ΑΡΗΣ ΣΠΗΛΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ: “Τι θα αλλάξει στις εξετάσεις”

• Ο υπουργός Παιδείας παρουσιάζει τις προθέσεις του για την αλλαγή του εξεταστικού συστήματος, θεωρεί ότι «έχουμε την ευκαιρία να φτιάξουμε ένα εθνικό σχέδιο για την Παιδεία» και εξηγεί τις απόψεις του για τα μη κρατικά πανεπιστήμια

Ο υπουργός Παιδείας κ. Α. Σπηλιωτόπουλος δηλώνει ότι «πρόθεσή μας είναι μέσα από τον διάλογο που διεξάγεται να καταλήξουμε μέσα στο φθινόπωρο σε ένα σύστημα πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση δικαιότερο, αντικειμενικό, που να παρέχει ίσες ευκαιρίες για όλους»

«ΠΙΣΤΕΥΩ ότι δεν υπάρχει κανείς που να μην ομολογεί ότι το εξεταστικό σύστημα σήμερα έχει φθάσει στα όριά του» λέει ο υπουργός Παιδείας κ. Α. Σπηλιωτόπουλος σε συνέντευξή του στο «Βήμα», ενώ την ίδια στιγμή ο προεδρεύων του εθνικού διαλόγου για την εκπαίδευση καθηγητής κ. Γ. Μπαμπινιώτης μετράει «εννέα κακά της Παιδείας μας». Οι δρόμοι των δύο ανδρών συναντιούνται στη χαρακτηριστική φράση που χρησιμοποίησε ο κ. Σπηλιωτόπουλος για να περιγράψει την κατάσταση της Παιδείας στη χώρα μας: «Η ώρα των αλλαγών και των ανατροπών έχει έρθει πριν από χρόνια, απλώς κάποιοι έκαναν χρόνια για να το αντιληφθούν». Στη συνέντευξή τουο υπουργός Παιδείας αποκαλύπτει τις προθέσεις του και δηλώνει ότι «ένα αξιόπιστο τεχνικό εξεταστικό σύστημα και εξεταστική αρχή που να μην επιδέχεται αμφισβητήσεις» πρέπει να περιλαμβάνει «συμμετοχή των πανεπιστημίων στην επιλογή των φοιτητών τους». «Στόχος μας είναι να έχουμε ως το φθινόπωρο καταλήξει σε οριστικά συμπεράσματα για να προχωρήσουμε στον νόμο» τονίζει ο κ. Σπηλιωτόπουλος βάζοντας τελεία στο θέμα του Εξεταστικού. Δεν συμφωνεί με τις προτάσεις για κατάργηση του πανεπιστημιακού ασύλου και δεν αρνείται ότι η Νέα Δημοκρατία πρέπει να κατέβει στις εκλογές με κύριο θέμα την Παιδεία. Για τα κολέγια δηλώνει ότι «είναι υποχρέωσή μας απέναντι στο Ευρωπαϊκό Δίκαιο να προχωρήσουμε στην ενσωμάτωση της σχετικής οδηγίας». Ο κ. Μπαμπινιώτης από την πλευρά του απαριθμεί τα προβλήματα της Παιδείας σήμερα.

- Αναλάβατε το υπουργείο Παιδείας σε περίοδο με εκκρεμότητες και ανοιχτά «μέτωπα». Το αίτημα που ακούγεται συχνότερα είναι εκείνο της κατάργησης του συστήματος των πανελλαδικών εξετάσεων, το οποίο στην πορεία των χρόνων έχει φθαρεί. Πιστεύετε ότι ήρθε η ώρα να αλλάξει;

