Η περίπτωση της «φραπελιάς»

  • Τα αντιοξειδωτικά της ελιάς -αφού αυτά διαχωρίστηκαν από τις άλλες ουσίες που περιέχουν τα φύλλα της ελιάς (και μόνον αυτά)- έχει δειχθεί με την έρευνα ότι συμβάλλουν στην προστασία από καρδιοπάθειες, από φλεγμονές, αλλεργίες κ.ά., καθώς επίσης και ότι όταν προστεθούν σε άλλα έλαια βελτιώνουν τις ιδιότητές τους, όπως π.χ. η αντοχή στην οξείδωση, στο τηγάνισμα κ.α.».

Ν. Ανδρικόπουλος

Ν. Ανδρικόπουλος

Με αφορμή την περίπτωση της «φραπελιάς», που απασχόλησε δυσμενώς το πανελλήνιο, ο Νικόλαος Ανδρικόπουλος, καθηγητής Βιοχημείας – Χημείας Τροφίμων στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, μιλά στην Ε».

– Κύριε καθηγητά, έχετε δημοσιοποιήσει έρευνα για τα φύλλα της ελιάς, τα οποία είναι πλούσια σε αντιοξειδωτικά. Πριν από μερικούς μήνες, το πανελλήνιο μιλούσε εντελώς απαξιωτικά για το θέμα με αφορμή τη «φραπελιά». Πώς το σχολιάζετε;

«Τα φύλλα της ελιάς είναι πράγματι πλούσια σε αντιοξειδωτικά, και ειδικότερα σε μια ουσία που ονομάζεται ολευρωπαΐνη. Τα αντιοξειδωτικά αυτά και ειδικότερα η ολευρωπαΐνη έχει δειχθεί ότι έχουν ευεργετικές ιδιότητες για την υγεία του ανθρώπου. Οι έρευνες αυτές έχουν γίνει σε εργαστήρια του εξωτερικού, αλλά και στο δικό μας εργαστήριο. Επίσης, είναι γνωστό ότι πριν από λίγο καιρό τα τηλεοπτικά κανάλια και οι εφημερίδες ασχολήθηκαν με το θέμα της “φραπελιάς”. Η διαφορά μεταξύ της “φραπελιάς” και των αντιοξειδωτικών που υπάρχουν στα φύλλα της ελιάς είναι με απλά λόγια η ακόλουθη: Οταν παρασκευάζουμε το ρόφημα “φραπελιά”, αυτό γίνεται με την τοποθέτηση φύλλων ελιάς και νερού σε ένα μίξερ ή μπλέντερ και με ανάδευση σπάνε τα φύλλα της ελιάς και ο χυμός τους αναμιγνύεται με το νερό. Με τον τρόπο αυτό, όλες οι ουσίες που περιέχονται στα φύλλα της ελιάς περνάνε στο ρόφημα. Ομως μέσα στο σύνολο των ουσιών αυτών, όπου περιέχεται και μεγάλο μέρος αντιοξειδωτικών, περιέχονται και άλλες ουσίες, των οποίων δεν γνωρίζουμε τη δράση στον οργανισμό του ανθρώπου, π.χ. δεν γνωρίζουμε αν υπάρχουν και τοξικές ουσίες».

– Πρέπει οι επιστήμονες να κάνουν υπεραπλουστευμένες και εκλαϊκευμένες, όπως η παραπάνω, ανακοινώσεις γύρω από θέματα που αφορούν τη δημόσια υγεία;

«Ασφαλώς και δεν πρέπει να γίνονται τέτοιες ανακοινώσεις γιατί έστω και αν υπάρχει δήλωση του τύπου “ενδεχομένως” και “μετά μακροχρόνια χρήση”, οι ακροατές και οι αναγνώστες συνήθως δεν τη λαμβάνουν υπόψη και το μήνυμα που μένει είναι αυτό της αρχικής ανακοίνωσης».

