Joaquιn Almunia. Ο ΕΠΙΤΡΟΠΟΣ ΤΗΣ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑΣ

  • Κοίτα ποιος μας τρομάζει!
  • ΚΕΙΜΕΝΟ ΚΟΡΙΝΑ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ, ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΡΧΟΝΤΗΣ
  • Εψιλον, Κυριακή 11 Οκτωβρίου 2009

Ο ευρωπαίος επίτροπος έχει γίνει κάτι σαν σκιάχτρο για την ελληνική, τουλάχιστον, πραγματικότητα. Είναι ο άνθρωπος που έστησε στα πέντε μέτρα τον απερχόμενο πρωθυπουργό και περιμένει με το δάχτυλο στη σκανδάλη τον νέο, απειλώντας μας πως αν δεν μειώσουμε το δημόσιο έλλειμμα, μας περιμένουν μεγάλες συμφορές και παραδειγματικές τιμωρίες.

Και όμως, λίγα χρόνια νωρίτερα, τίποτα δεν προμήνυε ότι ο Χοακίν Αλμούνια θα αποκτούσε τέτοια εξουσία. Ως τον Απρίλιο του 2004, οπότε μετακόμισε από τη Μαδρίτη στις Βρυξέλλες, ήταν από τα καμένα χαρτιά της ισπανικής πολιτικής σκηνής. Είχε χάσει παταγωδώς μια εκλογική αναμέτρηση ως επικεφαλής των ισπανών σοσιαλιστών και παραιτηθεί από την ηγεσία του κόμματος.

Κι όμως στην πολιτική τα πράγματα αλλάζουν. Και μαζί μ’ αυτά, η εμφάνιση και οι πολιτικές θέσεις. Ο Αλμούνια δεν έχει πια γένια, ούτε φορά πουκάμισο χωρίς γραβάτα, όπως τότε που ήταν μάχιμος σοσιαλιστής. Πλέον κυκλοφορεί ξυρισμένος και κουστουμαρισμένος, όπως απαιτεί ο ενδυματολογικός κώδικας των Βρυξελλών. Και ως επίτροπος Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής, δεν ζητά γενναίες αυξήσεις στις κατώτερες συντάξεις, όπως απαιτούσε από τον δεξιό πρωθυπουργό της Ισπανίας Χοσέ Μαρία Αθνάρ όσο βρισκόταν στα έδρανα της αντιπολίτευσης. Τώρα λέει ότι πρέπει όλοι να δουλεύουμε περισσότερα χρόνια και να βγαίνουμε αργότερα στη σύνταξη, διαφορετικά το σύστημα θα καταρρεύσει.

Αυτό που δεν έχει αλλάξει είναι ο χαρακτήρας και το ύφος του. Ορισμός του μη χαρισματικού πολιτικού, παραμένει εσωστρεφής, μάλλον ψυχρός, με μέτριες ρητορικές ικανότητες, ανταγωνιστικός, αυστηρός και αμείλικτος με όσους διαφωνούν μαζί του. Οσοι τον γνωρίζουν καλά ισχυρίζονται ότι χάνει τον αυτοέλεγχό του μόνο όταν πρόκειται για την αγαπημένη του Ατλέτικο Μπιλμπάο.

Εκεί, στο Μπιλμπάο, στις 17 Ιουνίου 1948 πρωτοείδε το φως της μέρας ο Χοακίν Αλμούνια Αμάν. Ο πατέρας του ήταν μηχανικός από τη Βαλένθια. Η μητέρα ήταν από παλιά, αριστοκρατική βασκική οικογένεια με γερμανοεβραϊκές ρίζες. Ο μετέπειτα σοσιαλιστής μεγάλωσε σε ένα εκλεπτυσμένο, συντηρητικό και βαθιά θρησκευόμενο περιβάλλον. Εχει μάλιστα μια αδερφή που είναι καλόγρια σε καθολικό μοναστήρι στη Γερμανία. Ο ίδιος σπούδασε νομικά και οικονομικές επιστήμες στο Πανεπιστήμιο Δέουστο, ένα πανεπιστήμιο της καλής κοινωνίας, το οποίο διοικείται από τάγμα Ιησουιτών (στους μουτζαχεντίν, δηλαδή, του καθολικισμού). Ακολούθησαν μεταπτυχιακά στο Παρίσι και στο Χάρβαρντ και η θέση του βοηθού καθηγητή Εργατικού Δικαίου και Κοινωνικής Πρόνοιας στο περιώνυμο πανεπιστήμιο «Αλκαλά δε Ενάρες» της Μαδρίτης. Ο θάνατος του Φράνκο το 1975 τον βρίσκει στις Βρυξέλλες, οικονομολόγο, από το 1972, στο εκεί παράρτημα του ισπανικού εμπορικού επιμελητηρίου.

