ΚΩΝ. ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ: «Αν υπήρχαν κόμματα, δεν θα βλέπαμε αυτό που βλέπουμε»

«Η απόγνωση έχει γίνει ενδημική, χωρίς να παρουσιάζεται φερέγγυα προοπτική εκ μέρους των πολιτικών δυνάμεων της χώρας». Ο ομότιμος καθηγητής Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Κωνσταντίνος Τσουκαλάς επισημαίνει ότι, εκτός από τη νεολαία που κατεβαίνει στους δρόμους, «υπάρχει και ένα κομμάτι απελπισμένων που ξαφνικά μετατρέπονται σε μαινόμενες ορδές που λεηλατούν και πλιατσικολογούν».

*Δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να δούμε ενίσχυση της τρομοκρατίας γιατί «η έλλειψη διεξόδων είναι η μητέρα της βίας και της μετατροπής του λαού σε μαινόμενο όχλο». Οσο για το ΚΚΕ και τον ΣΥΡΙΖΑ, αναφέρει ότι «οι δύο μεγάλοι μηχανισμοί της αριστεράς δεν μπορούν να λειτουργήσουν πλέον ως ιδεολογικοί και οργανωτικοί φάροι μιας νεολαίας που έχει χάσει τον μπούσουλα».

  • * Ο Τζόρτζιο Αγκάμπεν λέει κάπου ότι «η βεβήλωση του αβεβήλωτου είναι το πολιτικό καθήκον της γενιάς που έρχεται». Ζούμε, άραγε, κάτι τέτοιο σήμερα;

– Η οποιαδήποτε ρήξη προϋποθέτει τη βεβήλωση. Βεβήλωση συμβόλων, θεσμών, προκατασκευασμένων σχημάτων. Μ’ αυτή την έννοια, η βεβήλωση του χριστουγεννιάτικου δέντρου στην πλατεία Συντάγματος είναι μια συμβολική ρήξη με την ευρύτερη συζυγία όλων των καταπιεστικών, γελοίων ή σοβαρών, εξουσιαστικών συμβόλων που μας περιβάλλουν.

  • * Αυτό αφορά όλες τις πλευρές;

– Εχουμε δύο ρεύματα: ένα μεγάλο που είναι οι νέοι, οι οποίοι θέλουν να διαμαρτυρηθούν, να υπερβάλουν, να αντισταθούν στην αθλιότητα που μας περικυκλώνει καθημερινά…

  • * Φυσιολογικά πράγματα, θα λέγαμε. Τα έχουμε ξαναδεί

– Οχι μόνο φυσιολογικά, θα έλεγα αναγκαία και ευκταία. Αν οι νέοι δεν διαρρήξουν τις σχέσεις τους με αυτό το περιβάλλον, αν δεν κατεβούν στους δρόμους, τότε δεν είναι νέοι. Αλλο αυτό όμως και άλλο εκείνο το κομμάτι των απελπισμένων ανθρώπων που ξαφνικά μετατρέπονται σε ορδές μαινόμενες χωρίς στόχο, που ξεχνάνε γιατί είναι εκεί, λεηλατούν, πλιατσικολογούν. Τα πράγματα είναι αντιφατικά, όπως συμβαίνει πάντα και στη ζωή και στην πολιτική. Είναι, όμως, ταυτόχρονα και επίφοβα.

  • * Δηλαδή;

– Σε όλες τις εξεγέρσεις είχαμε καταστροφές συμβόλων, αλλά δεν είχαμε πυρκαγιές και κλοπές. Στο Μάη του ’68, όπου ήμουν εκεί, δεν άναψε μία φωτιά, δεν λεηλατήθηκε ένα κατάστημα. Αυτό που γίνεται τώρα συναρτάται με μια περίοδο όπου η απόγνωση έχει γίνει ενδημική και την ίδια στιγμή δεν παρουσιάζεται καμία πιστευτή και φερέγγυα προοπτική εκ μέρους των κομμάτων. Αν υπήρχαν κόμματα δεν θα συνέβαινε αυτό που βλέπουμε. Γι’ αυτό και τα ξένα ΜΜΕ ασχολούνται τόσο πολύ με τα γεγονότα στην Ελλάδα. Το ίδιο πρόβλημα τρέμουν μήπως εμφανιστεί στο Λονδίνο, στο Παρίσι, στη Ρώμη και αλλού. Τρέμουν από τη συσσώρευση της οργής, την ανυπότακτη νεολαία που δεν ανέχεται τη σημερινή κατάσταση. Οπως τρέμουν και την ανεξέλεγκτη δράση περιθωριακών στοιχείων.