– Πότε είναι αξιόπιστα τα αποτελέσματα μιας έρευνας;

«Υπάρχουν κανόνες που πρέπει να ακολουθεί μια επιστημονική έρευνα και αυτοί οι κανόνες ελέγχονται πάντοτε από την επιστημονική επιτροπή του επιστημονικού περιοδικού που δημοσιεύει την έρευνα. Πρέπει όμως να τονιστεί ότι υπάρχουν πολλά “σκαλοπάτια” στη μελέτη ενός θέματος, όπως π.χ. έρευνα στο εργαστήριο, έρευνα σε πειραματόζωα, έρευνα στους ανθρώπους. Τ’ αποτελέσματα της έρευνας στο εργαστήριο ή στα πειραματόζωα δεν προϋποθέτουν ότι αυτά έχουν εφαρμογή και στους ανθρώπους».

– Μήπως θα έπρεπε να υπάρχει ειδικός επιστημονικός Τύπος για τέτοια θέματα;

«Σε συνέχεια και της προηγούμενης απάντησης, θα ήταν καλό όταν αναφερόμαστε σε θέματα δημόσιας υγείας να υπήρχε πράγματι ένας “ειδικός επιστημονικός Τύπος”, που θα καθόριζε ότι για τέτοιου είδους ανακοινώσεις υπήρχαν αποτελέσματα και για τα τρία παραπάνω “σκαλοπάτια”, με έμφαση στην τεκμηρίωση για την έρευνα στον άνθρωπο. Π.χ. για τα αντιοξειδωτικά των φύλλων της ελιάς, τα οποία σημειωτέον υπάρχουν τα ίδια και στην ελιά και στο ελαιόλαδο, έχει γίνει έρευνα και στο εργαστήριο και σε πειραματόζωα και στους ανθρώπους, και έτσι μπορούμε να μιλάμε για την ευεργετική τους δράση».

– Ο καταναλωτής-αναγνώστης πώς πρέπει να συμπεριφέρεται απέναντι σε τέτοια δημοσιεύματα;

«Ο καταναλωτής-αναγνώστης πρέπει να είναι πάντοτε επιφυλακτικός σε αποφθέγματα για τη δημόσια υγεία, είτε θετικά είναι αυτά είτε αρνητικά, γιατί υπάρχει και ένα 4ο “σκαλοπάτι” της έρευνας, που είναι αυτό της Επιδημιολογίας και της Στατιστικής Ανάλυσης. Π.χ. δεν είναι αρκετό να δείξουμε ότι σε μία ομάδα 10-20 εθελοντών-ανθρώπων τα αντιοξειδωτικά αυτά έχουν ευεργετική δράση, αλλά αυτό πρέπει να επιβεβαιωθεί και σε μεγάλους πληθυσμούς και σε βάθος χρόνου».

– Η έρευνα ποτέ δεν σταματά, το ίδιο και τα νέα στοιχεία της. Τι πρέπει να σταματήσει για να μην τρελαθεί ο κόσμος;

«Η έρευνα είναι αναπόσπαστα συνδεδεμένη με την εξέλιξη της επιστήμης. Για ένα συγκεκριμένο θέμα (π.χ. για τα αντιοξειδωτικά) γίνεται έρευνα σε πολλά εργαστήρια σε όλο τον κόσμο. Τ’ αποτελέσματα των επιμέρους αυτών ερευνών μπορεί να δημοσιεύονται (ή/και όχι) ως ενιαίο σύνολο στα λεγόμενα άρθρα ανασκόπησης. Καλό θα είναι να λαμβάνονται υπόψη τα συμπεράσματα από αυτά τα άρθρα ανασκόπησης και να μην προτρέχουμε στ’ αποτελέσματα μιας επιμέρους έρευνας. Επίσης, πρέπει να ελέγχεται και ο τρόπος παρουσίασης των αποτελεσμάτων μιας έρευνας από τα ΜΜΕ. Δηλαδή, πρέπει ν’ αποφεύγονται οι υπερβολές και ν’ ακολουθείται μια πιο επιφυλακτική στάση. Το ίδιο επιφυλακτικός πρέπει να είναι και ο καταναλωτής και να λαμβάνει σοβαρά υπόψη μόνο τις ανακοινώσεις των επίσημων και θεσμοθετημένων φορέων».

  • Ελευθεροτυπία, Σάββατο 13 Ιουνίου 2009

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s