ΑΛΕΞΗΣ ΤΣΙΠΡΑΣ: “Η κρίση δεν απαντιέται από τις ξαπλώστρες”

• Ο πρόεδρος του ΣΥΝ δηλώνει αισιόδοξος για την επομένη των ευρωεκλογών, όπου αναμένει ηχηρό μήνυμα εναντίον των δύο μεγάλων κομμάτων και εξηγεί γιατί δεν θα πάει ο ίδιος στο ντιμπέιτ των αρχηγών

«ΚΑΘΕ ΑΛΛΟ παρά χαλαρή» θεωρεί ο πρόεδρος του ΣΥΝ κ. Αλ. Τσίπρας την ψήφο στις 7 Ιουνίου και καλεί τους ψηφοφόρους να προτιμήσουν τις κάλπες παρά τις… ξαπλώστρες της παραλίας για να δώσουν «ηχηρή σφαλιάρα» στα μεγάλα κόμματα. Σχετικά με την απόφαση του κ. Αλ. Αλαβάνου να εκπροσωπήσει τον ΣΥΡΙΖΑ στο ντιμπέιτ των πολιτικών αρχηγών ο κ. Τσίπρας επισημαίνει ότι «είμαστε όλοι στη μάχη»,ενώ κατηγορεί ΝΔ και ΠαΣοΚ ότι ευνοούν την αποχή και χαρακτηρίζει τα ψηφοδέλτια των δύο κομμάτων «άνοστα σαν ντομάτες θερμοκηπίου, ξεκομμένα από την κοινωνία», ενώ παράλληλα δεν κρύβει ότι ο ΣΥΡΙΖΑ «προσβλέπει στον κόσμο του ΠαΣοΚ», ώστε «να στραφεί η κοινωνία αριστερά και να βγάλει πέρα την επίθεση που δέχεται».

• Τι έγειρε τελικώς την πλάστιγγα υπέρ της επιλογής τού να εκπροσωπηθεί ο ΣΥΡΙΖΑ από τον κ.Αλαβάνο και όχι από εσάς στο περίφημο ντιμπέιτ;

«Δεν υπάρχει πλάστιγγα. Είμαστε όλοι στη μάχη και συλλογικά αποφασίζουμε πού θα αξιοποιηθεί ο καθένας και η καθεμία από εμάς».

• Θεωρείτε ότι τελείτε «υπό κηδεμονία», ή για να το πούμε πιο κομψά, πιστεύετε ότι τέτοιες κινήσεις όπως αυτή του κ. Αλαβάνου ακυρώνουν την ανανέωση που προωθείτε στο κόμμα σας;

«Οχι σε καμία περίπτωση. Το ποτάμι δεν γυρίσει πίσω».

• Δηλώνετε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα είναι «η τρίτη δύναμη των εκλογών που θα εκλέξει και τρεις ευρωβουλευτές». Δεν φοβάστε μήπως διαψευστείτε;

«Είναι ένα στοίχημα που θα κερδίσουμε. Δεν το φοβάμαι, κάποιοι άλλοι φοβούνται τη δική μας άνοδο. Οποιος παρακολουθεί τον δημόσιο χώρο και τον δημόσιο λόγο αυτή την περίοδο, μπορεί να το καταλάβει πολύ εύκολα. Αυτό αποτελεί τη μεγαλύτερη επιβεβαίωση ότι πάμε πολύ καλά. Πράγμα που μας δείχνει άλλωστε και η καθημερινή μας επαφή με τον κόσμο».

• Πάντως σας θυμίζω ότι πριν από λίγο καιρό μιλούσατε για εκλογή ακόμη και τεσσάρων ευρωβουλευτών…

«Εξακολουθούμε να μιλάμε για το καλύτερο αποτέλεσμα που είχαμε ποτέ. Οχι απλώς για μια εκλογική άνοδο, αλλά για ένα αποτέλεσμα που θα διαμορφώνει νέο πολιτικό σκηνικό. Στις 8 Ιουνίου εδώ θα είμαστε και θα το ξανασυζητήσουμε».

• Οι δημοσκοπήσεις, παρά τις αποκλίσεις που εμφανίζουν μεταξύ τους, έχουν χαμηλώσει τον πήχη για τον χώρο σας. Σε σύγκριση μάλιστα με τα περυσινά «αστρονομικά» ποσοστά, δεν θεωρείτε ότι είναι όντως μια δυσοίωνη πρόβλεψη;

«Επιμένετε να συγκρίνετε τα ποσοστά των δημοσκοπήσεων με τα περυσινά “αστρονομικά” και όχι με την πραγματική εκλογική μας δύναμη. Ακόμη και η χειρότερη δημοσκόπηση από αυτές που αναφέρετε μας εμφανίζει σε άνοδο, πράγμα που δεν συμβαίνει με κανένα άλλο κόμμα. Αλλά σας υπενθυμίζω ότι η εγκυρότητα των δημοσκοπήσεων κρίνεται από το εκλογικό αποτέλεσμα και όχι το ανάποδο. Ακριβώς τόσο διάστημα πριν από τις εθνικές εκλογές οι δημοσκοπήσεις μας έδειχναν εκτός Βουλής. Πήραμε τα διπλάσια. Δεν είναι άσχημα».

• Τελικώς ποιο είναι το πραγματικό δίλημμα αυτών των ευρωεκλογών; Ξέρετε, για μερίδα πολιτών είναι κάλπες ή τριήμερο…

«Δεν είναι καλό δίλημμα αυτό. Ο κ. Παπαθανασίου έχει στο συρτάρι του τα νέα μέτρα για να τα ανακοινώσει τη Δευτέρα, με την επιστροφή από το τριήμερο. Γι΄ αυτό την Κυριακή, όσοι παίζουν με την κρίση και όσοι τη βλέπουν ως μια ευκαιρία να κόψουν θέσεις εργασίας και κοινωνικές δαπάνες για να ενισχύσουν τις τράπεζες, πρέπει να φάνε μια ηχηρή σφαλιάρα. Με την καλή έννοια. Αυτό είναι το επίδικο των εκλογών. Και δεν απαντιέται από τις ξαπλώστρες στις οποίες προσπαθούν να στείλουν τον κόσμο τα δύο μεγάλα κόμματα. Πρέπει να τους κοντύνουμε εμείς την Κυριακή για να μη μας κοντύνουν αυτοί τη Δευτέρα».

• Αποτυπώνεται σταθερά στις μετρήσεις της κοινής γνώμης μια γενική απαξίωση των πολιτών κατ΄ αρχάς έναντι των δύο μεγάλων κομμάτων εξουσίας, αλλά και για την πολιτική εν γένει. Μήπως ο μεγαλύτερος αντίπαλός σας είναι η αποχή;

«Ο μεγαλύτερος εχθρός είναι η πολιτική απάθεια και η παραίτηση. Να σε κοροϊδεύουν κατάμουτρα, να το καταλαβαίνεις και να μη σε πειράζει. Αυτή η ψυχολογία των μειωμένων προσδοκιών προκαλεί την αποχή, αυτή στηρίζει τελικά και τον δικομματισμό. Οι εργαζόμενοι, οι άνθρωποι που τα βγάζουν δύσκολα πέρα, οι νέοι πρέπει να καταλάβουν ότι η πολιτική είναι μια υπόθεση που τους αφορά άμεσα. Αν λοιπόν είναι μέσα στα πράγματα και χρεώνουν κάθε κυβερνητική πράξη ή παράλειψη με το ανάλογο πολιτικό κόστος, πάρα πολλά πράγματα μπορούν να αλλάξουν».

• Θεωρείτε ότι απειλήστε από τους Οικολόγους Πρασίνους;

«Γιατί να απειλούμαστε από τους Οικολόγους Πρασίνους; Καλό είναι να υπάρχει ένα οικολογικό κόμμα στην Ελλάδα. Αν μάλιστα μπει μαζί μας στις μάχες για το περιβάλλον, μπορούμε να είμαστε ακόμη πιο αποτελεσματικοί. Φυσικά δεν κρύβουμε τις διαφορές μας. Θεωρώ ότι η δική μας ανάλυση πάει πιο βαθιά στα αίτια των περιβαλλοντικών προβλημάτων. Αυτό φυσικά δεν μας εμποδίζει να βρισκόμαστε μαζί σε πολλά μέτωπα. Το πραγματικό ερώτημα είναι πώς σκοπεύουν να κινηθούν τόσο στις καθημερινές συγκρούσεις όσο στο κεντρικό πολιτικό σκηνικό. Αν η πρόθεσή τους είναι να συνεργαστούν με το ΠαΣοΚ, ακόμη και με τη Νέα Δημοκρατία, φοβάμαι ότι τα οφέλη για το περιβάλλον θα είναι πολύ λιγότερα εν σχέσει με τα οφέλη για τους ίδιους».

• Στο θέμα του γηπέδου του ΠΑΟ δηλώνετε δικαιωμένος μετά και την πρόσφατη απόφαση του ΣτΕ. Θεωρείτε ότι αυτό μπορεί να αλλάξει τις μέχρι πρότινος «άγριες διαθέσεις» των «πράσινων» φιλάθλων εις βάρος σας μπροστά στην κάλπη;

«Ακούστε. Την κόντρα για το Μall στον Βοτανικό την πήγαμε μέχρι τέλους για λόγους αρχών. Και μέσα σε πολύ σκληρές συνθήκες, πρωτοφανείς για τα δεδομένα του πολιτικού σκηνικού. Δεν μας πτόησαν οι άγριες διαθέσεις οποιουδήποτε. Συγκρίνετε αναλόγως τη στάση που κράτησαν τα άλλα πολιτικά κόμματα. Συνεπώς δεν δηλώνουμε δικαιωμένοι, είμαστε δικαιωμένοι. Και όταν είσαι δικαιωμένος, νιώθεις δυνατός και με ενισχυμένη αυτοπεποίθηση».