Το φλερτ με το σοσιαλισμό ήρθε στα φοιτητικά του χρόνια. Λέγεται ότι σε αυτό βοήθησε και η καλόγρια αδερφή του. Αυτή τον έφερε σε επαφή με ισπανούς μετανάστες οι οποίοι τον μύησαν στο σοσιαλισμό. Στο Σοσιαλιστικό Κόμμα πάντως εντάχθηκε το 1974, σε μια σχετικά «ασφαλή» εποχή, όταν ο δικτάτορας Φράνκο ήταν βαριά άρρωστος.

Από το 1976 ως το 1979 ήταν γενικός γραμματέας στην UGT (Γενική Ενωση Εργατών), το μεγαλύτερο συνδικάτο της Ισπανίας, το οποίο συνδέεται παραδοσιακά με το PSOE, το Ισπανικό Εργατικό Σοσιαλιστικό Κόμμα, ενώ το 1979 εξελέγη πρώτη φορά βουλευτής. Την ίδια χρονιά, στο έκτακτο συνέδριο του PSOE, προώθησε και επέβαλε την πρόταση του Γκονζάλες να απαλειφθεί ο μαρξισμός από το πιστεύω του κόμματος. Το 1982 έγινε ο νεότερος σε ηλικία υπουργός της κυβέρνησης Γκονζάλες αναλαμβάνοντας το χαρτοφυλάκιο της Εργασίας και Κοινωνικής Πρόνοιας. Υπουργός Δημόσιας Διοίκησης τη δεύτερη τετραετία και κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος των σοσιαλιστών από το 1994 έως το 1997, υπήρξε το δεξί χέρι του πρώην πρωθυπουργού και από την εκτελεστική επιτροπή του κόμματος τον βοήθησε να εκκαθαρίσει πολλούς πολιτικούς του αντιπάλους. Γι’ αυτή του την υπακοή έμελλε να ανταμειφθεί αργότερα.

Το 1997, ένα χρόνο μετά την ήττα των σοσιαλιστών από τον Αθνάρ, ο Γκονζάλες ανακοίνωσε ότι δεν θα ήταν ξανά υποψήφιος, έδωσε όμως το «δαχτυλίδι» στον Χοακίν Αλμούνια θεωρώντας τον, φυσικά, αχυράνθρωπό του. Η κεντρική επιτροπή του κόμματος, στην οποία είχαν το πάνω χέρι οι πιστοί του Γκονζάλες, τον εξέλεξε γενικό γραμματέα.

Η αντίθεση ανάμεσα στον παλιό και στον καινούργιο δεν θα μπορούσε να είναι περισσότερο κραυγαλέα: πώς ήταν δυνατόν αυτός ο κατεξοχήν μη χαρισματικός πολιτικός που τα χάνει μπροστά στις κάμερες, να αντικαταστήσει τον επικοινωνιακό και χαρισματικό Γκονζάλες; Ηταν, βέβαια, έντιμος. Το όνομά του δεν είχε αναμειχθεί σε κανένα από τα σκάνδαλα που είχαν αμαυρώσει τη φήμη της σοσιαλιστικής κυβέρνησης. Οπως έγραφε χαριτολογώντας ο ισπανικός τύπος, ο Αλμούνια δεν είχε υποπέσει σε κανένα από τα τρία θανάσιμα αμαρτήματα των σοσιαλιστών: δεν είχε αλλάξει ούτε σπίτι, ούτε αυτοκίνητο, ούτε γυναίκα. Εμενε στο ίδιο σπίτι των 205 τ.μ., στο οποίο εγκαταστάθηκε όταν πρωτοπήγε στη Μαδρίτη και είχε αγοράσει 10 χρόνια νωρίτερα με δάνειο, μαζί με την ίδια γυναίκα, την καθηγήτρια Βιολογίας Μιλάγρος Καντέλα, την οποία παντρεύτηκε το 1978, και με τα δυο τους παιδιά.

