Χρίστος Γούδης: «Η άγνοιά μας για το Σύμπαν είναι μεγαλύτερη από αυτό»

«Η άγνοιά μας για το Σύμπαν είναι μεγαλύτερη από αυτό»

Χρίστος Γούδης διευθυντής Ινστιτούτου Αστρονομίας και Αστροφυσικής του Αστεροσκοπείου Αθηνών

«Μια λέξη – κουβέρτα είναι το σύμπαν με την οποία καλύπτουμε τη βαθύτερη άγνοιά μας…». Με τα λόγια αυτά ο καθηγητής Χρίστος Γούδης, διευθυντής του Ινστιτούτου Αστρονομίας και Αστροφυσικής του Αστεροσκοπείου Αθηνών περιγράφει στο «Εθνος» το επίπεδο της γνώσης που έχει κατακτηθεί για το «κοσμικό πυροτέχνημα» 400 χρόνια μετά την πρώτη παρατήρηση του ουρανού από τον Γαλιλαίο. Ως πρόεδρος της Εθνικής Αστρονομικής Επιτροπής ο ίδιος έχει την ευθύνη των ελληνικών διοργανώσεων για το Παγκόσμιο Ετος Αστρονομίας 2009, το οποίο στοχεύει στη συνειδητοποίηση της θέσης του ανθρώπου στο Σύμπαν. Κάτι τέτοιο θα συνεπαγόταν «μια κοινωνία με διευρυμένα όρια ανοχής στην ετερότητα» επισημαίνει ο κ. Γούδης τονίζοντας πως δεν θεωρεί καθόλου απίθανο να υπάρχει στο Διάστημα πολιτισμός πιο προηγμένος από τον γήινο…

Τετρακόσια χρόνια μετά την πρώτη παρατήρηση των πλανητών από τον Γαλιλαίο και 23 αιώνες μετά τις έγκυρες παρατηρήσεις του Αρίσταρχου, σε ποιο επίπεδο γνώσης σχετικά με το Σύμπαν βρίσκεται σήμερα η ανθρωπότητα;

Γνωρίζουμε ότι η Γη είναι ένα μικρό κοσμικό σώμα που περιφέρεται γύρω από τον Ηλιο, ότι ο Ηλιος μας είναι ένα από τα 100-200 δισεκατομμύρια άστρα που απαρτίζουν τον Γαλαξία μας και ότι ο Γαλαξίας μας είναι ένας από τους 100-200 δισεκατομμύρια γαλαξίες -που έως τώρα γνωρίζουμε ότι υπάρχουν- και τους οποίους αποκαλούμε Σύμπαν.

Το Σύμπαν, πέραν της φυσικής διαστολής του, είναι και μια έννοια που συνεχώς διαστέλλεται ιστορικά, γίνεται όλο και μεγαλύτερο όσο αυξάνεται η γνώση μας γι αυτό.

Στα επόμενα 100 χρόνια δεν αποκλείεται να αποδειχθεί ότι το σημερινό Σύμπαν δεν είναι παρά η τοπική γειτονιά μας και τίποτε περισσότερο.

Στην αστρονομία η έννοια του απείρου διαστέλλεται συνεχώς με την πρόσκτηση καινούργιων γνώσεων που προέρχονται από όλο και καλύτερα γυαλιά που μας επιτρέπουν να διορθώνουμε συνεχώς τη φυσική και πνευματική μας μυωπία.

Πιστεύετε ότι υπάρχει πολιτισμός στο Σύμπαν ανάλογος με αυτόν που υπάρχει στη Γη; Αν ναι, υπάρχουν πιθανότητες οι δύο πολιτισμοί κάποτε να συναντηθούν;

Το πρόβλημα θα υπάρξει αν υπάρχει πολιτισμός πιο προηγμένος από τον δικό μας, που δεν το θεωρώ καθόλου απίθανο.

Σ αυτή την περίπτωση υπάρχουν πολλοί που πιστεύουν πως, όταν κτυπήσει το «κοσμικό τηλέφωνο», καλύτερα να μην απαντήσουμε.

Ποιος μας εγγυάται ότι οι μελλοντικοί επισκέπτες μας δεν θα διακατέχονται από το «σύνδρομο της κατσαρίδας», δεν θα κάνουν δηλαδή σε μας αυτό που εμείς κάνουμε στις κατσαρίδες, τις πατάμε γιατί ανατριχιάζουμε με αυτές…

Ποιες ανατροπές στην κοινωνία και τους στόχους της ανθρωπότητας θα μπορούσαν να προκύψουν αν ο άνθρωπος συνειδητοποιήσει τη θέση του στο Σύμπαν;

Θα μπορούσαμε να έχουμε μια κοινωνία με διευρυμένα όρια ανοχής στην ετερότητα, το διαφορετικό, και πολύ λιγότερο εγωκεντρική.