• Πιστεύετε ότι μπορεί να μεταμορφωθεί η ΕΕ σε κάτι άλλο και, αν ναι, σε τι; Σε ποια Ευρώπη προσβλέπετε;

«Για μας η Ευρώπη είναι ένα πεδίο πάλης. Αν οι εργαζόμενοι νικήσουν, θα νικήσουν σε ευρωπαϊκό επίπεδο, γιατί εκεί διαμορφώνονται οι πιο σοβαρές πολιτικές επιλογές. Είναι δύσκολο αυτές οι κατευθύνσεις να ανατραπούν σε κάθε χώρα ξεχωριστά. Παλεύουμε λοιπόν για μια δημοκρατική, κοινωνική, οικολογική Ευρώπη. Στην οποία αξίες θα είναι οι ανθρώπινες ανάγκες, η σταθερή απασχόληση, η κοινωνική αλληλεγγύη. Οχι ο πλούτος των επιχειρήσεων».

• Πώς είδατε τα ψηφοδέλτια των δύο μεγαλύτερων κομμάτων;

«Σαν ντομάτες θερμοκηπίου. Ανοστα, προσαρμοσμένα στις ανάγκες να τακτοποιηθεί κάποιο στελεχικό δυναμικό του προεδρικού περιβάλλοντος. Και ξεκομμένα από την κοινωνία. Δεν περιμέναμε φυσικά να βάλουν τους κούριερ, τα παιδιά από τα stage και τους μετανάστες που έχουμε εμείς. Αλλά είναι προφανές ότι δεν στέλνουν ανθρώπους στην Ευρωβουλή να κάνουν δουλειά. Τακτοποιούν. Αφήνω κατά μέρος τους δύο επικεφαλής που μόλις πάμε σε εθνικές εκλογές θα γυρίσουν πίσω. Και το ξέρουμε όλοι και το ξέρουν και οι ίδιοι. Αλλά είναι εκεί για να μαζέψουν συμπάθειες. Η θητεία τους στην Ευρωβουλή τελειώνει ουσιαστικά τη Δευτέρα 8 Ιουνίου».

• Το ερώτημα βεβαίως είναι κατά πόσο συσπειρώνουν την κομματική τους βάση, στην οποία εσείς, σε ό,τι αφορά το ΠαΣοΚ, «λογαριάζετε και υπολογίζετε», όπως είπατε προσφάτως. Προσβλέπετε ακόμη σε ψήφους από το ΠαΣοΚ;

Το ΠαΣοΚ απομακρύνεται από την εκλογική του βάση με τη στάση που κρατάει απέναντι στην κρίση. Δεν λέει τίποτα ουσιαστικό. Και πίσω από το τίποτα διακρίνεται καθαρά η πρόθεσή του να συνεχίσει την πολιτική της Νέας Δημοκρατίας, όπως η Νέα Δημοκρατία συνέχισε την πολιτική του ΠαΣοΚ. Φυσικά και προσβλέπουμε στον κόσμο του ΠαΣοΚ. Η κοινωνία πρέπει να στραφεί αριστερά για να βγάλει πέρα την επίθεση που δέχεται».

• Είναι πρόκριμα για τις εθνικές εκλογές οι ευρωεκλογές ή απλώς η «χαλαρή» έκφραση της περιρρέουσας δυσαρέσκειας;

«Χαλαρή δυσαρέσκεια, σε καμία περίπτωση. Τα πράγματα είναι πολύ σοβαρά. Και είναι η ώρα η δυσαρέσκεια που υπάρχει και που κάθε άλλο παρά χαλαρή είναι να μετατραπεί όχι μόνο σε ένα ηχηρό μήνυμα αποδοκιμασίας, αλλά σε ένα μήνυμα ριζικής αλλαγής πορείας. Στις ευρωεκλογές ενίσχυση του ΣΥΡΙΖΑ, της αποτελεσματικής Αριστεράς, σημαίνει ένα εντελώς διαφορετικό πολιτικό τοπίο».

• Συνέντευξη στον Λ. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟ | ΤΟ ΒΗΜΑ, Κυριακή 24 Μαΐου 2009

ΝΤΟΡΑ ΜΠΑΚΟΓΙΑΝΝΗ: “Το ΠαΣοΚ δημαγωγεί και λαϊκίζει”

• Η υπουργός Εξωτερικών υποστηρίζει ότι στις ευρωεκλογές δεν κρίνεται η κυβέρνηση, ομολογεί ότι η κατάσταση είναι δύσκολη για τη ΝΔ και κατηγορεί το ΠαΣοΚ για ανεύθυνη αντιπολίτευση

ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ των ευρωεκλογών θα εκπέμψει καθαρά μηνύματα προς τα κόμματα, που δεν θα χρειάζονται Πυθία για να τα αποκρυπτογραφήσουν, υπογραμμίζει η κυρία Ντόρα Μπακογιάννη, επισημαίνοντας πως σε αυτή την αναμέτρηση δεν κρίνεται ούτε η κυβέρνηση, αλλά ούτε και η στρατηγική που ακολουθεί ο κ. Κ. Καραμανλής. Η υπουργός Εξωτερικών ομολογεί πως η κατάσταση είναι πολύ δύσκολη για τη ΝΔ όχι μόνο λόγω της κρίσης, αλλά και της σκανδαλολογίας που συνεχίζει να κυριαρχεί στην πολιτική επικαιρότητα, επειδή- όπως χαρακτηριστικά τονίζει- τα κόμματα δεν τόλμησαννα καταργήσουν τον νόμο περί ευθύνης υπουργών. Η κυρία Μπακογιάννη δηλώνει πως η κυβέρνηση δεν είναι εκείνη που επιδιώκει την πόλωση,αλλά δεν μπορεί πια να μην απαντά στις επιθέσεις του ΠαΣοΚ και στην επιλογή του να χωρίζει τους πολίτες σε σοσιαλιστές και βαρβάρους. Οσο για το τηλεοπτικό σποτ με τα πράσινα παπαγαλάκια, η κυρία Μπακογιάννη το βρίσκει έξυπνο.

• Κυρία Υπουργέ, δύο εβδομάδες πριν από τις ευρωεκλογές σάς ανησυχεί αυτή η ρευστότητα που εξακολουθεί να υπάρχει στο πολιτικό σκηνικό; Σας ανησυχεί που η ΝΔ δεν έχει ακόμη κατορθώσει να συσπειρώσει τους οπαδούς της;

«Εχετε δίκιο, υπάρχει μεγάλη ρευστότητα στο εκλογικό σώμα, γι΄ αυτό χρειάζεται η κοινή γνώμη να βρεθεί μπροστά σε ένα καθαρό δίλημμα: για το μέλλον της Ευρώπης, αλλά και την πορεία του τόπου από εδώ και στο εξής. Αυτός είναι ο στόχος μας για τις επόμενες δεκαπέντε ημέρες. Απευθυνόμαστε στον κάθε πολίτη, λέμε αλήθειες. Πιστεύω ότι η κοινωνία θέλει από εμάς, από τα κόμματα, από την κυβέρνηση, να ακούσει τα πράγματα με το όνομά τους, χωρίς να χαϊδεύουμε αφτιά, ούτε να τάζουμε λαγούς με πετραχήλια. Ο πολίτης θέλει να τον ενημερώσουμε πλήρως για την πραγματική κατάσταση που υπάρχει σήμερα και τι αναμένεται όσον αφορά το μέλλον. Ετσι θα γίνει ο σύμμαχος της κυβέρνησης. Αυτός είναι ο δρόμος της συστράτευσης και της μεγάλης και ισχυρής συμμαχίας για τον τόπο».

• Τους λέτε την αλήθεια όταν επιμένετε ότι το αποτέλεσμα θα είναι νικηφόρο για τη Νέα Δημοκρατία και όλες οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πως η ΝΔ δεν θα είναι πρώτο κόμμα στις ευρωεκλογές;

«Ποιο θα είναι το πρώτο κόμμα στις ευρωεκλογές, θα το δείξει η κάλπη στις 7 Ιουνίου. Για μας στόχος είναι η νίκη. Στόχος μας είναι η ευρύτερη δυνατή εμπιστοσύνη στο ψηφοδέλτιο που θα μας εκπροσωπήσει στις Βρυξέλλες, για να υπερασπιστεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τα συμφέροντα των ελλήνων πολιτών».

• Αν θέλετε να πείτε στον κόσμο την αλήθεια, γιατί δεν του λέτε εκ των προτέρων τι θα θεωρήσετε κακό εκλογικό αποτέλεσμα και τι είδους μηνύματα θα έχετε λάβει σε αυτή την περίπτωση;

«Μηνύματα θα υπάρξουν. Είναι όμως καθαρό ότι η κυβέρνηση δεν κρίνεται στις ευρωεκλογές. Οι κυβερνήσεις κρίνονται στις εθνικές εκλογές».

• Δεν κρίνεται ούτε ο Κώστας Καραμανλής; Δεν θα κριθούν οι χειρισμοί και η στρατηγική που ακολουθεί σήμερα;

«Η κυβέρνηση και ο Κώστας Καραμανλής ταυτίζονται- είναι ο Πρωθυπουργός αυτής της κυβέρνησης. Είπα λοιπόν ότι και την επομένη των ευρωεκλογών, στις 8 Ιουνίου, κυβέρνηση θα είναι η Νέα Δημοκρατία και ο Κώστας Καραμανλής θα είαι πρωθυπουργός».ναι πρωθυπουργός».