Ο ίδιος όμως συνειδητοποιούσε ότι η εντιμότητα από μόνη της δεν αρκούσε για να τον κατοχυρώσει στην ηγεσία του κόμματος και στη συνείδηση των ψηφοφόρων. Ηταν «φυτευτός» και το ήξερε. Το 1998, δυο χρόνια πριν τις επόμενες βουλευτικές εκλογές, αποφασίζει να προκηρύξει εσωκομματικές εκλογές για την ανάδειξη του υποψήφιου που θα αντιμετώπιζε στην κάλπη τον Αθνάρ το 2000, πιστεύοντας ότι με αυτό τον τρόπο θα εδραίωνε τη θέση του. Η κίνηση αυτή όμως του γύρισε μπούμερανγκ. Οι ψηφοφόροι έδειξαν την προτίμησή τους στον δημοφιλή καταλανό πρώην υπουργό Ζοζέπ Μπορέλ.

Ο Αλμούνια όμως απέδειξε ότι δεν ήξερε να χάνει. Δεν ήθελε να ακούσει κουβέντα για δυαρχία στο κόμμα – άλλος γενικός γραμματέας και άλλος υποψήφιος για τις εκλογές. Ετσι, με τη βοήθεια της κομματικής ηγεσίας, η οποία δεν ήθελε τον Μπορέλ, αφού δεν ήταν ο «εκλεκτός» του Γκονζάλες, άρχισε μια εκστρατεία δυσφήμισης του αντιπάλου, οδηγώντας τον τελικά σε παραίτηση.

Στις εκλογές του 2000, λοιπόν, είναι αυτός που θα οδηγήσει τους ισπανούς σοσιαλιστές σε συντριπτική ήττα από τον Αθνάρ. Ο Αλμούνια παραιτείται ταπεινωμένος. Διατηρεί ωστόσο τη βουλευτική του έδρα και περιμένει. Στο κόμμα έχει πια εκλεγεί ο Θαπατέρο, ο οποίος όταν κέρδισε τις εκλογές το Μάρτιο του 2004, στελέχωσε την κυβέρνηση με νέα και άφθαρτα πρόσωπα που δεν ταυτίζονταν με την περίοδο Γκονζάλες. Για τον έμπιστο του πρώην πρωθυπουργού δεν υπήρχε θέση στην Ισπανία.

Υπήρχε όμως στις Βρυξέλλες. Τον Απρίλιο του 2004, ο Θαπατέρο πρότεινε τον Αλμούνια ως επίτροπο Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής, βρίσκοντας έτσι έναν εύσχημο τρόπο για να τον βγάλει από τα πόδια του.

Στις Βρυξέλλες ο Αλμούνια ξεδίπλωσε το αληθινό ταλέντο του. Μεταμορφώθηκε σε έναν στυγνό γραφειοκράτη που καταλαβαίνει μόνο τη γλώσσα των αριθμών και δηλώνει πίστη μόνο στο σύμφωνο σταθερότητας.

