδέψουν εκατομμύρια δολάρια σε ένα όργιο κραιπάλης, σε πανάκριβο θέρετρο, ή της Lehman Brothers, που έβγαλε χιλιάδες ηλικιωμένους στον δρόμο να ψάχνουν για δουλειά, αφού τα τοξικά της απόβλητα διέλυσαν τις συντάξεις τους, η πυραμίδα του Μέιντοφ συμβολίζει με τον πιο παραστατικό τρόπο τα σαθρά θεμέλια της «Νέας Οικονομίας». Ο έκπτωτος Φαραώ υπήρξε από τους πρωτεργάτες για τη δημιουργία του χρηματιστηρίου εταιρειών υψηλής τεχνολογίας NASDAQ και διετέλεσε πρόεδρός του, τη δεκαετία του ’80. Ολόκληρο το χρηματοπιστωτικό σύστημα βασίζεται πάνω στην πίστη, στην εμπιστοσύνη. Αν λοιπόν ο πρώην πρόεδρος του NASDAQ, ένας υπεράνω υποψίας Εβραίος χρηματιστής, στον οποίο εμπιστεύονται τα κεφάλαιά τους εβραϊκές, φιλανθρωπικές οργανώσεις, αποδεικνύεται μεγαλοαπατεώνας, τότε ποιον μπορεί να εμπιστευθεί κανείς;

Ακόμη χειρότερα: είναι πολύ δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι ο Μέιντοφ διεκπεραίωνε μόνος του, επί είκοσι χρόνια, ένα τόσο πελώριο κόλπο, ότι ούτε καν οι δύο γιοι του είχαν αντιληφθεί κάτι κι ότι, όταν τον έπιασαν στα πράσα, παρέδωσαν τον πατέρα τους στο FBI, κάνοντας πέτρα την καρδιά, σε μια αντίστροφη εκδοχή της Θυσίας του Ισαάκ. Όπως είναι δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι, από τους μεγαλόσχημους πελάτες Μέιντοφ, ουδείς είχε υποψιαστεί το παραμικρό. Λες και όλοι οι πολύπειροι διευθυντές της Γουόλ Στριτ κατάπιναν, σαν ανυποψίαστα θύματα παπατζήδων της πλατείας Βάθης, ότι ο Μέιντοφ είχε βρει τη θαυματουργή συνταγή για να τους εξασφαλίζει ασυνήθιστα υψηλές αποδόσεις, ακόμη και σε εποχές κρίσης. Το πιο πιθανό είναι ότι οι πάντες, επιχειρηματίες και «φιλάνθρωποι», είχαν μυριστεί ότι υπήρχε κάτι σάπιο, αλλά έκαναν τα στραβά μάτια υπολογίζοντας ότι ο Μέιντοφ χρησιμοποιούσε (παράνομα, βέβαια, αλλά επωφελώς για τους ίδιους) εσωτερική πληροφόρηση για να προβλέπει εκ του ασφαλούς τις διακυμάνσεις των μετοχών. Με άλλα λόγια, ήταν όλοι σιωπηρά συνένοχοι, αλλά μόνο ο Μέιντοφ, ακολουθώντας τον άγραφο νόμο της Μαφίας, την πλήρωσε.

Η άνοδος και η πτώση του Μέιντοφ μπορεί να διαβαστεί και σαν μεταφορά για την ίδια την αμερικανική οικονομία στο σύνολό της. Το χαρακτηριστικό κάθε πυραμίδας (ή «αεροπλανάκι», όπως το μάθαμε στην Ελλάδα) είναι ότι εξασφαλίζει κέρδη που δεν βασίζονται σε καμιά παραγωγική, επιχειρηματική δράση, όσο διαρκεί η παλίρροια που φέρνει στην πυραμίδα καινούργιους επενδυτές- θύματα.

Αυτό ακριβώς συμβαίνει, εδώ και μια δεκαετία, με την Αμερική: ζει μέσα σε ένα όργιο υπερκατανάλωσης, πολύ πάνω από τις πραγματικές, παραγωγικές της δυνατότητες, χάρη στην υπερχρέωση νοικοκυριών, επιχειρήσεων και του ίδιου του κράτους, απέναντι στους Κινέζους, τους Γιαπωνέζους, τους Γερμανούς και τους άλλους αγοραστές του χρέους της. Μόνο που, όπως για τον Μέιντοφ, έτσι και για τον Θείο Σαμ, τον τελευταίο Φαραώ της ιστορίας, κάποτε η παλίρροια σταματάει και αφήνει τον ναυαγό πάνω σε κοφτερά βράχια.