• Το λέω γιατί έχουν κουραστεί οι πολίτες να ακούν τα κόμματα να μιλούν για τα μηνύματα της κάλπης και μετά τις εκλογές όλοι να δηλώνουν νικητές και κανείς να μη δείχνει ότι τα λαμβάνει.

«Η κάλπη δεν χρειάζεται Πυθίαγια να ερμηνευθεί το αποτέλεσμα. Δεν δυσκολεύεται κανείς να διαπιστώσει αν ένα μήνυμα είναι θετικό ή αρνητικό. Τα μηνύματα της κάλπης είναι πάντοτε καθαρά. Δεν σηκώνουν πολλές ερμηνείες. Τώρα αν υπάρχουν πολιτικοί που αρνούνται να τα αναγνώσουν, αυτό είναι δικό τους πρόβλημα».

• Παρατηρώ την τελευταία περίοδο πως η κυβέρνηση ακολουθεί τακτική πόλωσης. Κατανοώ ότι εντάσσεται σε μια προσπάθεια συσπείρωσης των ψηφοφόρων της. Αλλά δεν σας ενδιαφέρει αν η τακτική αυτή απωθεί τους ανέντακτους ψηφοφόρους;

«Δεν ακολουθούμε στρατηγική πόλωσης. Το ερώτημα είναι πού πάμε και με ποιους θα πάμε. Αυτό είναι το δίλημμα, αυτή είναι η επιλογή που πρέπει να κάνει ο ελληνικός λαός. Υπάρχει η κυβέρνηση της ΝΔ και του Κώστα Καραμανλή, η οποία ακολουθεί σταθερά τον δρόμο της ευθύνης και του καθήκοντος, και υπάρχει και το ΠαΣοΚ του λαϊκισμού, της πολιτικής και ιδεολογικής σύγχυσης. Συνομιλητής μας είναι η κοινωνία και κτίζουμε συμμαχία μαζί της».

• Οταν λέτε πως «ο πρόεδρος του ΠαΣοΚ διακατέχεται από μια ακατάσχετη βουλιμία για την εξουσία» και ότι «διαρκώς καταστροφολογεί», αυτό δεν είναι πόλωση;

«Ασχέτως των φραστικών επιλογών καθενός, η ουσία δεν αλλάζει. Το ΠαΣοΚ με φανατισμό επιχειρεί την κομματική εκμετάλλευση των εξελίξεων για να πετύχει την εξουσία. Θέλει την εξουσία για την εξουσία, γι΄ αυτό και δεν παρουσιάζει μια εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης, δεν μιλάει με ρεαλιστικές προγραμματικές θέσεις, δεν δεσμεύεται για συγκεκριμένα αποτελέσματα. Είναι λογικό ότι η αντιπολίτευση επιθυμεί να κυβερνήσει. Απολύτως λογικό και απολύτως θεμιτό μέσα στο παιχνίδι της δημοκρατίας. Σήμερα όμως, εν μέσω κρίσης, στο ΠαΣοΚ δημαγωγούν, λαϊκίζουν και πολώνουν το πολιτικό κλίμα, αδιαφορώντας για τις συνέπειες που μπορεί να έχει στην ελληνική οικονομία. Λίγες χώρες στην Ευρώπη έχουν το θλιβερό προνόμιο να έχουν μια τόσο ανεύθυνη, τόσο εκτός τόπου και χρόνου αντιπολίτευση. Λυπάμαι που ένας πολιτικός ο οποίος θέλει να λέγεται σύγχρονος χαρακτηρίζει τους αντιπάλους του βαρβάρους, διαστρεβλώνοντας μάλιστα τη σημασία της ιστορικής αναφοράς, από την οποία, υποτίθεται, εμπνεύστηκε».

• Κι εσείς όμως απαντάτε με σποτάκια και πράσινους παπαγάλους. Μήπως αυτό υπερβαίνει τα όρια του πολιτικού πολιτισμού που επικαλείται συχνά η ΝΔ;

«Οχι δα… Το βρίσκω έξυπνο και νομίζω ότι όλοι όσοι το είδαν αντιλαμβάνονται πως δεν απέχει από όσα ζούμε».

• Ξέρω ότι παρακολουθείτε στενά τις δημοσκοπήσεις, οι οποίες περιγράφουν μια δύσκολη κατάσταση για την κυβέρνηση. Πόσο δύσκολα είναι τα πράγματα για τη ΝΔ;

«Είναι δύσκολα. Οπως πολύ δύσκολα είναι για όλες τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, είτε είναι κεντροδεξιές είτε σοσιαλιστικές. Κρίση, όπως αυτή η διεθνής οικονομική κρίση, η δική μας η γενιά δεν έχει αντιμετωπίσει και ελπίζω να μην αντιμετωπίσει ξανά».

• Μόνο η κρίση ευθύνεται για τις δυσκολίες σας; Δεν ευθύνεται και το γεγονός πως εμπλέκονται διαρκώς στελέχη σας σε υποθέσεις που ερευνά η Δικαιοσύνη;

«Πιστεύω πως το μεγαλύτερο πρόβλημα που έχουμε μπροστά μας είναι οι επιπτώσεις και οι παρενέργειες της κρίσης. Δεν υποτιμώ, ούτε παραγνωρίζω ότι η θέση μας έχει επιβαρυνθεί και από ζητήματα διαφθοράς. Είναι πρόβλημα το οποίο έχει τίμημα την αξιοπιστία του πολιτικού συστήματος. Ο πολιτικός κόσμος όφειλε εδώ και καιρό να έχει προχωρήσει στην αλλαγή του νόμου περί ευθύνης υπουργών, δυστυχώς όμως τον διατηρεί ακόμη και σήμερα. Η εμπειρία των είκοσι τελευταίων χρόνων δικαιώνει την άποψη όσων υποστηρίζουν πως είναι αδύνατο οι βουλευτές να είναι κριτές βουλευτών. Διότι ο πολιτικός έχει συνείδηση. Αυτή τη συνείδησή του τού την αμφισβητεί το σύμπαν, είτε υποστηρικτικά ψηφίσει είτε καταδικαστικά ψηφίσει».

- Λέτε, δηλαδή, πως υπάρχουν πολιτικοί που στιγματίζονται αδίκως.

«Ναι. Είναιένα στίγμα το οποίο κυνηγάει τον πολιτικό και δεν βγαίνει από πάνω του όταν η διαδικασία είναι κοινοβουλευτική. Αν είσαι καθαρός, δεν υπάρχει χειρότερη καταδίκη από αυτή τη λάσπη στον ανεμιστήρα. Ακόμη κι αν είσαι αθώος δημιουργείται η εντύπωση πως οι πολιτικοί τα κουκουλώνουν όλα».

• Συνέβαλε και η κυβέρνηση, που βιάστηκε να τερματίσει τις εργασίες της Ολομέλειας της Βουλής. Τι θα έβλαπτε να τερματίζονταν, όπως γίνεται συνήθως, δύο εβδομάδες πριν από τις ευρωεκλογές;

«Δεν είναι ζήτημα ουσίας. Και ο χρόνος που πέρασε απέδειξε ότι η κυβέρνηση δεν είχε τίποτε να φοβηθεί. Εχει ξαναγίνει άλλωστε».

• Σπανίως…

«Μπορεί, αλλά έχει γίνει. Αλλωστε όλοι γνώριζαν ότι θα κλείσει η Βουλή. Εσείς προσωπικώς, αλλά και η εφημερίδα σας, το είχατε γράψει πως θα έκλεινε η Βουλή».

• Ναι, αλλά δεν φανταζόμουν πως θα κλείσει τόσο νωρίς…

«Γνωρίζατε όμως πως θα κλείσει γιατί αυτό γίνεται συνήθως. Τώρα αν έπρεπε να κλείσει την Παρασκευή το βράδυ ή αν έπρεπε να κλείσει τη Δευτέρα το πρωί, να το κουβεντιάσουμε αν θέλετε».

• Η Βουλή θα ξανανοίξει;

«Γιατί να μην ξανανοίξει;»

• Επειδή ακούω συναδέλφους σας να υποστηρίζουν πως οι εκλογές πριν από τον Οκτώβριο είναι πλέον μονόδρομος επειδή η κυβέρνηση δεν μπορεί να λειτουργήσει άλλο λόγω των προβλημάτων που δημιουργεί η οριακή πλειοψηφία της.

«Στην Ελλάδα ο δημόσιος διάλογος εξαντλείται στα σενάρια για ανασχηματισμούς και στις εικασίες περί εκλογών κάθε τρίμηνο. Αρνούμαι να συμμετάσχω σε αυτή την ανούσια συζήτηση».

• Πιστεύετε, δηλαδή, ότι μπορεί να επανέλθει η Ολομέλεια τον Οκτώβριο με την κυβέρνηση να διαθέτει 151 βουλευτές, εκ των οποίων ορισμένοι εγκαλούνται για υποθέσεις που ερευνώνται από τη Δικαιοσύνη, ενώ συζητείται ακόμη και το αν θα είναι υποψήφιοι. Και ότι η κυβέρνηση θα μπορεί να παράγει έργο.

«Η κυβέρνηση έχει αυτή την εντολή από τον ελληνικό λαό και οφείλει να την τιμήσει. Η εντολή είναι να κυβερνήσει με αυτή την πλειοψηφία. Δεν υποτιμώ το πρόβλημα της οριακής πλειοψηφίας, το ξέρουν άλλωστε και οι πολίτες. Σας θυμίζω όμως ότι ως σήμερα έχουν γίνει δεκάδες ψηφοφορίες στη Βουλή και ούτε μία δεν χάθηκε».

• Πιστεύετε λοιπόν πως η Βουλή θα μπορέσει να ψηφίσει και τον νέο προϋπολογισμό, αλλά και να αντιμετωπίσει τη νέα επίθεση του ΠαΣοΚ για τα θέματα που είναι ανοιχτά στη Δικαιοσύνη.