Εκανε το ντεμπούτο του ζητώντας κυρώσεις για τρεις χώρες, την Ιταλία, την Ολλανδία και τη Βρετανία, εξαιτίας των μεγάλων δημόσιων ελλειμμάτων τους. «Τα σύμφωνα υπάρχουν για να τηρούνται» δήλωσε ορθά κοφτά σε σχέση με το σύμφωνο σταθερότητας, το «πιστεύω» του, δίνοντας το στίγμα της στάσης που θα τηρούσε. Και όποιος νομίζει ότι ο επίτροπος Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής σπάει τα νεύρα μόνο της ελληνικής κυβέρνησης, πέφτει έξω. Ας ρωτήσει, για παράδειγμα, τον συμπατριώτη του τον Θαπατέρο, ο οποίος, κατά καιρούς, ακούει τα εξ αμάξης επειδή δεν προχωρά σε μεταρρυθμίσεις στον εργασιακό τομέα. Ή, παλιότερα, τον Ρομάνο Πρόντι. Το φθινόπωρο του 2007, ο επίτροπος «τράβηξε το αφτί» του τότε ιταλού πρωθυπουργού για το έλλειμμα και το δημόσιο χρέος. «Την οικονομική πολιτική στη χώρα μου την καθορίζει η κυβέρνηση. Δεν έχω τίποτα άλλο να προσθέσω» του απάντησε κοφτά ο Πρόντι.

Ο πάλαι ποτέ «σοσιαλιστής» που το μόνο που του έχει απομείνει από εκείνη την εποχή είναι η κομματική του ταυτότητα και κάποιες ίσως φιλολογικές ανησυχίες, πιστεύει ότι «για την κρίση δεν φταίει η απελευθέρωση της οικονομίας, αλλά οι εσφαλμένοι χειρισμοί». Με τι όπλα την αντιμετωπίζει; «Ανατρέχω στους κλασικούς: Μαρξ, Ανταμ Σμιθ και φυσικά στον Κέινς» απάντησε σε πρόσφατη συνέντευξή του στην «El Pais».

Είναι ωραία στην Κομισιόν και ο Αλμούνια δείχνει να βρίσκεται εκεί σαν στο σπίτι του. «Περνάω πολύ καλά στις Βρυξέλλες και σκοπεύω να παραμείνω γιατί είναι υπέροχη πόλη» δήλωσε κοφτά, βάζοντας τέλος στα σενάρια που τον ήθελαν να απεργάζεται την επιστροφή του στην πατρίδα. Προς μεγάλη χαρά πολλών Ισπανών. Και προς μεγάλη απογοήτευση πολλών άλλων…

9 ακόμα αποτυχημένοι

Δεν είναι μόνο ο Αλμούνια που «άνθισε» στις Βρυξέλλες, αφού προηγουμένως τον ξέ- βρασε η πολιτική σκηνή της χώρας του. Πολλοί άλλοι, σαν αυτόν, είχαν μια δεύτερη ευκαιρία στην Ε.Ε., η οποία αποδεικνύεται μεγάλος κάδος ανακύκλωσης για τους απανταχού επί Ευρώπης αποτυχημένους. Ακολουθούν μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα.

  • 01. Jose Manuel Durao Barroso

Ούτε δυο χρόνια δεν πρόλαβε να κλείσει ως πρωθυπουργός της Πορτογαλίας. Πρόλαβε ωστόσο να φιλοξενήσει το διαβόητο τρίο «Μπλερ-Μπους-Αθνάρ» στις Αζόρες (γεγονός για το οποίο ανταμείφθηκε με την Κομισιόν), να ταράξει τους συμπατριώτες του στη λιτότητα και να αφήσει πίσω του ένα δημόσιο έλλειμμα διπλάσιο από εκείνο που δήλωνε! Οταν αποκαλύφθηκε ο βίος και η πολιτεία του στην πρωθυπουργία, την είχε ήδη κάνει για Βρυξέλλες. Την ήττα στην κάλπη τη χρεώθηκε ο επόμενος…

  • 02. Romano Prodi

Αποδείχθηκε μακροβιότερος ως πρόεδρος της Κομισιόν παρά ως πρωθυπουργός της Ιταλίας. Στις Βρυξέλλες έκλεισε την καθιερωμένη πενταετία (1999-2004), αλλά, ένα χρόνο πριν βρεθεί εκεί, η πρώτη του κυβέρνηση κατέρρευσε στα δυο χρόνια εξαιτίας του προϋπολογισμού. Τη δεύτερη φορά, κάηκε πάλι στη διετία…

  • 03. Jacques Barrot

Και καταδικασμένους από τη δικαιοσύνη χωράει η Ε.Ε. Ο γάλλος επίτροπος Δικαιοσύνης, πρώην Μεταφορών, καταδικάστηκε το 2000 σε οχτάμηνη φυλάκιση με αναστολή για παράνομη χρηματοδότηση του κόμματός του, του κεντροδεξιού UMP. Ας είναι καλά ο πρώην πρόεδρος Ζακ Σιράκ που του απένειμε χάρη.

