ΧΡΗΣΤΟΣ ΛΑΜΠΡΑΚΗΣ: Άνθρωπος στην πράξη

  • Γράφει ο Κώστας Γεωργουσόπουλος, TA NEA, 09/01/2010

ΘΕΛΗΣΑ ΝΑ ΠΑΡΕΛΘΕΙ ΕΣΤΩ ΜΙΚΡΟΣ ΧΡΟΝΟΣ
ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΚΔΗΜΙΑ ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΥ ΛΑΜΠΡΑΚΗ
ΓΙΑ ΝΑ ΜΟΥ ΔΟΘΕΙ Η ΑΝΑΓΚΑΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ
ΑΠΟΦΟΡΤΙΣΗ ΠΟΥ ΦΕΡΝΟΥΝ ΤΑ
ΑΙΦΝΙΔΙΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΘΕΣΩ ΤΗ
ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΜΟΥ ΓΙ΄ ΑΥΤΗΝ ΤΗΝ ΑΥΘΕΝΤΙΚΗ
ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ,
ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ.

Ο Αριστοτέλης δογμάτιζε πως η τραγωδία είναι μίμησις πράξεως και ουχί ανθρώπων. Επειδή εξάλλου η τραγωδία είναι μίμησις πράξεως ζώντων, άρα αναπαράσταση της ζωής, και ο βίος των ανθρώπων γίνεται κατανοητός από τις πράξεις τους και όχι από τον φορμαλισμό τής εκ των προτέρων χαρακτηρολογίας.

Προηγείται η πράξη, η δράση, η αντίδραση στα γεγονότα και έπεται, πάντα με ρίσκο, με αμφιβολίες, αν είμαστε έντιμοι, με τη σχετικότητα των μέτρων μας αλλά και τη μεταβλητότητα μέσα στον χρόνο των κριτηρίων, των αξιών και τη στάθμη των καθιερωμένων ιδεών, ο γενικός χαρακτηρισμός ενός δρώντος και ιστορικά πρωταγωνιστούντος προσώπου. Γι΄ αυτό θα αποφύγω κάθε τέτοιου είδους κλασάρισμα που συχνά επισύρει σε τρίτους καλοπροαίρετους και κακοπροαίρετους από φθόνο, ιδεολογική αντιπαλότητα ή ιδεολογική θέση και θα προσεγγίσω τον Χρήστο Λαμπράκη από δύο γεγονότα που έχουν να κάνουν με τις σπάνιες φορές που οι δρόμοι μας συναντήθηκαν, αμέσως ή εμμέσως.

Τον Νοέμβριο του 1972, εν μέσω χούντας, ανέβηκε στο θέατρο «Κάβα» το έργο του μακαρίτη υπουργού και πολιτικού με πλούσια ιστορία Αβέρωφ, το πρώτο του θεατρικό πόνημα με τον τίτλο «Επιστροφή στις Μυκήνες», μια σύγχρονη εκδοχή της «Ορέστειας» με σαφείς αναφορές στους σύγχρονους πολέμους αλλά και στην ελληνική πρόσφατη τότε ιστορία. Ο Αβέρωφ, παροπλισμένος εκ των πραγμάτων του καιρού πολιτικός, είχε έως τότε εκδώσει αξιόλογα μυθιστορήματα σχετικά με το βορειοηπειρωτικό πρόβλημα, τους Τσάμηδες και τους Κουτσόβλαχους, με τόλμη και ιστορική τεκμηρίωση. Είδα την παράσταση του ιστορικού δράματος και πριν συντάξω την κριτική μου μού τηλεφώνησε ο μακαρίτης Χάρης Μπουσμπουρέλης, αλλά εν συνεχεία και ο φίλος Γιώργος Ρωμαίος, στελέχη διευθυντικά του «Βήματος» όπου τότε έγραφα, για να μού εκφράσουν την επιθυμία του Χρήστου Λαμπράκη να επισπεύσω το κείμενό μου, διότι κάθε πρωί κατέφθανε στο γραφείο του ο Αβέρωφ για πρωινό καφέ, ρωτώντας συνεχώς πότε θα δημοσιευθεί η κριτική μου.