« Το ΠαΣοΚ έχει επιλέξει να επενδύσει στη σκανδαλολογία. Εχει επιλέξει να επενδύσει στον αποπροσανατολισμό της κοινής γνώμης. Και έχει επίσης επιλέξει να μην επενδύσει σε θέσεις ή προτάσεις οι οποίες θα μπορούσαν να συμβάλουν στον ουσιαστικό διάλογο αντιμετώπισης των προβλημάτων. Η τάση της κοινής γνώμης δείχνει ότι δεν επιβραβεύεται η πολιτική του αυτή».

«Οι βουλευτές δεν συμμετέχουν σε κομματικές πασαρέλες»

• Στην εκδήλωση του κ. Σαμαρά γιατί δεν πήγατε;

Συνέπεσε να έχω άλλη υποχρέωση, όπως έχει συμβεί και σε εκδηλώσεις άλλων συναδέλφων».

• Θεωρείτε φυσιολογικό το φαινόμενο ανταγωνισμού που παρατηρείται τον τελευταίο καιρό στη ΝΔ, δηλαδή ποιο στέλεχος θα συγκεντρώσει το μεγαλύτερο πλήθος βουλευτών στο ακροατήριό του;

« Πιστεύω ότι κάθε φορά η προσπάθεια ερμηνείας που γίνεται ή δίνεται αδικεί και τους βουλευτές και την ουσία της κάθε εκδήλωσης. Οι βουλευτές δεν συμμετέχουν σε κομματικές πασαρέλες. Πηγαίνουν να ακούσουν την ομιλία ενός στελέχους, ενός υπουργού. Από εκεί και πέρα όλες οι υπόλοιπες ερμηνείες το μόνο πράγμα που κάνουν είναι να δημιουργούν κλίμα εσωστρέφειας, από το οποίο η Νέα Δημοκρατία έχει βγει πάρα πολλά χρόνια τώρα».

• Και πιστεύετε ότι δεν θα ξαναμπεί μετά τις ευρωεκλογές;

«Η Νέα Δημοκρατία είναι ένα μεγάλο κόμμα με αδυναμίες, όπως όλα τα μεγάλα κόμματα. Εχει ταλανιστεί στο παρελθόν από εσωτερικές διαμάχες και έχει κερδίσει εδώ και πολλά χρόνια τη σταθερότητα και τη σύμπνοια. Νομίζω ότι είναι ίσως από τις μεγαλύτερες επιτυχίες του Κώστα Καραμανλή και δεν υπάρχει καμιά περίπτωση κανένας από εμάς να επιτρέψει να δημιουργηθούν εσωτερικά προβλήματα στο κόμμα».

• Συνέντευξη στον Β. ΧΙΩΤΗ | ΤΟ ΒΗΜΑ, Κυριακή 24 Μαΐου 2009

ΚΩΣΤΑΣ ΣΗΜΙΤΗΣ: “Οχι στη συμφωνία με τον Μπαρόζο”

• Θέμα Μπαρόζο, αλλά και γενικότερης στρατηγικής για την Ευρώπη, ανοίγει με συνέντευξή του στο «Βήμα της Κυριακής» ο πρώην πρωθυπουργός κ. Κ. Σημίτης, ζητώντας επί της ουσίας από τον πρόεδρο του ΠαΣοΚ και του Ευρωπαϊκού Σοσιαλιστικού Κόμματος κ. Γ. Παπανδρέου να άρει την υποστήριξή του στη διεκδικούμενη από τον πορτογάλο πολιτικό δεύτερη θητεία στην προεδρία της Κομισιόν. Ο κ. Σημίτης κατηγορεί τον κ. Μπαρόζο ότι «οδήγησε την Ενωση σε εκτεταμένη απραξία» με τη θέση του για ανάπαυλα στις μεταρρυθμιστικές προσπάθειες. Εναντι της πολιτικής του «θα έπρεπε να υπάρχει έντονη αντιπαράθεση και όχι συμφωνία»υποστηρίζει με ένταση ο πρώην πρωθυπουργός, ώστε οι πολίτες να νιώθουν τις πολιτικές διαφορές μεταξύ των κομμάτων και των παρατάξεων και να μην καλλιεργείται η σύγχυση ότι έχουν κοινές θέσεις και απόψεις. Ακόμη ο κ. Σημίτης δείχνει να αντικρούει την εθνική προσέγγιση των ευρωεκλογών, που έχει επιλέξει και το κόμμα του. Υπογραμμίζει την ανάγκη «να γίνει η θεματολογία των ευρωεκλογώνπερισσότερο ευρωπαϊκή» και να καταδειχθεί «η σχέση εξάρτησης του εθνικού ζητούμενου με την εθνική προοπτική». « Η συζήτηση πρέπει να έχει συνολικό πανευρωπαϊκό χαρακτήρα», σημειώνει χαρακτηριστικά, ώστε «να συμβάλουμε στη διαμόρφωση ενός Ευρωπαϊκού Δήμου διαβούλευσης και αντιπαράθεσης για όσα αποφασίζονται στις Βρυξέλλες».
  

• Επιπλέον ο κ. Σημίτης θέτει ζήτημα στρατηγικής της ευρωπαϊκής Κεντροαριστεράς, διευκρινίζοντας ότι ειδικώς «η σοσιαλδημοκρατία θα πρέπει να αναπτύξει ένα συνολικό διακριτό σχέδιο που να απαντά όχι μόνο στο ερώτημα «Ποια Ευρώπη θέλουμε για το μέλλον;» αλλά και στο «Πώς μπορούμε να πετύχουμε αυτήν την Ευρώπη;». Μιλάει για «ένα συνολικότερο σχέδιο για τη διάρθρωση της ευρωπαϊκήςοικονομίας, κοινωνίας και πολιτικής» που θα απαντάει και στην παγκοσμιοποίηση «με ένα σχήμα παγκόσμιας διακυβέρνησης».

Στη βάση της παραπάνω συλλογιστικής υποστηρίζει την προώθηση μιας ευρωπαϊκής «οικονομικής διακυβέρνησης» που δεν θα περιορίζεται στον χειρισμό των κρίσεων, αλλά θα προχωρήσει στην ολοκλήρωση της Οικονομικής Ενωσης ώστε «να δοθεί πραγματική υπόσταση στις πολιτικές ανάπτυξης και κοινωνικής συνοχής» . Ο κ. Σημίτης απορρίπτει, ως εκ τούτου, την επιστροφή στον εθνικισμό του παρελθόντος, δηλώνοντας ευθέως ότι δεν αποτελεί λύση. Τη χαρακτηρίζει μάλιστα «σίγουρη επιλογή αδιεξόδου» και διακηρύσσει ότι «θέλουμε μια Ευρωπαϊκή Ενωση με ισχυρή, δημοκρατική, υπερεθνική φυσιογνωμία, μια Ενωση με κοινωνική συνοχή και δικαιοσύνη». Για να καταλήξει υπέρ της πολιτικής ένωσης της Ευρώπης, διευκρινίζοντας βεβαίως ότι «αμφιβάλλω εάν μπορούμε να πάμε όλοι μαζί» και, τέλος, να προσθέσει ότι «πρέπει να αναζητήσουμε σχήματα διαφοροποιημένης ολοκλήρωσης με τη συμμετοχή περιορισμένου αριθμού πρόθυμων και ικανών κρατών-μελών για κάτι τέτοιο».

• Κύριε πρόεδρε, σε λίγες ημέρες έχουμε ευρωεκλογές. Θα έλεγα ότι είναι ξεχωριστές. Διεξάγονταισε περίοδο μεγάλης οικονομικής κρίσης και πολλών αμφισβητήσεων. Αλήθεια τι «παίζεται» στην Ευρώπη;

«Η Ευρωπαϊκή Ενωση των “27” είναι σήμερα η Ευρώπη των συντηρητικών πολιτικών δυνάμεων που πλειοψηφούν στις κυβερνήσεις των μελών της και στα όργανα της Ενωσης. Μια Ενωση που απέτυχε με τα νεοφιλελεύθερα προτάγματά της και τη σιωπηρή αρχή της βελούδινης απραξίας να κινήσει το όχημα προς τα εμπρός. Ισως μάλιστα και κάποιοι δεν το θέλουν γιατί φαντάζονται την Ενωση απλώς ως μια απέραντη αγορά όπου μπορούν οι πλέον ισχυροί να νέμονται τα αγαθά της. Αυτή η Ευρώπη πρέπει να αλλάξει».

• Είναι απλώς θέμα πολιτικών συσχετισμών ή κάτι περισσότερο;

«Στη σύγχρονη πραγματικότητα ζωτικά συμφέροντα των πολιτών επηρεάζονται από αίτια που διαμορφώνονται σε υπερεθνικό επίπεδο. Παραδείγματα, η τρέχουσα παγκόσμια οικονομική κρίση, τα μη διαχειρίσιμα μεταναστευτικά ρεύματα, οι κλιματικές απειλές ή ηενεργειακή ανασφάλεια. Απαιτούν γι΄ αυτό πολιτικές και μέτρα σε υπερεθνικό επίπεδο, εν προκειμένω στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Πρέπει να αλλάξουμε στα όργανα της Ενωσης τους υφιστάμενους συσχετισμούς πολιτικών δυνάμεων ώστε να πιέσουμε τις πολιτικές της Ενωσης σε άλλες κατευθύνσεις με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα σε ζητήματα που απασχολούν τους λαούς της. Από τα ζητήματα της καθημερινότητάς τους μέχρι τις προοπτικές της ζωής τους».