  • 04. Neelie Kroes

Η ολλανδή επίτροπος Ανταγωνισμού και μεγαλοεπιχειρηματίας είχε αποσυρθεί από την ενεργό πολιτική από το 1989, αφού προηγουμένως είχε διατελέσει υπουργός Μεταφορών και Δημοσίων Εργων. Την «ξέθαψε» ο Μπαρόζο το 2004, προφανώς χάρη στις άριστες διασυνδέσεις της με τις πολυεθνικές.

  • 05. Benita Ferrero – Waldner

Η επίτροπος Εξωτερικών Σχέσεων και πρώην υπουργός της Αυστρίας επιχείρησε να εκλεγεί καγκελάριος το 2004. Δεν πρόλαβε όμως να φτάσει μέχρι τις προεδρικές εκλογές, γιατί ηττήθηκε στις εσωκομματικές για το «χρίσμα» του κεντροδεξιού κόμματος από τον ένα και μοναδικό αντίπαλό της.

  • 06. Chris Patten

Βουλευτής και υπουργός σε διάφορα πόστα επί Θάτσερ, οδήγησε τους Τόρις στην τελευταία εκλογική τους νίκη, αλλά ο ίδιος έμεινε εκτός βουλής. Για «αποζημίωση» τοποθετήθηκε κυβερνήτης στο Χονγκ Κονγκ το οποίο και παρέδωσε στην Κίνα το 1999. Αμέσως μετά βρέθηκε στην Κομισιόν ως αρμόδιος επίτροπος Διεθνών Σχέσεων.

  • 07. Neil Kinnock

Ο Κίνοκ, προτού γίνει επίτροπος Μεταφορών επί Σαντέρ και αργότερα επί Πρόντι, ήταν επικεφαλής των Εργατικών κατά τη μεγαλύτερη περίοδο του θατσερισμού (1983-1992), χωρίς όμως ποτέ να νικήσει τη «Σιδηρά Κυρία». Παραιτήθηκε από την ηγεσία του κόμματος το 1992 όταν έχασε ξανά τις εκλογές, ενώ θεωρούσε ότι είχε τη νίκη εξασφαλισμένη.

  • 08. Peter Mandelson

Ο σημερινός αναπλητωτής πρωθυπουργός της Βρετανίας και εμπνευστής της φιλοσοφίας του «New Labour» παραιτήθηκε δυο φορές από τα υπουργικά του αξιώματα επί Μπλερ, επειδή το όνομά του ενεπλάκη σε οικονομικά σκάνδαλα. Το 2004, τρία χρόνια μετά τη δεύτερη παραίτησή του, διορίστηκε επίτροπος Εμπορίου στη μεγάλη «Κολυμπήθρα του Σιλωάμ», από όπου επέστρεψε πέρυσι «καθαγιασμένος».

  • 09. Edith Cresson

Η θητεία της πρώτης -και μοναδικής μέχρι στιγμής- πρωθυπουργού της Γαλλίας στέφθηκε με πλήρη αποτυχία. Ούτε ένα χρόνο καλά καλά δεν άντεξε στην πρωθυπουργία. Το 1995 ο Μιτεράν την έστειλε στην Κομισιόν ως επίτροπο Επιστημών, Ερευνών και Ανάπτυξης. Εκεί όμως η Κρεσόν έγινε το επίκεντρο των σκανδάλων που τέσσερα χρόνια αργότερα προκάλεσαν την ομαδική παραίτηση της επιτροπής Σαντέρ.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s