Το πρόβλημα πάντως δεν είναι η γνώση του Σύμπαντος σαν επίπλαστη επιφανειακή γνώση, αλλά το πώς θα διαπεράσει το είναι μας και θα υπερβεί τον ενστικτώδη εγωκεντρισμό μας.

Στην πράξη οι «καβγάδες» και τα «κουτσομπολιά» των αστρονόμων είναι δυστυχώς το ίδιο έντονα με τους καβγάδες και τα κουτσομπολιά των λοιπών συνανθρώπων μας.

Με ποιον τρόπο η αστρονομία, μια επιστήμη που ασχολείται με κάτι τόσο μακρινό από τον άνθρωπο, έχει συμβάλει ιστορικά στην καθημερινότητα και τον πολιτισμό του ανθρώπου;

Εξαρτάται από τον ορισμό που δίδεται στη λέξη «άνθρωπος». Αν ο άνθρωπος δεν είναι ό,τι έχει, αλλά ό,τι ξέρει και ό,τι αισθάνεται, τότε πολλές γνώσεις και πολλά αισθήματα του προσφέρει η γνωριμία του με τα άστρα. Ακόμα και στο «ό,τι έχει» συμβάλλει η αστρονομία.

Η ανάγκη της να αναπτύξει ανιχνευτές τού όσο γίνεται πιο αμυδρού φωτός, αλλά και τεχνικές επεξεργασίας εικόνας, για τη μελέτη των απόμακρων ουράνιων σωμάτων και φαινομένων, οδήγησε σε εφευρέσεις που σήμερα χρησιμοποιούνται ευρύτατα, όπως για παράδειγμα οι ψηφιακές κάμερες, σκάνερ της ιατρικής κ.ά.

  • Οι αστρονόμοι δεν δίνουν δεκάρα σε σκοπιμότητες

Πώς θα περιγράφατε σε ένα μικρό παιδί ή σε κάποιον που δεν είχε ως τώρα καμία πρόσβαση στη γνώση τη δημιουργία του Σύμπαντος;

Πώς να περιγράψω κάτι που κανείς δεν γνωρίζει; Τα όσα γνωρίζουμε μπορεί να ανάγουν την άγνοιά μας σε ένα μοναδικό κοσμικό σημείο, από τη μεγάλη έκρηξη του οποίου ξεκίνησαν τα πάντα, αλλά αυτή η μοναδικότητα που εμπεριέχει τα πάντα είναι εμφανές ότι αποτελεί τη μείζονα άγνοιά μας, του πώς, του γιατί, του από ποιον και πάει λέγοντας.

Μια λέξη-κουβέρτα είναι το Σύμπαν, με την οποία καλύπτουμε τη βαθύτερη άγνοιά μας.

Κατά το παρελθόν η αστρονομία συγκρούστηκε με παγιωμένες αντιλήψεις και συντηρητικά κατεστημένα, κοσμικά και εκκλησιαστικά. Σήμερα υπάρχουν πολιτικές και κοινωνικές σκοπιμότητες που επηρεάζουν την τροχιά των αστρονομικών ερευνών;

Αν μιλάτε για τους μεγάλους αστρονόμους, αυτοί ήταν πάντα και είναι εκκεντρικοί τύποι, δεν δίνουν δεκάρα σε σκοπιμότητες πέραν των αστρονομικών τους ενασχολήσεων.

Ενας από τους στόχους του Παγκόσμιου Ετους Αστρονομίας είναι η ενίσχυση της συμμετοχής των γυναικών στην Αστρονομία. Σε ποια φάση βρισκόμαστε σε αυτό το θέμα στην Ελλάδα;

Η ισότητα των δύο φύλων έχει πολλές όψεις. Υπάρχουν πολλοί τρόποι να καταπιέζεται η γυναίκα, και ένας από αυτούς μπορεί να ακούει στο όνομα φεμινισμός.

Πάντως στην Ελλάδα όπως και στις λοιπές χώρες ισχύει αυτό που κάποτε είπε η Θάτσερ: «Η πραγματική ισότητα των δύο φύλων θα έχει επέλθει τότε μόνον όταν θα βλέπετε κυβερνήσεις όπου ο αριθμός των βλάκων γυναικών υπουργών, θα είναι ίσος με τον αριθμό των βλάκων ανδρών υπουργών, οι οποίοι σήμερα αποτελούν τη συντριπτική πλειοψηφία». Δυστυχώς, η ισότητα στην επιβράβευση της βλακείας αποτελεί το περισσότερο πραγματιστικό κριτήριο ισότητας στις ανθρώπινες κοινωνίες.

  • ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗΝ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΡΟΒΒΑ, ΕΘΝΟΣ, 06/02/2009

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s