«Πιστεύω ότι δεν υπάρχει κανείς που να μην ομολογεί ότι το εξεταστικό σύστημα σήμερα έχει φθάσει στα όριά του. Οι εξετάσεις δεν μπορεί να είναι εθνική υπόθεση κάθε χρόνο. Δεν μπορούν να εξαντλούν σωματικά, ψυχικά και οικονομικά τους μαθητές και τις οικογένειές τους. Και, το κυριότερο, δεν μπορούν να συνεχίσουν να αποτελούν το ισχυρότερο άλλοθι για τη διατήρηση ενός μηχανισμού παραπαιδείας. Πρόθεσή μας είναι μέσα από τον διάλογο που διεξάγεται να καταλήξουμε μέσα στο φθινόπωρο σε ένα σύστημα πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση δικαιότερο, αντικειμενικό, που να παρέχει ίσες ευκαιρίες για όλους. Ενα αξιόπιστο τεχνικό εξεταστικό σύστημα και εξεταστική αρχή που να μην επιδέχεται αμφισβητήσεις, με συμμετοχή των πανεπιστημίων στην επιλογή των φοιτητών τους, σε ένα σύστημα που να στοχεύει σε σταδιακό περιορισμό και τελικά εξάλειψη της παραπαιδείας. Πρέπει να σας πω ότι αυτή η προοπτική μπορεί να θεωρηθεί μακροπρόθεσμα εφικτή, όπως άλλωστε δείχνει και η διεθνής εμπειρία. Η Παιδεία είναι ένας χώρος στον οποίο απαιτείται διαρκής μεταρρύθμιση. Θα είμαστε τολμηροί και θα προχωρήσουμε».

- Σημείο εκκίνησης αποτελεί, υποθέτω, το ότι καταφέρατε σε περίοδο δύσκολη να ξεκινήσετε με επιτυχία έναν δημόσιο διάλογο για την Παιδεία. Κόμματα, ομοσπονδίες, κοινωνικοί φορείς επέστρεψαν σε ένα τραπέζι διαλόγου από το οποίο είχαν αποχωρήσει. Τι περιμένετε από τον διάλογο;

«Η διαδικασία αυτή έδειξε για πρώτη φορά πως κανείς δεν δικαιούται να γυρίζει την πλάτη στα προβλήματα της Παιδείας. Μακάρι αυτή η συναίνεση να επεκταθεί και σε άλλους τομείς διαχείρισης εθνικών κεφαλαίων. Οταν ξεκίνησε ο διάλογος, βασική επιδίωξή μας ήταν η εξασφάλιση ευρύτατης συναίνεσης με στόχο ένα ποιοτικό άλμα της εκπαίδευσης, καθώς και η αποκατάσταση ενός κλίματος αμοιβαίας εμπιστοσύνης. Οπως γνωρίζετε, η πραγματοποίηση του διαλόγου όχι μόνο δεν ήταν δεδομένη, αλλά το γενικότερο κλίμα δεν δημιουργούσε αισιοδοξία. Ομως όλοι μαζί, αξιωματική αντιπολίτευση, κόμματα, εκπαιδευτική κοινότητα, κοινωνικοί φορείς και τέλος η κυβέρνηση, ξεπεράσαμε τις δυσκολίες. Κατά τη γνώμη μου πρόκειται για μια κατάκτηση του πολιτικού συστήματος. Εξι μήνες οι εργασίες του Συμβουλίου Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης υπό την προεδρία του καθηγητή Μπαμπινιώτη προχωρούν με ταχείς ρυθμούς ακολουθώντας την πολιτική του συγκεκριμένου. Σήμερα, έχει ήδη διαμορφωθεί ένα σώμα συναινετικών προτάσεων, ικανών να σηματοδοτήσουν τις επικείμενες αλλαγές για τη ριζική μεταρρύθμιση όλων των βαθμίδων. Ασφαλώς η προσπάθεια δεν έχει ολοκληρωθεί. Εχουν μπει όμως οι βάσεις για να προχωρήσουμε. Στόχος μας είναι να έχουμε ως το φθινόπωρο καταλήξει σε οριστικά συμπεράσματα για να προχωρήσουμε στον νόμο».