• Πώς αντιμετωπίζετε το γεγονός ότι ο Μπαρόζο υποστηρίζεται και από τις δύο κυρίαρχες πολιτικές ομάδες του Ευρωκοινοβουλίου;

«Χαρακτηριστική της σημερινής κατάστασης, που σας περιέγραψα προηγουμένως, είναι ακριβώς η υποστήριξη των δύο βασικών ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτωνΕυρωπαϊκό Σοσιαλιστικό Κόμμα και Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμαστον κ. Μπαρόζο για τη θέση του προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ο κ. Μπαρόζο είναι όμως εκείνος που οδήγησε την Ενωση σε εκτεταμένη απραξία υποστηρίζοντας ότι πρέπει να υπάρξει ανάπαυλα στις μεταρρυθμιστικές προσπάθειες. Σε σχέση με την πολιτική του θα έπρεπε να υπάρχει έντονη αντιπαράθεση και όχι συμφωνία. Είναι, επομένως, φυσικό ο πολίτης να μην μπορεί εύκολα να καταλάβει ποια είναι η πολιτική διαφορά μεταξύ των δύο πολιτικών κομμάτων».

• Θα αρκούσε ο προσδιορισμός δύο αντιπάλων υποψηφίων για την προεδρία της Επιτροπής να σηματοδοτήσει την αλλαγή που υπονοείτε;

«Οχι βέβαια. Αυτή τη στιγμή σε κάθε χώρα οι πολίτες ψηφίζουν στις ευρωεκλογές με κριτήριο την άποψή τους για την εθνική κυβέρνηση. Η θεματολογία των ευρωεκλογών θα πρέπει όμως να είναι όσο το δυνατόν περισσότερο ευρωπαϊκή. Να καταδεικνύει τη σχέση εξάρτησης του εθνικού ζητούμενου από την ευρωπαϊκή απάντηση. Να γίνει προσπάθεια να συζητηθούν σε κάθε εθνική ή και τοπική κοινωνία τα μεγάλα θέματα της Ευρώπης όπως η οικονομική ανάπτυξη, η κοινωνική πολιτική και το κοινωνικό πρότυπο κ.ά. Και η σχετική συζήτηση να έχει ένα συνολικό, πανευρωπαϊκό χαρακτήρα, ώστε κάθε χώρα-μέλος να μη συζητά μόνο τα δικά της θέματα. Να συμβάλουμε έτσι στη διαμόρφωση ενός δημοσίου χώρου, ενός Ευρωπαϊκού Δήμου διαβούλευσης και αντιπαράθεσης για όσα αποφασίζονται στις Βρυξέλλες».

• Γιατί η ευρωπαϊκή Κεντροαριστερά δεν μπορεί να δημιουργήσει ρεύμα;

«Η Κεντροαριστερά, ειδικότερα η ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία, θα πρέπει να αναπτύξει ένα συνολικό, διακριτό σχέδιο που να απαντά όχι μόνο στο ερώτημα «Ποια Ευρώπη θέλουμε για το μέλλον;» αλλά και στο «Πώς μπορούμε να πετύχουμε αυτή την Ευρώπη;». Διότι είναι σχετικά εύκολο να περιγράψουμε το πρώτο, το δύσκολο είναι να πούμε το πώς θα φτάσουμε σε αυτή την Ευρώπη. Και την άποψή της για το μέλλον της Ευρώπης η Κεντροαριστερά θα πρέπει να τη θέσει σε ένα συνολικότερο σχέδιο για τη διάρθρωση της ευρωπαϊκής οικονομίας, κοινωνίας και πολιτικής, αλλά και ως μια απάντηση στην παγκοσμιοποίηση με ένα σχήμα παγκόσμιας διακυβέρνησης. Η απάντηση στο «πώς» είναι που θα της προσδώσει την επιπλέον αναγκαία αξιοπιστία».

• Εσείς πώς ορίζετε το «πώς»; Ποια βήματα προτείνετε;

«Χρειαζόμαστε την ευρύτερη και πιο αποτελεσματική διακυβέρνηση σε όλα τα επίπεδα δράσης της Ενωσης. Πρωτίστως μια οικονομική διακυβέρνηση που δεν θα περιορίζεται να χειρίζεται κρίσεις, αλλά θα προχωρήσει στην ολοκλήρωση της Οικονομικής Ενωσης και θα πάρει τη σκυτάλη για την προώθηση της Στρατηγικής της Λισαβόνας προκειμένου να δώσει πραγματική υπόσταση στις πολιτικές για ανάπτυξη και κοινωνική συνοχή».

• Κατά καιρούς, αν δεν κάνω λάθος, εκδηλώθηκαν τέτοιες προσπάθειες οι οποίες είτε απεδείχθησαναν επαρκείς είτε συνάντησαν ανυπέρβλητα εμπόδια.. .

«Υπάρχει μια βασική διαφορά από ψεων για το μέλλον της Ενωσης, στον ευρωπαϊκό χώρο. Χώρες όπως η Αγγλία, η Σουηδία θέλουν την Ενωση προσηλωμένη στην αρχή της διακυβερνητικής συνεργασίας. Κάθε πρόοδος να συντελείται με κοινή απόφαση όλων. Τα κοινά όργανα να έχουν περιορισμένες εξουσίες, αυστηρά καθορισμένες. «Περισσότερη Ευρώπη» σημαίνει ακριβώς το αντίθετο. Οργανα με ευρύτερες αρμοδιότητες που ξεπερνούν τους εγωισμούς των κρατών-μελών. Αυτή τη στιγμή η άποψη μιας Ευρώπης που στηρίζεται στην αρχή της διακυβερνητικής συνεργασίας είναι πλειοψηφική. Αυτό επιτρέπει ιδίως στη Μεγάλη Βρετανία να αρνείται ενιαίες φορολογικές αρχές, να διατηρεί φορολογικούς παραδείσους στο έδαφός της και να εφαρμόζει ρυθμίσεις που ενισχύουν την χρηματοπιστωτική αγορά της».

• Το δικό σας σχέδιο, το σχέδιο των σοσιαλιστικών κομμάτων τι θα περιελάμβανε, ποιους σκοπούςθα έθετε;

«Οι Ευρωπαίοι Σοσιαλιστές πρέπει να διαγράψουν ένα πειστικό σχέδιο για την ανάκαμψη της οικονομίας. Να διατυπώσουν αξιόπιστες προτάσεις που θα ισορροπούν τον στόχο της ανταγωνιστικότητας και της επιχειρηματικής ελευθερίας με τον έλεγχο της οικονομίας από κοινοτικές και εθνικές αρχές, ώστε να επιτυγχάνεται ανάπτυξη και μάλιστα βιώσιμη ανάπτυξη με κοινωνική δικαιοσύνη. Να προτείνουν τη δέσμη των ρυθμίσεων ώστε στην παγκοσμιοποιημένη αγορά να ισχύουν παγκοσμιοποιημένοι όροι λειτουργίας, ιδιαίτερα με την υπαγωγή του χρηματοπιστωτικού τομέα σε ενιαίο ρυθμιστικό έλεγχο. Να διατυπώσουν προτάσεις για μια συνολική αναβάθμιση και έναν ουσιαστικό παρεμβατικό ρόλο όσων φορέων εμπλέκονται στα τεκταινόμενα της παγκοσμιοποίησης, όπως οι G20, το Συμβούλιο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, η Παγκόσμια Τράπεζα, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου, ο Διεθνής Οργανισμός για το Περιβάλλον, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εργασίας αλλά και ο ΟΗΕ».

• Είναι επαρκής η παραπάνω συνθήκη ή χρειάζεται συνολικότερο σχέδιο για το μέλλον;

«Εχουμε ανάγκη από “περισσότερη και όχι λιγότερη Ευρώπη”. Η οικονομική κρίση, οι ανισότητες και ανεπάρκειες στην έρευνα και στην Παιδεία, τα ζητήματα της μεταναστευτικής πολιτικής και πολλά άλλα επιβάλλουν την εμβάθυνση της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Η επιστροφή στον εθνικισμό του παρελθόντος δεν αποτελεί λύση. Αποτελεί τη σίγουρη επιλογή αδιεξόδου. Θέλουμε μια Ευρωπαϊκή Ενωση με ισχυρή, δημοκρατική, υπερεθνική φυσιογνωμία, μια Ενωση με κοινωνική συνοχή και δικαιοσύνη. Με την ψήφο μας μπορούμε να συμβάλουμε σ΄ αυτό».

• Κάτι τέτοιο προϋποθέτει πρωτοβουλίες που θα κατατείνουν στην Πολιτική Ενωση…

«Η Ευρωπαϊκή Ενωση θα πρέπει να μετεξελιχθεί σε Πολιτική Ενωση με συγκεκριμένα κύρια χαρακτηριστικά: Πρώτον, ισχυρούς, κεντρικούς, υπερεθνικούς θεσμούς, δημοκρατικά νομιμοποιημένους. Θα πρέπει, επομένως, να αναπτύξουμε τη θεσμική κυβέρνηση της Ενωσης, με πρώτο βήμα τη συγκρότηση πιο αποτελεσματικής οικονομικής διακυβέρνησης για τη διαχείριση όλων των πτυχών της Οικονομικής και Νομισματικής Ενωσης.

Δεύτερον, ισχυρή και ορατή κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας και άμυνας που να επιτρέπουν στην Ενωση να διαδραματίσει τον σταθεροποιητικό ρόλο της στο διεθνές σύστημα ως ήπιας δύναμης συνεργασίας. Να συμβάλει και αυτή στη διαμόρφωση ενός παγκόσμιου συστήματος διακυβέρνησης.