  • * Υπάρχουν δύο κίνδυνοι: ο ένας είναι να ενεργοποιηθούν τα συντηρητικά ανακλαστικά μεγάλων μερίδων του πληθυσμού.

– Αυτός ο κίνδυνος υπάρχει πάντα. Νομίζω, ωστόσο, ότι παίζεται ένα παιχνίδι επιλεκτικής μεταχείρισης.

  • * Τι εννοείτε;

– Κατά προτίμηση πατάσσονται οι νέοι, ενώ οι καταστροφείς μένουν εκτός δράσης των αστυνομικών δυνάμεων. Είναι τυχαίο; Υπάρχει εντολή; Δεν το ξέρω. Δεν μπορώ όμως να μην επισημάνω το γεγονός ότι ενώ τα παιδιά τα τσακίσανε, τους κουκουλοφόρους τους αφήσανε σχεδόν ανενόχλητους.

  • * Μια άλλη παρενέργεια θα είναι ίσως η εμφάνιση φαινομένων οργανωμένης ένοπλης ανυπακοής…

– Δεν αποκλείεται κι αυτό. Πέφτει συνεχώς λάδι στη φωτιά. Αυτή η βλακώδης γραμμή υπεράσπισης του αστυνομικου-θύτη μπορεί να δώσει το έναυσμα για νέο κύμα έκρηξης. Υπάρχει όμως και κάτι άλλο: οι σημερινές συνθήκες μπορούν να χαρακτηριστούν αντίστοιχες μ’ εκείνες της μεταπολίτευσης. Με την ίδια έννοια που η καραμανλική μεταπολίτευση οδήγησε κατ’ ανάγκην σε ατιμωρησία όλων των ενεχομένων στις αγριότητες της χούντας, κι αυτό, με τη σειρά του, οδήγησε στη «17 Νοέμβρη» και τις άλλες οργανώσεις, έτσι και τώρα οι αντικειμενικές συνθήκες, δηλαδή η αθλιότητα και ταυτοχρόνως η απόλυτη ατιμωρησία των ενεχομένων, μπορούν να οδηγήσουν σε ένα είδος οργανωμένης αυτοδικίας ενάντια σε ανθρώπους-σύμβολα.

  • * Η ιστορία επαναλαμβάνεται;

– Οχι, επαναλαμβάνονται όμως καταστάσεις όπου το κυρίαρχο στοιχείο είναι η έλλειψη διεξόδων. Η τρομοκρατία έχει πάντα κοινωνικές βάσεις και συγκυριακές αναφορές. Η αδυναμία της πολιτικής να προσανατολίσει τις ομάδες των νέων που βρίσκονται εντελώς στο κενό είναι πιθανό να γεννήσει εξωκοινοβουλευτικές, εξωθεσμικές και βίαιες συμπεριφορές. Δεν το θεωρώ απίθανο. Η έλλειψη διεξόδων είναι πάντοτε η μητέρα και της βίας και της μετατροπής του λαού σε μαινόμενο όχλο.

  • * Στο πλαίσιο αυτό πώς αξιολογείτε τον ιδιότυπο «εμφύλιο» της αριστεράς;

– Τα κομμουνιστικά κόμματα, από την εποχή του Λένιν, χρειάζονται τον έλεγχο των κινημάτων, τον ιδεολογικό και τον οργανωτικό έλεγχο. Ο,τι είναι αυθόρμητο, είτε διαβάλλεται, είτε επιχειρείται η τιθάσσευσή του. Η επιμονή του ΚΚΕ να συγκρατήσει τις μορφές οργής των ανθρώπων στο πλαίσιο των παραδοσιακών τρόπων μαζικής δράσης δεν θα βγάλει αποτέλεσμα. Είναι αδύνατο να μπορέσει να παρακολουθήσει τις νέες μορφές έκλυσης ανατρεπτικής ενέργειας. Από την άλλη μεριά, ο ΣΥΡΙΖΑ βρίσκεται μεταξύ σφύρας και άκμονος, μη έχοντας τη δυνατότητα να προσδιορίσει μια συγκεκριμένη πολιτική θέση σε σχέση με τα διαδραματιζόμενα. Οι δύο μεγάλοι μηχανισμοί της αριστεράς δεν είναι σε θέση να λειτουργήσουν ως φάροι, ιδεολογικοί και οργανωτικοί, μιας νεολαίας που έχει χάσει τον μπούσουλα.

ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 14/12/2008

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s