- Και μετά την αλλαγή του εξεταστικού συστήματος, τι; Ηρθε η ώρα για σαρωτικές αλλαγές στην πρωτοβάθμια και στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση;

«Η ώρα των αλλαγών και των ανατροπών έχει έρθει πριν από χρόνια, απλώς κάποιοι έκαναν χρόνια για να το αντιληφθούν. Αν και δεν συμφωνώ με όσους απαξιώνουν ανέξοδα τη δημόσια εκπαίδευση, πιστεύω πως υπάρχει ανάγκη για ουσιαστική αλλαγή της δομής και της ποιότητας, που θα φέρει την ελληνική εκπαίδευση να συμβαδίζει με εκείνη των προηγμένων χωρών. Ο στόχος είναι να λειτουργήσει το σχολείο ως ένας δημιουργικός χώρος δράσης, το λύκειο ως αυτόνομη εκπαιδευτική μονάδα. Ακόμη, να καλύπτει ένα σύνολο βασικών γνώσεων και γνωστικών επιλογών για τον κάθε μαθητή. Να καλλιεργεί δεξιότητες και δυνατότητες για ένα μέλλον όχι αναγκαστικά μόνο κοντινό».

- Ενας επιτυχημένος διάλογος για την Παιδεία και μια πρόταση για μεγάλες αλλαγές στην εκπαίδευση μπορούν να δώσουν «φιλί ζωής» στην κυβέρνηση; Θεωρείται από πολλούς σχεδόν βέβαιο ότι η Νέα Δημοκρατία θα κατέβει στις επόμενες εκλογές με βασικό θέμα την Παιδεία.

«Θα συμφωνήσω μαζί σας ότι η Παιδεία είναι από τα σημαντικότερα ζητήματα που απασχολούν την ελληνική κοινωνία, και δικαίως. Καταβάλλουμε κάθε προσπάθεια για την αναβάθμιση της ποιότητας στην εκπαίδευση, με προσήλωση στις δημοκρατικές διαδικασίες και αξιοποιώντας κάθε ενδιαφέρουσα πρόταση, από όπου και αν προέρχεται. Πιστεύω ότι οι πολίτες είναι σε θέση να κρίνουν και να εκτιμήσουν αυτή την προσπάθεια. Από ΄κεί και έπειτα, εμάς δεν μας απασχολεί να καρπωθούμε μικροκομματικά την όποια εξέλιξη. Η αντίληψή μου για την εκπαίδευση έχει στρατηγικό χαρακτήρα και δεν συνδέεται με οποιαδήποτε κοντόφθαλμη ή μικροκομματική θεώρηση. Τώρα έχουμε την ευκαιρία όλοι μαζί να φτιάξουμε ένα εθνικό σχέδιο το οποίο δεν θα αλλάζει με τους υπουργούς και τις κυβερνήσεις. Επί δεκαετίες, βλέπαμε να αλλάζει ο υπουργός και να αλλάζουν μαζί και όλα τα άλλα στην Παιδεία. Αυτά σταμάτησαν από το 2004 και ο επόμενος συμπληρώνει το έργο του προκατόχου του».

- Θα κάνετε τελικά αλλαγές στον νέο νόμο-πλαίσιο για τα ΑΕΙ, όπως η δυνατότητα των πρυτανικών αρχών να διευρύνουν τη θητεία τους, τα εκλεκτορικά σώματα,η καθολική ψήφος των φοιτητών κ.ά. Ποια σημεία του νόμου χρειάζονται «λίφτινγκ»; Ποια είναι η μεγάλη αλλαγή που πρέπει να επέλθει ώστε να γίνουν τα πανεπιστήμια ανταγωνιστικά;