Τρίτον, ισχυρές κοινές πολιτικές και ενισχυμένο προϋπολογισμό, πολιτικές για τις περισσότερες των οποίων μίλησα ήδη. Θα υπογράμμιζα ακόμη την ανάγκη να διαμορφώσουμε μια ευρωπαϊκή κοινότητα παιδείας και έρευνας και να καταστήσουμε αποτελεσματική τη μεταναστευτική πολιτική. Κεντρικό και επιτακτικό ζήτημα είναι η Ενωση να αναπτύξει μια πιο ολοκληρωμένη και αποτελεσματική κοινωνική πολιτική που θα την καταστήσει στα μάτια των πολιτών της «σύστημα μεγιστοποίησης της κοινωνικής ευημερίας». Συνέπεια όλων είναι ότι πρέπει να επανεκτιμήσουμε το συνολικό ύψος του προϋπολογισμού της Ενωσης για τα επόμενα χρόνια αλλά και τις λειτουργίες που θα πρέπει να επιτελεί».

• Θεωρείτε εφικτή στις παρούσες συνθήκες μια τόσο φιλόδοξη Πολιτική Ενωση;

«Η επικύρωση και εφαρμογή της Συνθήκης της Λισαβόνας συνιστά ένα βήμα προς την κατεύθυνση αυτή. Αλλά χρειάζεται να πάμε πιο πέρα. Αμφιβάλλω, ωστόσο, αν μπορούμε σήμερα να πάμε «όλοι μαζί», και οι “27” καθώς ορισμένοι δεν θέλουν καν την Πολιτική Ενωση. Θα αναζητήσουμε, επομένως, σχήματα “διαφοροποιημένης ολοκλήρωσης” με τη συμμετοχή περιορισμένου αριθμού “πρόθυμων και ικανών κρατών- μελών” για κάτι τέτοιο».

• Ταιριάζει όμως ο στόχος της πολιτικής ενοποίησης με αυτόν της διαρκούς διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ενωσης;

«Η Ευρωπαϊκή Ενωση θα πρέπει να είναι ανοιχτή στις χώρες που επιθυμούν να ενταχθούν σε αυτήν και εκπληρώνουν συγκεκριμένα γνωστά κριτήρια. Το σχέδιο της μελλοντικής εξέλιξής της δεν είναι προδιαγεγραμμένο. Το σχήμα στο οποίο θα καταλήξει θα προκύψει από τη διαδικασία της ενοποίησης. Για το άμεσο μέλλον, ωστόσο, χρειάζεται να εμβαθύνουμε την ενοποίηση από θεσμική πολιτική και οικονομική άποψη προτού επιχειρήσουμε τη διεύρυνση με νέες χώρες- μέλη. Να δοκιμάσουμε πρώτα την εφαρμογή της νέας Αναθεωρητικής Συνθήκης».

• Μοιάζουν λίγο απόμακρα και ξένα τα παραπάνω προς το σημερινό εκλογικό κλίμα. Δεν νιώθετε και εσείς αυτή την απόσταση;

«Η πολιτική μου εμπειρία μού έδειξε ότι όλα κτίζονται με δουλειά, συνέπεια, επιμονή και στόχους. Από το αποτέλεσμα της 7ης Ιουνίου μπορεί να αρχίσει μια νέα διαδρομή για να αλλάξει η ατζέντα. Στο χέρι μας είναι».

• ΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΚΛΟΓΕΣ
• «Εθελοτυφλούμε όταν στρέφουμε την πλάτη στην Ευρώπη»

• Πιστεύετε ότι οι ευρωπαίοι πολίτες θα πάνε να ψηφίσουν;

«Πρόσφατες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι ευρωπαίοι πολίτες μάλλον τείνουν να αδιαφορούν για τις ευρωεκλογές. Ενα σχετικά χαμηλό ποσοστό, μόνο 34%, λέει ότι θα πάει να ψηφίσει. Το 66% δείχνει ότι δεν ενδιαφέρεται. Ετσι, η συμμετοχή στις ευρωεκλογές θα είναι μάλλον ιδιαίτερα χαμηλή. Σε ορισμένες χώρες- μέλη ίσως να μην ξεπεράσει το 20%. Στην Ελλάδα, εκτιμάται ότι θα είναι υψηλότερη αλλά αυτό δεν αλλάζει τη συνολική, πανευρωπαϊκή εικόνα. Εθελοτυφλούμε όταν στρέφουμε την πλάτη στην Ευρώπη απορρίπτοντας συλλήβδην όλους και όλα. Οι επιλογές της μας αφορούν άμεσα».

• Αυτό δεν συνέβαινε πάντοτε στις ευρωεκλογές;

«Εδώ έχουμε ένα πολιτικό παράδοξο: Ενώ δηλαδή το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει αυξήσει σημαντικά τις εξουσίες και τον ρόλο του και λαμβάνει αποφάσεις που επηρεάζουν την καθημερινότητα των ευρωπαίων πολιτών- από την ασφάλεια των τροφίμων, τις εργασιακές σχέσεις, το περιβάλλον, ως την υγεία κ.ά.- έχει γίνει δηλαδή συννομοθέτης με το Συμβούλιο Υπουργών, η απήχησή του στην κοινωνία έχει συρρικνωθεί. Το 1979, στις πρώτες ευρωεκλογές, όταν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είχε μηδενικές σχεδόν εξουσίες, η συμμετοχή έφτασε το 63%, στις τελευταίες (2004) έπεσε στο 45%».

• Πώς εξηγείτε το παράδοξο, την αντίφαση που διαπιστώνετε;

«Υπάρχει η αίσθηση ότι στις ευρωεκλογές δεν διακυβεύεται κάτι πολιτικά σημαντικό, ότι οι ευρωεκλογές είναι μάλλον μια προσχηματική διαδικασία. Δεν αποτελούν μια γνήσια πολιτική αντιπαράθεση. Αυτή η αίσθηση είναι κατά βάση σωστή, πράγμα που σημαίνει ότι τόσο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όσο και οι κυβερνήσεις των κρατών-μελών έχουν αποτύχει να προσδώσουν στις εκλογές γνήσιο πολιτικό χαρακτήρα αντιπαράθεσης με διαφορετικές, εναλλακτικές επιλογές για τους πολίτες. Ιδίως δε όσον αφορά το Κοινοβούλιο, οι πολίτες δεν έχουν αντιληφθεί αν και ποια σημαντικά θέματα συζητούνται εκεί. Στην Ελλάδα το θεωρούν, λανθασμένα, ως βήμα της εκάστοτε αντιπολίτευσης για να πιέζει την ελληνική κυβέρνηση σε ευρωπαϊκά θέματα. Καλός ευρωβουλευτής θεωρείται αυτός που έχει υποβάλει τις περισσότερες ερωτήσεις. Το τι άλλο έχει κάνει λίγο ενδιαφέρει. Σ΄ αυτό συμβάλλει και ο στρογγυλεμένος τεχνοκρατικός λόγος με τον οποίο παρουσιάζονται συνήθως στα ευρωπαϊκά κείμενα τα πολιτικά διακυβεύματα και οι επιδιώξεις».

ΠΕΤΡΟΣ ΔΟΥΚΑΣ: “Τα ανθρωπάκια ψάχνουν για Ιφιγένειες”

• Ο πρώην υφυπουργός επιτίθεται σε όσους από τη ΝΔ ζητούν την πολιτική «εξόντωσή» του

Σαφείς αιχμές σε όσους υποστηρίζουν και διαρρέουν τον αποκλεισμό των «Βατοπαιδινών» από τα ψηφοδέλτια αφήνει με αποκλειστικές δηλώσεις του στο «Βήμα της Κυριακής» ο βουλευτής Αττικής της ΝΔ και πρώην υφυπουργός κ. Π. Δούκας, ο οποίος επιλέγει μια άκρως επιθετική τακτική. «Ας ξεκινήσουν την κάθαρση από τους εαυτούς τους» λέει και όταν ερωτάται πού αποδίδει τη συγκεκριμένη φιλολογία τονίζει χαρακτηριστικά: «Κάποιοι προσπαθούν να ρίξουν τις ευθύνες σε άλλους για να καλύψουν όχι μόνο τη δική τους πολιτική ανυπαρξία αλλά και τα δικά τους ανοίγματα. Τις μπίζνες που κάνουν οι γυναίκες τους, οι σύζυγοι, οι αδελφές τους, οι αδελφοί τους, τα παιδιά τους χάρη στη θέση τους στο κόμμα, τα σόγια τους που διόρισαν. Για μένα δεν ισχύει τίποτε απ΄ όλα αυτά».

Αρκετά ψύχραιμος και αποφασισμένος να μη χαριστεί σε κανέναν από εδώ και στο εξής, όταν του γίνεται η διευκρινιστική ερώτηση αν εννοεί κάποιους συγκεκριμένους, λέει με έμφαση: «Φυσικά. Τους γνωρίζετε και τις γνωρίζετε. Οι μάχες κερδίζονται από άνδρες και γυναίκες που έχουν κύρος, αξιοπιστία και δίνουν έντιμο αγώνα, όχι από ανθρωπάκια που ψάχνουν Ιφιγένειες για να επιβιώσουν οι ίδιοι».

Ο πρώην υφυπουργός αρνείται ότι ο ίδιος έχει βγάλει μαχαίρι, σημειώνει ότι «τα μαχαίρια τα βγάζουν όσοι είναι ανασφαλείς και ανύπαρκτοι πολιτικά» και συνεχίζει: «Οταν δεν έχεις τίποτα να πεις για το αύριο, όταν πασχίζεις για μισό λεπτό δημοσιότητας, όταν δεν έχεις τίποτα να συνεισφέρεις στην επίλυση των προβλημάτων των συμπολιτών σου, τότε κοιτάς πώς να λασπολογήσεις όσους θεωρείς αντιπάλους της μετριότητάς σου». Επιμένει ότι «όσοι μιλάνε γνωρίζουν πως δεν υπάρχει ενοχική ανάμειξή μου στην υπόθεση αυτή». «Γνωρίζουν ότι η Δικαιοσύνη εξέτασε όλο τον φάκελο, όλα τα στοιχεία για πάνω από δέκα μήνες τώρα, και αποφάνθηκε κατηγορηματικά πως “δεν έχουν προκύψει στοιχεία που να ενοχοποιούν υπουργούς”» λέει. Παράλληλα αναφέρει ότι κανένας ανακριτής ή εισαγγελέας δεν βρήκε ενοχοποιητικό υλικό που να τον αφορά και συμπληρώνει: «Και ο ίδιος ο Πρωθυπουργός έχει δηλώσει κατηγορηματικά ότι οι αιτιάσεις του ΠαΣοΚ ήταν παντελώς ανυπόστατες. Κάποιοι προσπάθησαν να κατασκευάσουν ενόχους για μικροπολιτικά οφέλη».

Με ένταση στη φωνή του επισημαίνει ότι είναι από τους πολιτικούς που δεν έχουν εξάρτηση από την πολιτική και θυμίζει το 1992, έτος που παραιτήθηκε από γενικός διευθυντής της Citibank και αποδέχθηκε τη θέση του υφυπουργού Οικονομικών που του έδωσε ο τότε πρωθυπουργός κ. Κ. Μητσοτάκης. Σε αυτό το σημείο «καρφώνει» ουσιαστικά όσους χρησιμοποιούν τις «συγγένειες» που έχουν για να αναρριχηθούν στην εξουσία και λέει με νόημα: «Οταν έγινε αρχηγός της ΝΔ ο πεθερός μου Μιλτιάδης Εβερτ, θυμάστε ότι δεν διεκδίκησα κανέναν ρόλο. Ούτε βουλευτή ούτε ευρωβουλευτή ούτε στο ψηφοδέλτιο Επικρατείας ούτε απολύτως καμία θέση μέσα στο κόμμα, ακριβώς για να μην υπάρχει καμία υπόνοια ευνοιοκρατίας».

• Υπενθυμίζει ότι το 2007 έλαβε 40.000 σταυρούς από 26.000 το 2004 αλλά και τη φράση του κ. Καραμανλή ότι την πολιτική ευθύνη ενός προσώπου μπορεί να την κρίνει μόνο ο λαός, ενώ προειδοποιεί: «Θεωρείτε ότι μου κάνει κανείς χατίρι με το να είμαι στο ψηφοδέλτιο; Δεν έχω το αλάθητο αλλά δεν θα ανεχθώ καμία λάσπη από κανέναν και κυρίως από άτομα που έχουν κερδίσει από την πολιτική σε σχέση με το τι ήταν και τι έκαναν προτού ασχοληθούν με τα κοινά!».
• ΤΟ ΒΗΜΑ, Κυριακή 24 Μαΐου 2009

ΝΙΚΗ ΤΖΑΒΕΛΛΑ: “Η χώρα είναι όμηρος της Αριστεράς”

• Η επικεφαλής του ευρωψηφοδελτίου του ΛΑΟΣ εξηγεί για ποιους λόγους αποδέχθηκε την πρόταση του κ. Καρατζαφέρη, αντιμετωπίζει θετικά το ενδεχόμενο συνεργασίας με τη ΝΔ και δηλώνει ότι η Δεξιά έχει δικαιωθεί ιστορικά

<!–
rnd = Math.floor(Math.random()*900000)+100;
now = parseInt((new Date()).getTime());
burst=”?”+rnd+”:?”;
document.write(“<scr”+”ipt language=\”Javascript\” src=\”http://adman.in.gr/gbanner/?”+now+”|164/150×250″+burst+”/\”>”);
document.write(“</sc”+”ript>”);
// –>

ΥΠΕΡ μιας μεγάλης κεντροδεξιάς αστικής παράταξης τάσσεται η επικεφαλής του ΛΑΟΣ κυρία Νίκη Τζαβέλλα με συνέντευξή της στο «Βήμα της Κυριακής». Μιλάει με θέρμη για την επιλογή της να συστρατευθεί με το κόμμα του κ. Γ. Καρατζαφέρη και εμφανίζεται θετική στο ενδεχόμενο της συνεργασίας ΝΔ και ΛΑΟΣ στο πλαίσιο της ευρύτερης κεντροδεξιάς παράταξης. Επισημαίνει τα ενοχικά σύνδρομα της Κεντροδεξιάς και την επικράτηση της συνωμοσίας της σιωπής και της ισορροπίας του τρόμου και κατηγορεί την Αριστερά για παλιμπαιδισμό, ισχυριζόμενη ότι η χώρα είναι όμηρος μιας αριστερής θολοκουλτούρας με χαρακτηριστικά φασιστικού δογματισμού.

• Είστε μια από τις εκπλήξεις των ευρωψηφοδελτίων. Σας εξέπληξε η υποδοχή που σας έγινε;

«Πράγματι, διαπίστωσα έκπληξη». 

• Πού το αποδίδετε αυτό;

«Η κοινή γνώμη έχει βαρεθεί την ανακύκλωση των ίδιων πολιτικών προσώπων στην πολιτική σκηνή. Ημουν έκπληξη γιατί έφυγα από την πολιτική, στεριώθηκα στα πόδια μου δουλεύοντας στον ιδιωτικό τομέα και ξαναγυρίζω στην πολιτική. Ισως αυτή η επιστροφή ήταν ένα αισιόδοξο μήνυμα για κάποιους».

• Νιώθετε ικανοποιημένη από την επιλογή σας να συμπορευτείτε με τον ΛΑΟΣ;

«Εξαιρετικά ικανοποιημένη. Είναι ένα κόμμα πολύ κοντά σε αυτό που λέμε “ο μέσος έλληνας πολίτης”».

• Γιατί επιλέξατε τον ΛΑΟΣ;

«Είναι το μοναδικό κόμμα της ευρύτερης Κεντροδεξιάς που εκπέμπει σαφές, συγκεκριμένο και σταθερό στίγμα της παράταξης».

• Πότε αποφασίσατε οριστικά ότι θα συστρατευθείτε με τον κ. Καρατζαφέρη;

«Επέλεξα τον ΛΑΟΣ προς το τέλος Απριλίου».

• Πώς έγινε η προσέγγιση;

«Αυτή η χρονιά ήταν το αποκορύφωμα της απαξίωσης της χώρας, οικονομικά, κοινωνικά, πολιτισμικά. Συσσωρεύτηκαν τα προβλήματα δεκαετιών και είχαμε την έκρηξη και μετά την κατρακύλα. Ετσι, αποφάσισα να δουλέψω για την πατρίδα μου σε έναν διεθνή οργανισμό. Η πρόταση του κ. Καρατζαφέρη με έκανε να σκεφτώ και την Ευρωβουλή».

• Γιατί λέτε «και την Ευρωβουλή»;

«Γιατί ήδη είχα πρόταση από δύο άλλους διεθνείς οργανισμούς».

• Πριν από ημέρες είπατε ότι στον ΛΑΟΣ διακρίνατε τον ενθουσιασμό και την ορμή των στελεχών της ΝΔ πριν από 20 χρόνια.Δεν είναι υπερβολή αυτό;

«Οχι μόνον των στελεχών της ΝΔ, αλλά και αυτών του ΠαΣοΚ πριν από 25 χρόνια. Οπως και εμείς όλοι, παλιά, έχουν όραμα, ιδανικά, αντιπαλότητα επί συγκεκριμένων θεμάτων αρχών και πολιτικής. Ξέρετε, η ιδεολογική αντιπαλότης είναι τεράστια παραγωγική και δημιουργική δύναμη».

• Διακρίνω πραγματική ευχαρίστηση σε αυτά που λέτε.

«Ετσι είναι. Και επειδή ο ΛΑΟΣ δεν είναι κόμμα εξουσίας, αυτή η ενέργεια των στελεχών του έχει και την καθαρότητα της ανιδιοτέλειας».

• Σας έγινε πρόταση από τη ΝΔ;

«Οχι, δεν μου έγινε. Τα μεγάλα κόμματα έχουν άλλο σκεπτικό και μηχανισμούς ανάδειξης των στελεχών τους».

• Αν σας έκανε θα τη δεχόσαστε και υπό ποιους όρους;

«Υπό τον μοναδικό όρο της αναγέννησης μιας μεγάλης κεντροδεξιάς, αστικής παράταξης».

• Θεωρείτε ότι η ΝΔ έχει εξαρτήσεις και δεσμεύσεις;

«Τα ιστορικά ελληνικά κόμματα που έχουν παρελθόν και παρόν εκ των πραγμάτων έχουν εξαρτήσεις και δεσμεύσεις, ακόμη και το μέλλον τούς δημιουργεί δεσμεύσεις. Και δεν εννοώ μόνο υλικές εξαρτήσεις. Η ισορροπία του τρόμου, η συνομωσία της σιωπής, ο τακτισμός, η προσωπολατρία, ο συμβολισμός, όλα αυτά αλληλεξαρτήσεις είναι. Η πολιτική αποδεσμεύεται στην πράξη. Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, με κορυφαίες πολιτικές πράξεις, όπως η ένταξή μας στην ΕΕ, η νομιμοποίηση του ΚΚΕ, η διεύρυνση προς το Κέντρο, απέδειξε ότι δεν είχε κανενός είδους δεσμεύσεις».

• Πώς συμβιβάζεστε εσείς,μια φιλελεύθερη κεντροδεξιά και κοσμοπολίτισσα, με τον ΛΑΟΣπου πρεσβεύει τον εθνοκεντρισμό;

«Ο εθνοκεντρισμός είναι η βάση για να είναι κάποιος κοσμοπολίτης. Η πρώτη αρχή για να αποδεχτείς ισότιμα όλους τους άλλους είναι: “Προστάτεψε τη βάση σου”».

• Στελέχη της ΝΔ επιμένουν ότι ο ΛΑΟΣ είναι ακραίο κόμμα.

«Γενικώς και αορίστως μπορεί ο καθένας να λέει ό,τι θέλει. Στην πράξη ξέρουν καλά ότι οι συγκεκριμένες θέσεις που έχει ο ΛΑΟΣ υπενθυμίζουν και στη Νέα Δημοκρατία και στο ΠαΣοΚ ότι ως κόμματα εξουσίας πρέπει να ομιλούνε στο πλαίσιο του πολιτικού ρεαλισμού και του εφικτού».

• Πώς θα βλέπατε το ενδεχόμενο συνεργασίας ΝΔ και ΛΑΟΣ;

«Ως τώρα θεωρούμε φυσιολογική τη συνεργασία των σοσιαλιστών με την Αριστερά- μέχρι πρότινος και με το ΚΚΕ. Δεν βλέπω γιατί τόση ταραχή για μια ενδεχόμενη συνεργασία με τον ΛΑΟΣ στο πλαίσιο της ευρύτερης κεντροδεξιάς παράταξης».

• Είστε υπέρ της μαζικής επαναπροώθησης των λαθρομεταναστών στη χώρα εκκίνησής τους;

«Εχουμε ήδη τη δημιουργία του εθνικού οργάνου ελέγχου της λαθρομετανάστευσης όπου Στρατός και Λιμενικό θα απωθούν ad hoc ομάδες λαθρομεταναστών. Αν φτάσουμε σε μέτρα μαζικής επαναπροώθησης τότε πια η κατάσταση θα είναι ανεξέλεγκτη».

• Ακολουθεί λανθασμένη πολιτική η κυβέρνηση;

«Ακολούθησαν λάθος πολιτική οι τελευταίες ελληνικές κυβερνήσεις, φοβούμενες το πολιτικό κόστος από την ανέξοδη ρητορεία μιας πλευράς της Αριστεράς. Ο ορθολογισμός των σύγχρονων κυβερνήσεων στο θέμα της μετανάστευσης ωφελεί πρωτίστως τους μετανάστες».

• Γιατί χαρακτηρίζετε «ανέξοδη» τη στάση της Αριστεράς σε αυτό το θέμα;

«Θα τη χαρακτήριζα ουσιαστική αν έβλεπα τη “φωτισμένη” Αριστερά, με έξοδα του κόμματός τους και των οπαδών τους, να χτίζουν και να λειτουργούν π.χ. ένα πολιτιστικό κέντρομικρό- για τους μετανάστες της περιοχής της Ομόνοιας. Το προτιμώ από το να τους ακούω συνεχώς να καταγγέλλουν».

• Υπάρχει ζήτημα ασφάλειας στη χώρα;Το ρωτώ γιατί υποστηρίζετε ότι επικρατεί χαώδης κατάσταση στη χώρα.

«Τα γεγονότα του Δεκεμβρίου, όπου είχαμε πλήρη κατάλυση της έννομης τάξης, οι απαγωγές, οι ληστείες, μας δίνουν την αίσθηση της ανοχύρωτης πολιτείας. Ξέρετε ότι η πλειοψηφία των ελλήνων συνταξιούχων αξιολογούν ως πρώτο πρόβλημα την ασφάλεια και μετά την οικονομική ανασφάλεια;».

• Ποιοι ευθύνονται για αυτό;

«Από τη μία πλευρά έχουμε τον επικίνδυνο παλιμπαιδισμό της Αριστεράς που θεωρεί ότι για κάθε κοινωνικό πρόβλημα που ανακύπτει πρέπει να κλείσουν τα εμπορικά κέντρα των πόλεων, να υποστηρίξουν την κατάληψη των εκπαιδευτικών μας ιδρυμάτων και να θεωρήσουν απλώς παράπλευρες απώλειες το κάψιμο των περιουσιών συμπολιτών τους. Από την άλλη πλευρά, έχουμε τα ενοχικά σύνδρομα μιας κεντροδεξιάς κυβέρνησης. Και οι δύο πλευρές ζουν σε άλλη εποχή και σε άλλες καταστάσεις, που νομιμοποιούσαν τις όποιες πολιτικές άμυνας και εξέγερσης των δύο πλευρών».

• Πιστεύετε ότι έχει ηττηθεί ιδεολογικά η Δεξιά στην Ελλάδα;

«Ιστορικά, βέβαια, η Δεξιά έχει δικαιωθεί. Αν είχε επικρατήσει η ιδεολογία του υπαρκτού σοσιαλισμού, με όλο τον σεβασμό στα πρόσωπα και στις ιδεολογίες τους, οι κκ. Καραμανλής, Παπανδρέου και Αλαβάνος θα δούλευαν στις οικοδομές στη Γαλλία και εγώ με την κυρία Παπαρήγα θα ήμασταν οικιακές βοηθοί στο Λονδίνο».

• Πολύ κυνική τοποθέτηση…

«Εκ των πραγμάτων ρεαλιστική όμως. Παρ΄ όλα αυτά, η αγωνιστικότης της ελληνικής Αριστεράς δεν κάμφθηκε καθόλου. Η χώρα μας τις τελευταίες δεκαετίες είναι όμηρος μιας αριστερής θολοκουλτούρας η οποία πια έχει χαρακτηριστικά φασιστικού δογματισμού. Σας ομολογώ ότι δεν αντέχω πλέον να είμαι ανυπεράσπιστο θύμα αυτής της ιδιότυπης ομηρείας του “προοδευτισμού” που επιβάλλεται στην Ελλάδα. Και δεν το θέτω στη βάση της ιδεολογικής αντιπαράθεσης. Το επισημαίνω ως επικίνδυνη γελοιότητα, δύσκολα αναστρέψιμη και ανασταλτική κάθε προσπάθειας πραγματικής προόδου».

• Γι΄ αυτό και η επιθυμία σας για το Ευρωκοινοβούλιο;

«Γι΄ αυτό και η φυγή μου προς το Κοινοβούλιο με έντονα συμπτώματα πολιτικού πρόσφυγα».

• Ποιο είναι το διακύβευμα των ευρωεκλογών;

«Η συμμετοχή ικανών αντιπροσώπων της Ελλάδος σε μια ιστορική στιγμή όπου αρχίζει να διαμορφώνεται το νέο οικονομικό μοντέλο για την παγκόσμια αγορά».

• Ως έμπειρη οικονομολόγος θεωρείται ότι η κυβέρνηση αντιμετωπίζει σωστά την οικονομική κρίση;

«Ούτε η ίδια ξέρει πώς το αντιμετωπίζει… Είμαστε στο “βλέποντας και κάνοντας”. Πιστεύω ότι τον έλληνα πολίτη θα πλήξουν “τα απόνερα” της οικονομικής κρίσης, εξαιτίας βέβαια των διαρθρωτικών προβλημάτων της ελληνικής αγοράς και όχι τόσο εξαιτίας της παγκόσμιας κρίσης. Το αν θα πνιγούμε ή απλώς θα πληγούμε, θα το ξέρουμε πιο ξεκάθαρα τον Σεπτέμβριο».

- Θα μείνετε στην Ευρωβουλή ή θα επιστρέψετε σε περίπτωση εθνικών εκλογών;

«Από όσα έχουμε ήδη συζητήσει, είναι εμφανές ότι θέλω να δουλέψω για την Ελλάδα μόνον από την Ευρωβουλή. Το βλέπω ως ανάληψη συγκεκριμένης εργασίας με στόχους, με αποτελέσματα μετρήσιμα».

• Υπάρχει στο μυαλό σας ένας μετρήσιμος στόχος;

«Με τον Γιώργο Καρατζαφέρη και τον ΛΑΟΣ έχουμε έναν πρώτο μετρήσιμο στόχο για τον οποίο θα ζητήσουμε τη συνεργασία όλων των ελλήνων ευρωβουλευτών: η Ελλάδα δαπανά 6,57 δισ. ευρώ από τον προϋπολογισμό της για αμυντικές δαπάνες, αναγκαίες όταν υπάρχει το casus belli από τη γειτονική μας Τουρκία, χώρα που δεν είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Εφόσον η Ελλάδα είναι τα ΝΑ σύνορα της Ευρωπαϊκής Ενωσης, οφείλει η Ευρωπαϊκή Ενωση να καλύπτει αυτές τις συγκεκριμένες δαπάνες. Διαφορετικά, να άρει το casus belli η Τουρκία. Είναι στόχος συγκεκριμένος και προς όφελος της χώρας μας και της οικονομικής τάξης που μας ζητεί το όποιο Σύμφωνο Σταθερότητας ή Ανάπτυξης».

• Συνέντευξη στον Α. ΡΑΒΑΝΟ | ΤΟ ΒΗΜΑ, Κυριακή 24 Μαΐου 2009

ΡΙΤΣΑΡΝΤ ΜΠΡΑΝΣΟΝ: «Ερχομαι για να γδύσω την επιχείρηση»

• Ο επιχειρηματίας σταρ θα μιλήσει στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών την προσεχή Τετάρτη 27 Μαΐου

<!–
rnd = Math.floor(Math.random()*900000)+100;
now = parseInt((new Date()).getTime());
burst=”?”+rnd+”:?”;
document.write(“<scr”+”ipt language=\”Javascript\” src=\”http://adman.in.gr/gbanner/?”+now+”|164/150×250″+burst+”/\”>”);
document.write(“</sc”+”ript>”);
// –>

Ο επιχειρηματίας-σταρ Ρίτσαρντ Μπράνσον θα μιλήσει στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών με θέμα «Η επιχείρηση γυμνή» στις 27 Μαