Έφυγε από τη ζωή ο ακαδημαϊκός Χάρης Κουρνιώτης

Ένας από τους μακροβιότερους προέδρους αμερικανικών κολεγίων στις Ηνωμένες Πολιτείες.Έφυγε από τη ζωή, σε ηλικία 90 ετών, ένας από τους πρωτοπόρους ομογενείς διανοούμενους στις ΗΠΑ, ο καθηγητής Χάρης Κουρνιώτης, ο οποίος διετέλεσε επί 36 χρόνια πρόεδρος του «American International College» (Αμερικανικού Διεθνούς Κολεγίου), μέχρι τη συνταξιοδότησή του, το 2005, όπως αναφέρει σε σχετικό δημοσίευμά της η ομογενειακή εφημερίδα «Εθνικός Κήρυκας».

Ο Χάρης Κουρνιώτης διορίστηκε καθηγητής στο «American International College» το 1946, ενώ το 1960 εξελέγη κοσμήτορας στη Σχολή Επιχειρήσεων και τέσσερα χρόνια αργότερα ανέλαβε αντιπρόεδρος, για να ανελιχθεί, το 1969, στη θέση του προέδρου. Με δική του πρωτοβουλία δημιουργήθηκε το διδακτορικό πρόγραμμα σπουδών στον κλάδο της Ψυχολογίας της Εκπαίδευσης.

«Αποτελεί μεγάλη απώλεια για το κολέγιό μας ο θάνατος του Χάρη Κουρνιώτη, που ήταν ένας από τους μακροβιότερους προέδρους αμερικανικών κολεγίων σ’ όλη τη χώρα», δήλωσε ο εκπρόσωπος του «American International College», Γκρεγκ Γκρίμπεργκ.

Ο Χάρης Κουρνιώτης γεννήθηκε στην πόλη Τσίκοπι της Μασαχουσέτης, το 1921. Αποφοίτησε από το Λύκειο του Τσίκοπι και στη συνέχεια σπούδασε στο «Boston University», απ΄ όπου αποφοίτησε με άριστα. Στη συνέχεια, πήρε από το Χάρβαρντ πτυχίο Μάστερ στον κλάδο Διοίκησης Επιχειρήσεων και ήταν ανάμεσα στους πέντε πρώτους της τάξης του. Ήταν, επίσης, απόμαχος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου.

Επί προεδρίας του, το «American International College» γνώρισε ημέρες προόδου και επέκτασης σε κτιριακές εγκαταστάσεις και προγράμματα. Ανοικοδομήθηκαν πολλά καινούργια κτίρια, ανάμεσα στα οποία και η βιβλιοθήκη «James Shea», το Πολιτιστικό Κέντρο Τεχνών «Karen Srague», όπως και το Αμφιθέατρο «Esther Grisword». Το κολέγιο αφιέρωσε προς τιμήν του ιδίου και της συζύγου του, Αννέτ, την αίθουσα «Courniotes Hall».

Την ημέρα της συνταξιοδότησής του, το 2005, είχε αναφέρει στην ομιλία του ότι ήταν επιθυμία του να επισκεφθεί στην Ελλάδα το χωριό των γονιών του, τα Λαγκάδια, στην ορεινή Αρκαδία.

Η κηδεία του Χάρη Κουρνιώτη έγινε πριν από λίγες ημέρες, από τον ιερό ναό των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης της πόλης Τσίκοπι της Μασαχουσέτης.

http://www.kathimerini.gr με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ο άνθρωπος δεν άλλαξε καθόλου από την αρχαιότητα

  • Τζον Καμπ, αρχαιολόγος
    Τα μεγάλα τεχνολογικά επιτεύγματα της σημερινής εποχής έχουν δύο όψεις
  • Tης Oλγας Σελλα, Η Καθημερινή, 20/2/2011

Aρχίσαμε τις συνεννοήσεις μέσω e-mail. O διευθυντής της ανασκαφής στην Aρχαία Aγορά, ο Aμερικανός αρχαιολόγος Tζον Kαμπ, ευγενέστατος και εξαιρετικά συνεπής, ήταν μάλλον αρνητικός. «Mα δεν είμαι μόνος μου εδώ. Σ’ αυτή την ανασκαφή συμμετέχουν πάρα πολλοί άνθρωποι. Θυμίζω ότι από το καλοκαίρι του 1931, οπότε ξεκίνησαν οι ανασκαφές από την Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών, λαμβάνει μέρος σ’ αυτές μεγάλος αριθμός αρχαιολόγων». Mια πρώτη συνάντηση από κοντά έκαμψε τους αρχικούς του δισταγμούς. Υπαινίχθηκε, βέβαια, με πολλή διακριτικότητα, ότι στο παρελθόν είχε υποστεί μια «ταλαιπωρία» από τον Τύπο και αυτό τον είχε κάνει να είναι περισσότερο προσεκτικός. Κανονίσαμε να περάσω από την Αρχαία Αγορά μια Παρασκευή μεσημέρι. «Ελάτε λίγο νωρίτερα», μου είπε, «να σας δείξω τον χώρο». Πήγα πράγματι νωρίτερα και νόμιζα ότι θα με ξεναγούσε στον υπαίθριο χώρο της Αρχαίας Αγοράς και ότι θα μου εξηγούσε τι είναι όλα αυτά που βλέπουμε ενώ πίνουμε τον καφέ μας στην οδό Αδριανού ή μετακινούμαστε με τον ηλεκτρικό.

Ημασταν στον πρώτο όροφο της ανακαινισμένης Στοάς του Αττάλου, ενός κτιρίου που πήρε αυτή τη μορφή τη δεκαετία του ’50. Με υπερκινητικότητα εφήβου, ο Τζον Καμπ άρχισε ν’ ανοίγει πόρτες και να μου δείχνει θησαυρούς που είναι προσβάσιμοι μόνο σε ερευνητές ή φοιτητές. Και πρώτα απ’ όλα τα ημερολόγια της ανασκαφής, μικρά τετράδια που φιλοξενούν κείμενα με στρογγυλά καλλιγραφικά γράμματα, φωτογραφίες και σχέδια. Είναι οι πηγές «που δείχνουν πώς ακριβώς ήταν τα πράγματα στον χώρο σε κάθε στιγμή, σε κάθε φάση τους». Μου δείχνει περήφανος τις εκδόσεις της Αρχαιολογικής Σχολής όλα αυτά τα χρόνια και το εργαστήριο συντήρησης των ευρημάτων. Λίγο πριν αφήσουμε τη Στοά του Αττάλου και τον αρχαιολογικό χώρο για να πάμε στο εστιατόριο που μας περίμενε, βρίσκομαι στις ισόγειες αίθουσες της Στοάς, όπου φυλάσσονται τα μικρότερα ή μεγαλύτερα κομμάτια ευρημάτων που φέρνει στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη. Είναι εντυπωσιακός ο ενθουσιασμός του, καθώς ανοίγει συρτάρια ή κουτιά και αγγίζει με απόλυτη φυσικότητα είτε κομμάτια πέτρας είτε ανθρώπινα κρανία. «Ολα αυτά μας λένε πολλά για την καθημερινότητα στην αρχαία Ελλάδα. Είναι σαν να έχετε βρει σε μια γωνιά ένα κομμάτι γυαλί από μπουκάλι πορτοκαλάδας ή κόκα κόλας και υπολείμματα μιας κούπας. Σας είναι αμέσως φανερό σε ποιο σκεύος πίνουμε το τσάι μας ή τον καφέ μας. Ε, αυτό μας δείχνουν κι όλα αυτά τα ευρήματα». Μου δείχνει διάφορες στήλες που βρέθηκαν στην περιοχή, «είναι ο Τύπος της εποχής. Ο, τι συνέβαινε σ’ εκείνη την κοινωνία είναι γραμμένο εδώ», μου λέει. «Ξέρετε, όταν ξεκινάει κανείς να σκάβει νομίζει ότι ο θησαυρός είναι μόνο το χρυσάφι. Εναν αρχαιολόγο όμως τον ενδιαφέρει να σκάβει και να μαθαίνει για τη ζωή μιας άλλης εποχής». Βγαίνοντας από το κτίριο της Στοάς του Αττάλου, μου λέει κάτι ακόμα: «Ξέρετε, όλη αυτήν την προσπάθεια την στηρίζουν ιδιώτες. Δεν παίρνουμε από το αμερικανικό Δημόσιο ούτε μία δραχμή!». Από τους κύριους χορηγούς των ανασκαφών στην Αρχαία Αγορά είναι το Packard Humanities Institute, ενώ ιδιαίτερη βοήθεια προσφέρει και το Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος.

Η επαφή του με την αρχαία Ελλάδα έγινε όταν ήταν 10 χρονών – «μας διάβαζαν την Ιλιάδα, και τότε άκουσα για τις ανασκαφές της Τροίας και τον Σλήμαν». Στο λύκειο δεν έκανε αρχαία ελληνικά, αλλά λατινικά, που κράτησαν ζωντανό το ενδιαφέρον του γι’ αυτή την εποχή του κόσμου. Στην Ελλάδα πρωτοήρθε στις αρχές της δεκαετίας του ’60 ως φοιτητής. «Εγκαταστάθηκα μόνιμα από το 1972 ώς το 1996. Τώρα είμαι έξι μήνες εδώ, έξι μήνες στην Αμερική». Ομολογεί ότι δεν είναι πολύ εύκολο αυτό. Αλλά αποζημιώνεται γιατί με τη γυναίκα του, επίσης αρχαιολόγο και καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια, μοιράζονται το ίδιο πάθος: της ανασκαφής. «Η γυναίκα μου έρχεται τα καλοκαίρια και σκάβει σε διάφορα μέρη. Στην Κρήτη, στη Λοκρίδα, στη Βοιωτία θα σκάψει. Οχι όμως εδώ στην Αγορά…», λέει γελώντας. Πάντως οι αρχαιολόγοι τον περιβάλλουν στην οικογένεια, από πολλές πλευρές. Εκτός από τη γυναίκα του, αρχαιολόγος είναι και η αδελφή του.

Τον ρωτάω αν μετά τοσα χρόνια ενασχόλησης με την αρχαία Ελλάδα και τον πολιτισμό της έχει αλλάξει η αρχική εντύπωση, το δέος ίσως, από τη στιγμή που ο ίδιος καταπιάστηκε με τις ελληνικές αρχαιότητες, και μάλιστα με τρόπο άμεσο. «Οχι πολύ. Εχω μάθει μόνο περισσότερα πράγματα για την καθημερινότητά της. Οτι δηλαδή δεν έχει αλλάξει τίποτα από την αρχαιότητα, παρά μόνο η τεχνολογία. Στις επιγραφές διαβάζουμε ποιος πήρε το βραβείο λογοτεχνίας, ποιος ήταν ο καλύτερος ηθοποιός, ποιος ήταν ο χορηγός της εκδήλωσης. Ολα υπάρχουν εκεί. Δεν έχει αλλάξει τίποτα».

  • Νομίζω ότι τώρα η Αθήνα έχει γίνει πολύ καλύτερη

Ο Τζον Καμπ είναι ένας άνθρωπος που αυτοχαρακτηρίζεται τυχερός και ευτυχισμένος. Από τη ζωή του και τη δουλειά του. Είναι εντυπωσιακό, αλλά σπάνια βλέπει κανείς ανθρώπους που έχουν το ίδιο πάθος με το επάγγελμά τους, όπως ακριβώς τη στιγμή που πρωτοξεκίνησαν. «Ακριβώς με τον ίδιο τρόπο. Ηταν και είναι πολύ ενδιαφέρον. Και όταν πρωτοξεκίνησα είχα περισσότερα πράγματα να μάθω. Τώρα δεν μαθαίνω τόσα πολλά, τόσο γρήγορα».

– Μετά περίπου πενήντα χρόνια εξακολουθεί να υπάρχει κάτι που σας κάνει εντύπωση στην Ελλάδα;

– Οχι. Παρ’ ότι έχει αλλάξει πολύ αυτή η χώρα τα τελευταία 40 – 50 χρόνια. Η Αθήνα κυρίως. Τη δεκαετία του ’60 άρχισαν να γκρεμίζουν τα ωραία σπίτια, μετά ήρθε το καυσαέριο, το νέφος. Τα τελευταία χρόνια, πριν από τους Ολυμπιακούς Αγώνες, και λόγω των Αγώνων, έγιναν πολλά πράγματα σ’ αυτή την πόλη. Εγιναν κτίρια, πεζοδρομήθηκαν δρόμοι γύρω από την Ακρόπολη. Το μετρό της Αθήνας είναι από τα καλύτερα του κόσμου. Από τα πιο καθαρά και τα πιο ασφαλή. Νομίζω ότι τώρα είναι πολύ καλύτερη αυτή η πόλη.

Ομολογεί ότι στη Χαιρώνεια της Βοιωτίας, και όχι στην Αρχαία Αγορά, έχει ζήσει τη μεγαλύτερη συγκίνηση ως αρχαιολόγος. Και δεν παύει στιγμή να περιγράφει με τον ενθουσιασμό και με την υπομονή του καλού δασκάλου, πως τα ευρήματα που προέρχονται από τη γη εξηγούν με τον καλύτερο τρόπο όχι μόνο τις καθημερινές συνήθειες των ανθρώπων, αλλά και τις πολιτισμικές αλλαγές ενός τόπου. «Πουθενά δεν φαίνεται καλύτερα η αλλαγή της θρησκείας από το Δωδεκάθεο στον Χριστιανισμό».

– Μια που πιστεύετε ότι τίποτα δεν έχει αλλάξει από την αρχαιότητα ώς σήμερα, ποιοι είναι οι σύγχρονοι σκλάβοι;

– Αυτοί που δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να κάνουν ό, τι θέλουν, όταν το θέλουν.

– Οι μετανάστες τι είναι;

– Είναι οι οικονομικοί σκλάβοι και οι άνθρωποι που δεν έχουν σχεδόν καμιά ευκαιρία ν’ αλλάξουν τη ζωή τους.

Η συνάντησή μας με τον Τζον Καμπ έγινε τις μέρες της μεγαλης ανατροπής στην Αίγυπτο. Λίγες μέρες πριν, είχαμε μάθει για τις καταστροφές και τις κλοπές στο Αρχαιολογικό Μουσείο του Καΐρου. Πώς ένιωσε ο ίδιος ως αρχαιολόγος; Μπορεί ν’ αφήσει σε τέτοιες στιγμές λίγο πίσω το πάθος του αρχαιολόγου;

«Το ζήτημα στην Αίγυπτο είναι αν θα πάνε στη δημοκρατία. Εκεί υπάρχει δικτατορία. Είναι κρίμα που χάσαμε κάποια σημαντικά αρχαία αντικείμενα, αλλά στην ιστορία της ανθρωπότητας έχουμε χάσει πολλά άλλα πράγματα. Κι αυτό έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία».

  • Η Στοά του Αττάλου ήταν το Mall της αρχαίας Ελλάδας

Ο Τζον Καμπ κυριολεκτικά γίνεται άλλος άνθρωπος όταν εξηγεί τις ομοιότητες της καθημερινής ζωής από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. «Η Στοά του Αττάλου έχει είκοσι δωμάτια επάνω και είκοσι κάτω. Ηταν όλα καταστήματα. Σαράντα – σαράντα δύο καταστήματα, σε δύο ορόφους. Δεν είναι mall; Στην Αμερική τα πανεπιστήμια έχουν χορηγούς ανθρώπους που έχουν πολλά λεφτά και που παλιότερα είχαν σπουδάσει σ’ αυτό το πανεπιστήμιο. Στην πορεία της ζωής τους αποφασίζουν να ενισχύσουν το εκπαιδευτικό ίδρυμα που σηματοδοτεί την αρχή την πορείας τους και κτίζουν πτέρυγες που φέρουν το όνομά τους. Το ίδιο κι εδώ. Ο Ατταλος ήρθε εδώ, σπούδασε με τους φιλοσόφους, επέστρεψε, έγινε βασιλιάς κι έκανε δώρο στους Αθηναίους αυτό το ωραίο κτίριο. Δεν έχει αλλάξει τίποτα!»

– Μήπως είναι λίγο ρομαντική αυτή η άποψη;

– Μάλλον. Αλλά αυτό αφορά και το καλό και το κακό. Και τότε είχαμε πολέμους και τώρα έχουμε πολέμους. Ιδια είναι.

– Αυτή η επαφή σας μ’ έναν άλλο πολιτισμό, που τυχαίνει να είναι της αρχαίας Ελλάδας, πιστεύετε ότι σας δίνει τη δυνατότητα να βλέπετε με διαφορετικό τρόπο, την εξέλιξη του κόσμου;

– Ξέρω ότι αυτά που τον άλλαξαν είναι το Ιnternet, το αυτοκίνητο, το αεροπλάνο, το τηλέφωνο. Τα τεχνολογικά επιτεύγματα δηλαδή. Αυτά ναι, είναι μεγάλες αλλαγές, αλλά αφού δεν έγιναν μέχρι το 500 μ. Χ. δεν με ενδιαφέρουν. Ομως, εκτός από την τεχνολογία, τίποτα δεν έχει αλλάξει στην ανθρώπινη συμπεριφορά. Ετσι νομίζω. Τουλάχιστον μπορούν να βρεθούν όμοιες καταστάσεις και στους ανθρώπους που έζησαν χιλιάδες χρόνια πριν.

Εκείνο που δεν μπορεί να ταυτισθεί είναι η πνευματική και η πολιτιστική ανάπτυξη του τότε και του τώρα. Αναρωτιέσαι, με δέος και θαυμασμό, πώς οδηγήθηκαν οι άνθρωποι να φτιάξουν τον Παρθενώνα. Ποιες ήταν οι ανάγκες, ποια ήταν τα οράματα, ποιες ήταν οι κοινωνικές συλλογικότητες που οδήγησαν σε μοναδικά έργα τέχνης. «Το Πάνθεον της Ρώμης ή η Αγία Σοφία είναι αφιερωμένα στη θρησκεία. Ομως, ποιος είχε το ταλέντο και τα χρήματα να κάνει τόσο ωραία κτίρια που στέκονται ακόμα; Αυτά που χτίζουμε τώρα είναι σαβούρες».

– Τι πιστεύετε ότι έδωσε την ώθηση σ’ εκείνη την κοινωνία να φτιάξει αυτά τα μοναδικά έργα;

– Δεν ξέρω. Ισως είχαν περισσότερα χρήματα οι αρχαίοι Αθηναίοι, αυτά που συγκέντρωσαν από τις κατακτήσεις άλλων πόλεων, αλλά αυτά δεν ήταν αρκετά, χρειάζεται πάντα κάτι παραπάνω. Νομίζω ότι η ειδοποιός διαφορά ήταν η άμιλλα που διακατείχε τους πολίτες. Στις σύγχρονες κοινωνίες, βέβαια, αυτή η άμιλλα οδήγησε στα τεχνολογικά επιτεύγματα: στις ανακαλύψεις του Εντισον, στο ταξίδι του ανθρώπου στη Σελήνη. Ομως αυτό έχει πάντα δύο όψεις. Ο ψυχισμός των ανθρώπων δεν έχει αλλάξει. Το περιβάλλον αλλάζει.

Ο Τζον Καμπ είναι πεπεισμένος και δεν παύει να αισθάνεται θαυμασμό και δέος, επειδή ακριβώς στον τόπο που βρισκόμαστε ξεκίνησε η δημοκρατία. Ανοίγει την έκδοση «Οι ανασκαφές στην Αγορά της Αθήνας» και μου δείχνει την πόλη όπως ήταν όταν ξεκίνησαν οι ανασκαφές. «Ηταν μια γειτονιά εδώ. Κάτω από τα μωσαϊκά των σπιτιών ήταν τα αρχαία ψηφιδωτά», μου λέει και μου δείχνει τις φωτογραφίες.

Μου εξηγεί πώς δουλεύουν ομαδικά στην ανασκαφή. «Εχουμε 60 – 70 παιδιά που βοηθούν στην ανασκαφή. Τα περισσότερα είναι από την Αμερική, αφού τα χρήματα έρχονται από εκεί – για τις απαλλοτριώσεις, για τις ανασκαφές, για την ψηφιοποίηση, για τις εκδόσεις, για τις δημοσιεύσεις, για την ανέγερση της Στοάς του Αττάλου. Αλλά πέρυσι έσκαβαν παιδιά από 10 – 12 χώρες. Και από την Ελλάδα».

Είναι ένας άνθρωπος με χιούμορ, με ήρεμη ματιά, με αφοσίωση σ’ αυτό που κάνει αν και γνωρίζει ότι μπορεί να μην αφορά πολύ κόσμο – «δεν ξέρω πόσοι διαβάζουν τις εκδόσεις μας και τα αποτελέσματα των ανασκαφών, Αμερικανοί ή Ελληνες. Πάντως τα βιβλία υπάρχουν και όποιος θέλει μπορεί να τα βρει», λέει με χαρακτηριστική στωικότητα.

Αναρωτιέμαι φωναχτά αν κάποια στιγμή απογοητεύτηκε που ίσως δεν έβρισκε πολλούς γύρω του να έχουν το ίδιο πάθος μ’ εκείνον για την επιστήμη του. «Οχι. Δεν μπορεί να ασχολούνται όλοι με το ίδιο πράγμα. Αν ήμασταν όλοι αρχαιολόγοι δεν θα είχε γίνει τίποτα στον πλανήτη. Ευτυχώς που υπάρχουν οι ερευνητές, οι πολιτικοί, οι γιατροί…».

Είναι φανερό ότι βλέπει τον κόσμο μέσα από την αφοσίωση των επιστημόνων και των υπεύθυνων ανθρώπων. Και παρ’ ότι τον πιέζω, δεν θέλει να πει κάτι αρνητικό για τη σύγχρονη Ελλάδα και τις παθογένειες που έχει διαπιστώσει όσα χρόνια ζει εδώ. Το μόνο που επισημαίνει είναι το εξής: «Νομίζω ότι οι πολύ έξυπνοι, οι ικανοί, δεν μένουν εδώ. Φεύγουν για το εξωτερικό. Οταν πάνε στην Αμερική, σε μία ή δύο γενιές από σερβιτόροι έχουν γίνει επιστήμονες ή ερευνητές. Αυτό έχει να κάνει με το σύστημα. Βέβαια, πάντα είναι όλα πιο εύκολα γι’ αυτόν που έχει χρήματα. Για τον άλλον που δεν έχει χρειάζεται περισσότερος κόπος». Ο ίδιος ομολογεί ότι ήταν πολύ τυχερός. «Δεν χρειαζόταν να δουλέψω τα καλοκαίρια. Μπορούσα να ταξιδέψω στην Ελλάδα. Η οικονομική άνεση δίνει ελευθερία και χρόνο. Αν έχετε καθαρίστρια στο σπίτι σας εσείς μπορείτε να κάνετε κάτι άλλο. Κι αυτό είναι σημαντικό».

  • Oι σταθμοί του
  • 1946 Γεννιέται στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής.
  • 1959 Επισκέπτεται για πρώτη φορά την Ελλάδα.
  • 1966 Η πρώτη του ανασκαφική επαφή με την Αρχαία Αγορά στην Αθήνα.
  • 1967
    Ανασκαφές, επί τριετία, στην Αρχαία Κόρινθο, τα Ισθμια, την Πύλο.
  • 1972 Παίρνει το Μaster από το Πανεπιστήμιο του Πρίνστον και το 1977 το διδακτορικό του.
  • 1987 Αναλαμβάνει έως το 1994 όλη την ευθύνη των ανασκαφών στην Αρχαία Αγορά της Αθήνας.
  • 1986 Εκδίδει το πρώτο από πλήθος βιβλίων, κυρίως με θέμα τις ανασκαφές και τα ευρήματα από τον χώρο της Αρχαίας Αγοράς. Το τελευταίο εκδόθηκε το 2010 από το Πανεπιστήμιο του Πρίνστον.
  • Η συνάντηση

Δεν χρειάστηκε να σκεφτεί για πολύ το πού θα γινόταν η συνάντησή μας και το γεύμα. Aκριβώς δίπλα στη Στοά του Aττάλου, επί της οδού Aδριανού, είναι το εστιάτοριο «Aτταλος». Eνα τυπικό ελληνικό εστιατόριο, με μαγειρευτά φαγητά. O Tζον Kαμπ διάλεξε μακαρόνια ογκρατέν, εγώ μπακαλιάρο. Συνοδευτικά και των δύο, μια σαλάτα εποχής. Tα ποτά: μια Coca Cola για τον κ. Kαμπ, μια μπίρα για μένα. Σύνολο, 24,80 ευρώ.

Μείωση για τρία χρόνια του βιοτικού επιπέδου

  • Ο Θάνος Kατσάμπας στην «Καθημερινή», 20-02-11
    Mεγάλη πρόκληση η αναδιάρθρωση του χρέους
    Η φοροεισπρακτική ικανότητα είναι ο αδύναμος κρίκος
    Το μέλλον της Ελλάδας είναι οι ανταγωνιστικές υπηρεσίες
  • Συνέντευξη στον Αθανασιο Eλλις

Η προοπτική αναδιάρθρωσης του χρέους, όχι άμεσα αλλά στο μεσοπρόθεσμο μέλλον, αποτελεί τη μεγάλη πρόκληση για την κυβέρνηση, τονίζει σε συνέντευξή του στην «Κ» ο Θάνος Κατσάμπας, μέχρι πριν από ενάμιση μήνα υποδιευθυντής επί μια πενταετία του τμήματος Δημοσιονομικών Υποθέσεων του ΔΝΤ, η υψηλότερη θέση Ελληνα αξιωματούχου στην ιεραρχία του Ταμείου. Παρά την ενόχληση του Πόουλ Τόμσεν και των μελών της τρόικας από την «έκρηξη» του πρωθυπουργού και άλλων υπουργών μετά την ανακοίνωση των συμφωνηθέντων την περασμένη εβδομάδα, τονίζει ότι τα στελέχη του ΔΝΤ είναι συνηθισμένα σε τέτοιου είδους αντιδράσεις και εκτιμά ότι εάν τηρηθούν οι δεσμεύσεις που ανέλαβε η κυβέρνηση τελικά η χρηματοδότηση θα συνεχισθεί κανονικά.

Με τη διπλή ιδιότητα του ανθρώπου που γνωρίζει όσο λίγοι τα δημοσιονομικά ζητήματα και τη λειτουργία του ΔΝΤ και ταυτόχρονα ενδιαφέρεται για την πατρίδα του, ο κ. Κατσάμπας μιλά για την αναξιοπιστία των ελληνικών στατιστικών στοιχείων, δηλώνει ευθέως ότι τα επόμενα τρία χρόνια θα μειωθεί κι άλλο το βιοτικό επίπεδο των Ελλήνων, εκτιμά ότι μπορεί να χρειασθούν έως και 15 χρόνια για την έξοδο της χώρας από το τεράστιο βάρος του χρέους, ενώ επικρίνει τη Ν. Δ. για τη στάση της έναντι του Μνημονίου, υπογραμμίζοντας ότι βασική προϋπόθεση για να έλθει η ανάπτυξη είναι να επιτευχθεί πρώτα η σταθεροποίηση.

Ο κ. Κατσάμπας, ο οποίος συμμετείχε στην αποστολή του ΔΝΤ στην Αθήνα τον περασμένο Απρίλιο, πριν από την υπαγωγή της χώρας στον μηχανισμό στήριξης, ολοκλήρωσε τον Ιανουάριο μια επιτυχή σταδιοδρομία 32 ετών. Από τη συζήτηση μαζί του προκύπτει ότι ενώ είχε εξαιρετική συνεργασία με τεχνοκράτες του υπουργείου Οικονομικών και του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, ο κ. Παπακωνσταντίνου δεν ζήτησε ποτέ να συναντηθεί μαζί του, χάνοντας έτσι μια ευκαιρία χρήσιμης αλληλοενημέρωσης.

– Ποια ήταν η εικόνα στο Ταμείο για την Ελλάδα τον περασμένο Μάιο, όταν αποφασίσθηκε το Μνημόνιο;

– Η εικόνα ήταν μάλλον ασαφής, ειδικά γιατί η αξιοπιστία των ελληνικών στατιστικών στοιχείων είχε υποστεί φθορά. Αλλά σύντομα κατέστη σαφές ότι ακόμη και κάτω από τις ευνοϊκότερες προοπτικές η Ελλάδα χρειαζόταν ένα τεράστιο ποσό, που τελικά μεταφράστηκε στο μεγαλύτερο δάνειο για οποιαδήποτε χώρα σε σχέση με τη συμμετοχή της στο κεφάλαιο του ΔΝΤ και το δεύτερο μεγαλύτερο σαν απόλυτο μέγεθος στην ιστορία του Ταμείου.

  • Εξοδος από την ύφεση

– Πότε θα εξέλθει ουσιαστικά η ελληνική οικονομία από τον υφεσιακό κύκλο; Ο Πάντοα-Σιόπα είχε μιλήσει για 15 χρόνια.

– Για να βγει η Ελλάδα από τον υφεσιακό κύκλο πρέπει να δημιουργήσει ένα πρωτογενές πλεόνασμα στον κρατικό προϋπολογισμό που να καλύπτει τους τόκους του δημόσιου χρέους και, σε δεύτερη φάση, να αρχίσει την αποπληρωμή των δανείων, ώστε το χρέος να αρχίσει σταδιακά να μειώνεται. Αν αυτό χρειαστεί πέντε, δέκα ή δεκαπέντε χρόνια κανείς δεν μπορεί να προβλέψει. Σε σημαντικό βαθμό θα εξαρτηθεί από τη φοροεισπρακτική ικανότητα της κυβέρνησης, διότι αυτός, κατά τη γνώμη μου, είναι ο ασθενέστερος κρίκος στο φιλόδοξο σταθεροποιητικό πρόγραμμα που έχει συμφωνηθεί με τους διεθνείς εταίρους.

– Πόσο θα αλλάξει το βιοτικό επίπεδο των Ελλήνων στο μέλλον;

– Εξαρτάται από τι χρονικό ορίζοντα έχετε υπόψη σας με τη λέξη «μέλλον». Τα επόμενα δύο-τρία χρόνια το βιοτικό επίπεδο οπωσδήποτε θα μειωθεί και η πρόκληση της κυβέρνησης (της κάθε κυβέρνησης) είναι -ελπίζει κανείς- η δίκαιη κατανομή του βάρους της προσαρμογής.

– Ποια είναι τα κύρια προβλήματα της χώρας; Δημοσιονομική εξυγίανση, ασφαλιστικό σύστημα, υγεία, φορολογικό;

– Πολύ πριν από την τρόικα, αξιόλογοι οικονομολόγοι-αναλυτές της ελληνικής οικονομίας είχαν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι τα προβλήματα της Ελλάδας ήταν διαρθρωτικά και ότι χρειάζονταν βαθιές αλλαγές, ανατροπές, αν θέλετε, σε πολλούς τομείς της οικονομίας. Στη λίστα θα πρόσθετα και την αγορά εργασίας, και τα κλειστά επαγγέλματα. Και τέλος, από καθαρά τεχνικής πλευράς, τη συλλογή και επεξεργασία αξιόπιστων στατιστικών στοιχείων, ειδικά για τη γενική κυβέρνηση.

– Πού πρέπει να επικεντρωθεί η Ελλάδα για να ανακτήσει τη χαμένη ανταγωνιστικότητα;

– Η προσωπική μου γνώμη είναι ότι το μελλοντικό αναπτυξιακό μοντέλο της Ελλάδος δεν μπορεί να βασιστεί στη βιοτεχνία, ελαφρά βιομηχανία κ. λπ. Εκεί, πλέον, έχουν χάσει την ανταγωνιστικότητά τους πολλές ανεπτυγμένες χώρες υπέρ της Ινδίας, της Κίνας και άλλων αναδυομένων αγορών. Η Ελλάδα πρέπει να στραφεί στις υπηρεσίες (τουρισμό, ιατρικές υπηρεσίες, τραπεζικό κλάδο, πράσινη ενέργεια), όπου όμως ανταγωνιστικότητα δεν σημαίνει μόνον «καλές τιμές» αλλά επίσης «ποιότητα» και «εξυπηρέτηση».

– Ιδιωτικές επενδύσεις, ξένες ή εγχώριες, να αντικαταστήσουν τις κρατικές επιδοτήσεις;

– Μάλιστα. Αν συνεχιστούν οι κρατικές επιδοτήσεις, το Μνημόνιο θα παραμείνει ενεργό και «επικαιροποιημένο» για πολλά χρόνια. Ελπίζω η κυβέρνηση να έχει θέσει ως στόχο τη σταδιακή εξάλειψη των κρατικών επιδοτήσεων για επενδύσεις. Αν η Ελλάδα καταστεί ανταγωνιστική από πλευράς υποδομής και εργασιακών σχέσεων, οι επενδύσεις (ξένες ή εγχώριες) θα έλθουν μόνες τους. Στον όρο «επιδοτήσεις» περιλαμβάνω και διάφορες φοροαπαλλαγές, ειδικά για ξένους επενδυτές, που ακούγονται από καιρού εις καιρόν. Τέτοιου είδους «διευκολύνσεις» δεν χρειάζονται αν η οικονομία είναι ανταγωνιστική και υπάρχει ένα απλό και αξιόπιστο θεσμικό πλαίσιο.

  • Ευρύτερη συναίνεση

– Η Ν. Δ. επικρίνει την προσφυγή στο ΔΝΤ και καταψήφισε το Μνημόνιο διότι δεν έχει αναπτυξιακά χαρακτηριστικά.

– Η αντίδραση της Νέας Δημοκρατίας, δηλαδή της συντηρητικής παράταξης, στο Μνημόνιο, το οποίο περιέχει μεγάλο αριθμό διαρθρωτικών αλλαγών που θα πίστευε κανείς ότι θα τις υποστήριζε αναφανδόν, ήταν μεγάλη έκπληξη για πολλούς παρατηρητές, εξ ου και το προσωπικό του Ταμείου έχει διατυπώσει, εμμέσως πλην σαφώς, την ευχή να υπάρχει μεγαλύτερη κοινωνική συναίνεση. Ολοι θέλουμε την ανάπτυξη και όλοι ευελπιστούμε ότι η προσαρμογή δεν θα διαρκέσει για μεγάλο χρονικό διάστημα. Οταν, όμως, η χώρα βρίσκεται στα πρόθυρα της χρεοκοπίας, πριν από τη ανάπτυξη είναι αναγκαία η σταθεροποίηση της οικονομίας. Αυτό είναι ένα στάδιο που φαίνεται να προσπέρασε η Νέα Δημοκρατία με τη συλλογιστική της.

– Τι διακυβεύεται για την Ελλάδα;

– Αυτή τη στιγμή (και για το προβλεπτό μέλλον) διακυβεύεται η ικανότητα της χώρας να αποπληρώσει το εξωτερικό χρέος της σύμφωνα με τις συμβατικές της υποχρεώσεις ή, αλλιώς, να αναγκαστεί να επιζητήσει αναδιάρθρωση του χρέους από τους πιστωτές της με ενδεχομένως απροσδόκητες συνέπειες.

  • Καταστροφική η μονομερής στάση πληρωμών

– Μπορεί η αναδιάρθρωση του χρέους να αποδειχθεί αναγκαία, και αν ναι, πότε και πώς θα έπρεπε να γίνει αυτή για να αποβεί πιο αποτελεσματική;

– Η αναδιάρθρωση του χρέους είναι οπωσδήποτε το σημαντικότερο δίλημμα που αντιμετωπίζει η κυβέρνηση αυτή τη στιγμή. Δεν είμαι σε θέση να σας δώσω απάντηση για συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Το θέμα, όμως, μπορεί να αναλυθεί ως εξής: Πρώτον, η Ελλάδα είναι μία μικρή χώρα, και μονομερής στάση πληρωμών θα ήταν καταστροφική. Αρα, οτιδήποτε ιδέες έχουν οι ιθύνοντες πρέπει να τις συζητήσουν με τους πιστωτές a priori. Δεύτερον, αναδιάρθρωση του χρέους δεν μπορεί να γίνεται κάθε λίγα χρόνια. Εάν οι δανειστές δεχθούν να αρχίσουν μία «κατ’ αρχήν» συζήτηση του θέματος, θα πρέπει να έχουν πεισθεί ότι μετά το «κούρεμα» η Ελλάδα θα είναι σε θέση να εκπληρώσει ανελλιπώς τις διεθνείς συμβατικές της υποχρεώσεις. Αυτό, με τη σειρά του, σημαίνει ότι θα πρέπει να υπάρξει μία σειρά αποτελεσμάτων, για διάστημα τουλάχιστον ενός έτους, που να πείσει τους πιστωτές ότι η χώρα: α) εκπλήρωσε τις δεσμεύσεις της έναντι των διεθνών οργανισμών, και β) έχει θέσει τις απαραίτητες βάσεις για να τηρήσει και τις μελλοντικές της δεσμεύσεις. Μόνον τότε οι ιδιώτες πιστωτές θα είναι διατεθειμένοι να αρχίσουν διαπραγματεύσεις για πιθανή αναδιάρθρωση του χρέους. Να σημειώσετε ότι αυτά τα δύο σημεία που ανέφερα είναι αναγκαίες αλλά όχι ικανές συνθήκες. Εν πάση περιπτώσει, δεν νομίζω ότι αυτή τη στιγμή μπορεί να προσδιοριστεί η κατάλληλη χρονική στιγμή για μία τέτοια πρωτοβουλία.

  • Η αντιπαράθεση

– Πώς θα εκλάβουν ο κ. Τόμσεν και το ΔΝΤ τις παλινδρομήσεις και την ευθεία επίθεση που εξαπέλυσε κατά της τρόικας η ελληνική κυβέρνηση μετά την τελευταία αποστολή;

– Δεν νομίζω ότι θα υπάρξει επίπτωση. Τόσο τα μέλη της αποστολής όσο και η ηγεσία του Ταμείου είναι συνηθισμένοι σε ενίοτε έντονες αντιδράσεις από τους ομολόγους τους. Επιπλέον, η τριμελής αποστολή αισθάνθηκε την ανάγκη να εκφράσει τη λύπη της με μία σύντομη ανακοίνωση. Τα στελέχη του ΔΝΤ είναι εκπαιδευμένα να εστιάζουν στην ουσία των προγραμμάτων και να προσπερνούν τις πολιτικές αντιδράσεις. Εάν τηρηθούν οι συμφωνίες του επικαιροποιημένου Μνημονίου, το επεισόδιο της περασμένης εβδομάδας θα έχει ξεχαστεί μέχρις ότου έλθει η επόμενη αποστολή τον Μάιο.

Από υπουργός αγρότης στην Κορώνη

Ο Δημ. Κουλουριάνος υπηρέτησε σε πολλά αξιώματα. Υπουργός Οικονομικών επί κυβερνήσεων Ανδρέα Παπανδρέου, διοικητής της ΕΤΒΑ, ευρωβουλευτής… Σήμερα αφιερώνει τον χρόνο του στην καλλιέργεια της γης.
Από υπουργός αγρότης στην Κορώνη

Ο Λεύκιος Κουίντιος Κιγκινάτος, πολιτικός και στρατιωτικός ηγέτης της Ρώμης, εξελέγη το 460 π.Χ. ύπατος. Οταν έληξε η θητεία του, επέστρεψε σε ένα μικρό κτήμα που είχε πέρα από τον Τίβερη ποταμό και ασχολήθηκε με την καλλιέργειά του. Το 458 π.Χ. οι Συγκλητικοί πήγαν στο κτήμα του και του ανακοίνωσαν ότι ανακηρύχτηκε δικτάτορας και πρέπει να πολεμήσει τους Αικούους. Πολέμησε και νίκησε τους Αικούους και γυρνώντας νικητής στη Ρώμη, μετά 16 ημέρες παραιτήθηκε από το αξίωμα και επέστρεψε στην καλλιέργεια της γης.

Ο Δημήτρης Κουλουριάνος μπορεί να μην πολέμησε τους Αικούους, υπηρέτησε όμως σε πολλά αξιώματα, όπως υπουργός Οικονομικών, ευρωβουλευτής, διοικητής της ΕΤΒΑ, στέλεχος της Διεθνούς Τράπεζας, στέλεχος του ΟΟΣΑ κ.ά. Ποτέ του, όμως, δεν ξέχασε τη γενέθλια γη και το κτήμα του στην Κορώνη. Σήμερα, απελευθερωμένος από τίτλους και αξιώματα, αφιερώνει τον χρόνο του στην καλλιέργεια της γης, στην περιποίηση των δέντρων και του κήπου του καθώς και στην οινοποίηση.

Από υπουργός αγρότης στην Κορώνη

Τον συναντήσαμε στο κτήμα του, όπου μας φίλεψε ένα υπέροχο αρωματικό κρασί εσοδείας 2005 και δέχτηκε να μας μιλήσει, με την προϋπόθεση ότι η συζήτησή μας θα αφορούσε αποκλειστικά τη γεωργική του διαδρομή, αν και στην πορεία της κουβέντας δεν έλειψαν οι… παρασπονδίες.

«Η ενασχόλησή μου με την καλλιέργεια της γης», μας λέει, «ξεκίνησε την περίοδο της Κατοχής, σε ηλικία 12 χρόνων. Δύο χρόνια πριν από το 1941 είχε πεθάνει ο πατέρας μου, έτσι δεν ήταν θέμα επιλογής όσο επιβίωσης. Ασχολήθηκα με το κτήμα της οικογένειας με κύριο κίνητρο την αυτάρκεια λόγω της Κατοχής. Δέθηκα με τη γεωργία και την υπέροχη διαδικασία της εξέλιξης των φυτών. Ενα τόσο δα φυτό σού ανταποδίδει την περιποίηση και την προσπάθεια που έκανες να το αναπτύξεις με τους καρπούς του».

Ολοκληρώνοντας τις γυμνασιακές του σπουδές στο Γυμνάσιο της Παραλίας στην Καλαμάτα δίνει εξετάσεις και μπαίνει στην Ανωτάτη Εμπορική (Οικονομικό Πανεπιστήμιο σήμερα), όμως αντί για τον Σεπτέμβριο που άρχιζε το ακαδημαϊκό έτος, εμφανίζεται στη σχολή τον Φεβρουάριο. Το μάζεμα της ελιάς δεν μπορούσε να περιμένει.

Παράλληλα με την επιστήμη του μελετά, στην αρχή εμπειρικά, τα δέντρα και τα φυτά: «Μην ξεχνάμε ότι τα φυτά είναι ζωντανοί οργανισμοί και, επομένως, επηρεάζονται από το περιβάλλον είτε λέγεται ήλιος είτε λέγεται υγρασία, είτε λέγεται ”συμμαχία” με τα έντομα για τον πολλαπλασιασμό τους. Αρχισα να παρακολουθώ πώς φέρονταν οι μεγαλύτεροι στα φυτά και πώς τα φυτά ήθελαν την περιποίηση διαφόρων ηλικιών.

Λέει το δημοτικό τραγούδι:

”Αμπέλι μου, πλατύφυλλο και κοντοκλαδεμένο, για δεν ανθείς, για δεν καρπείς, σταφύλια για δεν βγάζεις; Για βάλε νιους και σκάψε με, γέρους και κλάδεψέ με βάλε κορίτσια ανύπαντρα να με κορφολογήσουν”.

Βλέπουμε ότι τα διάφορα στάδια της ζωής συνδέονται με τα στάδια ανάπτυξης και καρποφορίας του φυτού. Γιατί ας μην ξεχνάμε ότι τόσο ο άνθρωπος όσο και τα φυτά είναι δημιουργήματα της φύσης».

  • ΑΠΟ ΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΤΡΑΠΕΖΑ ΣΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ
    Οι συγκρούσεις με τους… γενειοφόρους

Ο Δημήτρης Κουλουριάνος προσλαμβάνεται γρήγορα στη Διεθνή Τράπεζα των Ηνωμένων Εθνών, όπου και ηγείται σε αποστολές σε πολλές χώρες, ιδιαίτερα του Τρίτου Κόσμου: «Η συνεργασία μου με τη Διεθνή Τράπεζα κράτησε μέχρι το 1981, οπότε μετά από μεγάλες πιέσεις του Ανδρέα Παπανδρέου παραιτήθηκα και επέστρεψα στην Ελλάδα. Ολοι τότε με είπαν τρελό».

Εκλέγεται ευρωβουλευτής, αλλά σε λίγες ημέρες παραιτείται για να αναλάβει τη διοίκηση της ΕΤΒΑ. Εν συνεχεία, μετά την αποπομπή του Μανόλη Δρεττάκη, αναλαμβάνει υπουργός Οικονομικών.

Αν και ο ίδιος δεν θέλει να μιλά για εκείνη την τραυματική εμπειρία του, που τον οδήγησε στην παραίτηση, γνωστές είναι οι συγκρούσεις του με τον λαϊκισμό της εποχής και τους πρώτους γενειοφόρους υπουργούς του ΠΑΣΟΚ.

«Κύριε πρόεδρε, βρήκαμε πετρέλαιο στην Ελλάδα και δεν το γνωρίζω;» ρώτησε τον Ανδρέα Παπανδρέου σε μια συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου, όταν παρουσιάστηκε το σχέδιο νόμου για το ΕΣΥ με τεράστιους προϋπολογισμούς.

Λέγεται ότι, όταν έφθασε ο κόμπος στο χτένι, ο Κουλουριάνος τού ζήτησε να σταματήσει τις παροχές, γιατί πάμε για φούντο. «Δημητράκη, καλά τα λες, αλλά πρέπει να κερδίσουμε και τις εκλογές» φέρεται να του απάντησε ο Ανδρέας.

«Αυτό που μπορώ να σου πω είναι ότι ο μακαρίτης Ανδρέας προσπάθησε να με μεταπείσει, αφού επί ένα μήνα δεν ανακοίνωσε την παραίτησή μου. Μάλιστα είχε επιστρατεύσει τότε τον μακαρίτη τον Μένιο τον Κουτσόγιωργα και άλλους για να με μεταπείσουν».

Στη συνέχεια θα ακολουθήσει η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης, ενώ ο κύκλος θα κλείσει στο Ευρωκοινοβούλιο, όπου υπηρέτησε ως ευρωβουλευτής για πέντε χρόνια.

  • ΜΙΑ ΛΑΜΠΡΗ ΚΑΡΙΕΡΑ
    Η υποτροφία στις ΗΠΑ, η γνωριμία με τον Ανδρέα και η απόδραση στην Ιταλία

Πτυχίο Ανωτάτης Εμπορικής, στρατιωτική θητεία και επιστροφή στην Κορώνη, όπου για δύο χρόνια φυτεύει και καλλιεργεί τα πατρικά σταφιδοχώραφα. Είναι η εποχή που η σταφίδα αποτελεί το κύριο εξαγωγικό προϊόν της χώρας.

Eνας διαγωνισμός της Τράπεζας της Ελλάδος τον κάνει να εγκαταλείψει την τσάπα και να εγκατασταθεί στα γραφεία της Διεύθυνσης Οικονομικών της τράπεζας μαζί με τον Ξενοφώντα Ζολώτα, τον Γιάγκο Πεσμάζογλου, τον Αποστόλη Λάζαρη και τον Σάκη Καράγιωργα.

Από μικρή ηλικία έχει συνδεθεί με την ποίηση του Καβάφη, κάτι που ακόμη και σήμερα κουβαλά στις αποσκευές του. Ακολουθεί τον στίχο του ποιητή: «Να σταματήσεις σ’ εμπορεία Φοινικικά, και τες καλές πραγμάτειες ν’ αποκτήσεις, …σε πόλεις Αιγυπτιακές πολλές να πας, να μάθεις και να μάθεις από τους σπουδασμένους».

«Η παρέα της Τράπεζας», μας λέει, «ήταν το πρώτο φυτώριο οικονομολόγων που έφτιαξε ο Ζολώτας στην Ελλάδα. Στην Τράπεζα η επιθυμία μου για φυγή παίρνει άλλη μορφή, τη μορφή των μεταπτυχιακών σπουδών στην Ευρώπη. Εδώ πλέον δεν είναι τα ”Εμπορεία τα Φοινικικά”, αλλά ”οι πόλεις οι Αιγυπτιακές να μάθεις και να μάθεις από τους σπουδαγμένους”».

Μια υποτροφία του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών τον στέλνει στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ. Εκεί αρχίζει και η σχέση του με τον Ανδρέα Παπανδρέου, τον οποίο είχε καθηγητή τον πρώτο χρόνο.

Επιστρέφει μετά πέντε χρόνια στην Ελλάδα. Βρισκόμαστε στα 1964. Ο Ανδρέας Παπανδρέου τον ζητεί δίπλα του, έτσι αποσπάται από την τράπεζα στο υπουργείο Συντονισμού. Εκείνη την εποχή μαθητεύει δίπλα στον Γέρο της Δημοκρατίας. «Από τον Γέρο έμαθα πολλά πράγματα και σε κάποιον βαθμό επηρέασε τη σκέψη μου για την πολιτική», σημειώνει. Η χούντα των συνταγματαρχών τον απολύει μαζί με τον Σάκη Καράγιωργα και τον Απόστολο Λάζαρη ως μιάσματα και ως ανίκανους: «Θυμάμαι με κάλεσαν στο υπουργείο Οικονομικών σε απολογία. Το ωραίο είναι ότι στον τρίτο όροφο του υπουργείου που παρουσιάστηκα να απολογηθώ, μετά 15 χρόνια πήγα ως υπουργός».

Με τον εκδότη Βίκτωρα Παπαζήση επιχειρούν απόδραση με μικρό σκάφος στην Ιταλία. Μετά τρία μερόνυχτα έφτασαν θαλασσοδαρμένοι στη Νότια Ιταλία:

«Ο Βίκτωρας επέστρεψε, συνελήφθη και δικάστηκε στη δίκη της Δημοκρατικής Αμυνας. Ο δικηγόρος του στο δικαστήριο προσπαθούσε να αποδείξει ότι το σκαφάκι δεν μπορούσε να φτάσει στην Ιταλία. Για τον σκοπό αυτό έφερε ως μάρτυρα ένα γεροκαπετάνιο, που έβγαλε το σκάφος ”χρέπι”, ίσα ίσα που επέπλεε. Οπότε ο Βίκτωρας τσαντίστηκε. ”Ε, όχι και έτσι”, του λέει, ”μη μου το ξεφτιλίσεις”. Ο κόσμος χανόταν και τον Βίκτωρα τον απασχολούσε μην του κατηγορήσουν το σκάφος».

  • ΚΑΒΑΦΙΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ΣΗΜΕΡΙΝΑ ΚΟΜΜΑΤΑ ΕΞΟΥΣΙΑΣ
    «Βλάπτουν και οι δύο το ίδιο τη Συρία»

Τα δένδρα μεγαλώνουν, θέλουν περιποίηση και η γη καλλιέργεια. Ο Δημήτρης Κουλουριάνος, όπου κι αν βρίσκεται, επιστρέφει στην Ιθάκη του, στην Κορώνη. Οταν ήταν ευρωβουλευτής, έφευγε πάντα από τις Βρυξέλλες με την τελευταία πτήση της Παρασκευής, ώστε Σάββατο να είναι στην Κορώνη. Εφευγε το βράδυ της Κυριακής.

Παρατηρεί ότι ξεφύγαμε από τη συμφωνία μας να μιλήσουμε μόνο για θέματα αγροτιάς. Τον ρωτάμε έτσι αν έχει μέλλον η ελληνική γεωργία: «Στην Ελλάδα το κακό είναι ότι ο αγρότης έχει κρατήσει το ενδιαφέρον του μέχρι την αυλόπορτα του κτήματός του, τι γίνεται το προϊόν του από εκεί και μετά δεν τον απασχολεί. Γιατί δεν αρκεί να παράγεις, πρέπει και να πουλάς. Βλέπεις, οι Ιταλοί έχουν φτάσει να διακινούν το 80% του ελαιολάδου διεθνώς. Η γεωργία δεν παρακολούθησε την εξέλιξη που παρακολούθησαν άλλοι κλάδοι, όπως π.χ. ο τουρισμός, που έχει εξελιχθεί τα τελευταία σαράντα χρόνια».

Η σοδειά φέτος πήγε καλά. Οι ελιές είχαν μεγάλη παραγωγή και το κρασί υψηλούς βαθμούς. Ο Δημήτρης Κουλουριάνος δείχνει ευχαριστημένος. Δεν τον απασχολούν οι οικονομικοί δείκτες και τα ελλείμματα, αυτά είναι δουλειά άλλων.

Παραβλέποντας την αρχική μας συμφωνία, ότι δηλαδή η συζήτησή μας θα επικεντρωθεί αποκλειστικά σε αγροτικά θέματα, και αφού είχαμε σχεδόν ολοκληρώσει την κουβέντα μας, δεν αντέξαμε και τον ρωτήσαμε πώς βλέπει τα δύο μεγάλα κόμματα εξουσίας και τους αρχηγούς τους. Σκέφτηκε λίγο και μας απάντησε καβαφικά: «Βλάπτουν και οι δύο το ίδιο τη Συρία».

Όσο για τη γενικότερη κατάσταση στη χώρα και το όραμά του για το αύριο, μας απάντησε και πάλι καβαφικά:

«Μήνας περνά και φέρνει άλλον μήνα
Αυτά που έρχονται κανείς εύκολα τα εικάζει
Είναι τα χτεσινά τα βαρετά εκείνα
Και καταντά το αύριο πια σαν αύριο να μη μοιάζει».

ΠΕΤΡΟΣ ΤΣΩΝΗΣ, ΕΘΝΟΣ, 18/02/2011