Απάντησα πως κρατάω σειρά για λόγους δεοντολογικούς προτεραιοτήτων αλλά και οι δύο φίλοι με παρακάλεσαν να βιαστώ, έστω παραβαίνοντας τις αρχές μου. Πράγματι έγραψα μια εκτενή κριτική με κάθετες και σοβαρές αντιρρήσεις και για το θέμα και για τη θεατρική του διαχείριση (τώρα δημοσιευμένη στον τόμο «Κλειδιά και κώδικες θεάτρου ΙΙ- Ελληνικό Θέατρο», Εκδόσεις Εστίας). Όπως πάντα χειρόγραφος παρέδωσα το κείμενό μου και εκ των υστέρων ο αξέχαστος διευθυντής τότε συντάξεως Λέων Καραπαναγιώτης μού αφηγήθηκε ό,τι συνέβη.

Όταν ο Αβέρωφ κατέφθασε στο γραφείο τού Λαμπράκη εκλήθη με το εσωτερικό κουδούνι του κλητήρας να φέρει το χειρόγραφό μου. Ο κλητήρας το έφερε, ο Λαμπράκης, χωρίς να το κοιτάξει καν, το παρέδωσε στον Αβέρωφ. Εκείνος το διάβασε αργά και με συνεχόμενη αλλά διπλωματικά κρυμμένη αγανάκτηση και όταν το τελείωσε, το άφησε αμήχανα στο γραφείο. Ο Λαμπράκης το πήρε, σήκωσε από το συρτάρι του έναν μαρκαδόρο και χωρίς να του ρίξει πάλι ματιά έγραψε μεγαλογράμματα «ΤΥΠΩΘΗΤΩ». Χτύπησε το κουδούνι και το παρέδωσε στον κλητήρα, λέγοντας ήρεμα: «Στον κ. Καραπαναγιώτη για τυπογραφείο»! Την εποχή εκείνη είχα έναν χρόνο κριτικός στο «Βήμα» και δεν είχα ποτέ την τύχη και τη χαρά να συναντήσω τον Χρήστο Λαμπράκη πρόσωπο με πρόσωπο. Είχα μόλις δύο χρόνια στη δουλειά και παραμονές Πρωτοχρονιάς του 1974 ανέβαινα τα σκαλοπάτια της εφημερίδας για να ευχηθώ «Καλή Χρονιά», όταν κατέβαινε ο Λαμπράκης με τον Καραπαναγιώτη. «Σας πρόλαβα», είπα, «ερχόμουν να ευχηθώ Χρόνια Πολλά». Έπιασα τον Λαμπράκη με τον κανθό τού ματιού να ρωτάει βουβά τον Καραπαναγιώτη «Ποιος είναι;», ο Καραπαναγιώτης με συνέστησε και με την ευγένεια που τον διέκρινε ο Λαμπράκης μού έσφιξε το χέρι. Τρία χρόνια στη δουλειά του, σε καιρούς που δεχόμουν καταιγισμούς πυρών, δεν με γνώριζε ούτε φυσιογνωμικά. Επιστρέφοντας τότε στην ενέργειά του του 1972 αισθάνθηκα πώς βρισκόμουν κάτω από την προστασία ενός ανθρώπου που πρότασσε τις αρχές και την απέραντη εμπιστοσύνη του στους ανθρώπους που είχε αναθέσει μια αποστολή και ως εκ τούτου είχαν ακέραιη την ευθύνη. Εξάλλου τρεις φορές που βρέθηκα κατηγορούμενος για αδικήματα του Τύπου, είχα την αμέριστη συμπαράσταση του Οργανισμού και τις τρεις φορές που δικαιώθηκα ένιωθα πως δικαίωνα την εμπιστοσύνη Του.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s