«Οι δυσλειτουργίες του νόμου για τα ΑΕΙ ήδη μελετώνται, μετά και την πλήρη εφαρμογή του νόμου, όπως ο αριθμός εκλεκτόρων, τα συγγράμματα, τα μεταπτυχιακά, η αξιολόγηση. Οι συγκεκριμένες προτάσεις της Συνόδου των Πρυτάνεων μόλις μας παραδόθηκαν. Θα αξιολογηθούν, προκειμένου να ληφθούν αποφάσεις ρεαλιστικές και εφαρμόσιμες. Αν ο στόχος μας είναι ένα μεγάλο ποιοτικό άλμα που θα διευρύνει την ανταγωνιστικότητα του πανεπιστημίου, πρέπει να συμφωνήσουμε στη δημιουργία μιας ανώτατης εκπαίδευσης χρήσιμης για την είσοδο των αποφοίτων στην αγορά εργασίας, χωρίς να διαπραγματεύεται ασφαλώς τον ακαδημαϊκό προορισμό της, ο οποίος σε κάθε περίπτωση πρέπει να έχει αναφορά στο δημόσιο συμφέρον. Με άλλα λόγια, θέλω να πω ότι η αναβάθμιση μπορεί να επιτευχθεί μόνο με συνεργασία όλων των πλευρών».

- Περί μη κρατικών πανεπιστημίωντι έχετε να πείτε; Εχουμε ιδιωτικά σχολεία, ιδιωτικά ΙΕΚ… Πρέπει οι πολιτικοί να αναζητήσουν τρόπους παράκαμψης του συνταγματικού περιορισμού που αφορά την ανώτατη εκπαίδευση;

«Οι θέσεις της κυβέρνησης είναι γνωστές. Επιτρέψτε μου να σταθώ και στο γεγονός ότι η ηγεσία της αξιωματικής αντιπολίτευσης έχει εκφράσει απόψεις που βρίσκονται πολύ κοντά στις δικές μας όσον αφορά το συγκεκριμένο θέμα. Τα μη κρατικά πανεπιστήμια σε όλες τις δημοκρατικές χώρες λειτουργούν για να εξυπηρετήσουν συγκεκριμένες κοινωνικές ανάγκες, με πολύ αυστηρές και συγκεκριμένες ακαδημαϊκές προδιαγραφές. Οπως γνωρίζετε, χρειάζεται κοινωνική και πολιτική συναίνεση για να λύσουμε αυτό το ζήτημα. Και για να μη θεωρήσετε ότι υπεκ φεύγω, στη δική μου αντίληψη, τα μη κρατικά πανεπιστήμια που θα μπορούσαν να υπάρξουν στη χώρα μας είναι αυτά που θα τα χρηματοδοτούσε μια κοινωνικά ελεγχόμενη ιδιωτική οικονομία και θα είχαν δύο αδιαπραγμάτευτα χαρακτηριστικά: πρώτον, μια εγγυημένη λειτουργία ως προς τον έλεγχο των γνώσεων και, δεύτερον, ότι θα στελεχώνονται από ένα προσωπικό με ακαδημαϊκές προδιαγραφές, έτσι ώστε να μπορούν να ενταχθούν σε ένα σύστημα καθολικής προοπτικής για την Παιδεία. Σημειώνω όμως εδώ ότι αυτά τα με αυτόν τον τρόπο χρηματοδοτούμενα ιδρύματα θα πρέπει να χαρακτηρίζονται από μια ιδιαίτερη κοινωνική διαθεσιμότητα. Ενα ποσοστό των φοιτητών, και υπό τους όρους που θα προβλεφθούν, θα πρέπει να μπορούν να φοιτούν δωρεάν».

- Πάντωςτα ελληνικά πανεπιστήμια αντιμετωπίζουν πλήθος προβλημάτων. Ενα από αυτά, η κακώς εννοούμενη λειτουργία του πανεπιστημιακού ασύλου. Προεκλογικά ο Πρωθυπουργός δήλωσε ότι αν ο νόμος συνεχίσει να δημιουργεί προβλήματα θα αλλάξει. Τι απαντάτε στους ξένους αξιολογητές που παρατήρησαν ότι στη χώρα μας οι καθηγητές παρεμποδίζονται να ασκήσουν το έργο τους;

«Εχουμε υποχρέωση να εξασφαλίσουμε στο ελληνικό πανεπιστήμιο ένα ελεύθερο ακαδημαϊκό περιβάλλον. Να απομονώσουμε περιπτώσεις εκδήλωσης βίας και κάθε είδους κατάλυσης της ακαδημαϊκής ηρεμίας και της ελεύθερης διακίνησης των ιδεών. Δεν πιστεύω ότι η λύση βρίσκεται στην κατάργηση του ασύλου. Το πανεπιστημιακό άσυλο ούτε μπορεί να καταργηθεί, ούτε και επιτρέπεται. Καθιερώνεται στο Σύνταγμα και αποτελεί ιστορικό συμβολικό κεκτημένο δημοκρατικών και πανεπιστημιακών αγώνων. Δεν σβήνεται επειδή λειτουργεί λανθασμένα. Εκείνο που απαιτείται είναι η προστασία του ως θεσμού. Πιστεύω λοιπόν ότι η λύση βρίσκεται στην εφαρμογή του νόμου. Και αν αυτό δεν είναι εφικτό, είμαστε ανοιχτοί να συζητήσουμε κάθε πρόταση η οποία θα συμβάλει στην ελεύθερη διακίνηση ιδεών και απόψεων μέσα στο πανεπιστήμιο. Γιατί ακαδημαϊκή ελευθερία σημαίνει τα πανεπιστήμια να είναι ανοιχτά, να γίνονται τα μαθήματα, οι καθηγητές να μην αποκλείονται από το γραφείο τους, να μη χάνονται οι προθεσμίες για ερευνητικά προγράμματα».

- Οι καθηγητές ΑΕΙ απειλούν με κινητοποιήσεις αν δεν λάβουν υποσχέσεις για νέο μισθολόγιο και αύξηση των δαπανών για την εκπαίδευση. Σε περίοδο οικονομικής κρίσης πώς θα αποφύγετε τον σκόπελο των οικονομικών αιτημάτων;

«Γνωρίζετε πως στη δύσκολη οικονομική συγκυρία που διανύουμε, καταβάλλουμε τεράστιες προσπάθειες για την εξεύρεση και κατανομή των απαραίτητων πόρων για την Παιδεία. Πρέπει όμως να πω ότι και το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης σκύβει με προσοχή πάνω από τα προβλήματα της Παιδείας. Δεν έχω την πρόθεση να εξωραΐσω την κατάσταση. Η αλήθεια είναι πως στα δύσκολα προβλήματα που έχουμε να αντιμετωπίσουμε, είναι δύσκολη και η ανεύρεση πρόσθετων πόρων για την Παιδεία. Εξαντλούμε όμως με επιμονή όλα τα περιθώρια. Είμαστε έτοιμοι για τους τετραετείς προγραμματισμούς των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. Προωθούμε με κάθε τρόπο τις εφικτές λύσεις σε όσα προβλήματα θέτει η ακαδημαϊκή κοινότητα, όπως το προσωπικό των βιβλιοθηκών, οι αναγκαίες πιστώσεις για τον διορισμό των μελών Διδακτικού και Ερευνητικού Προσωπικού (ΔΕΠ) που αναμένονται μέσα στο καλοκαίρι και άλλα κρίσιμα ζητήματα».

- Πότε θα προωθηθεί η απόφαση για την ενσωμάτωση στην ελληνική νομοθεσία της κοινοτικής οδηγίας για τα κολέγια;

«Είναι υποχρέωσή μας απέναντι στο Ευρωπαϊκό Δίκαιο να προχωρήσουμε στην ενσωμάτωση της οδηγίας, την οποία ούτως ή άλλως είμαστε υποχρεωμένοι να εφαρμόσουμε, διαφορετικά πληρώνουμε».

• Συνέντευξη στη ΜΑΡΝΥ ΠΑΠΑΜΑΤΘΑΙΟΥ | ΤΟ ΒΗΜΑ, Κυριακή 5 Ιουλίου 2009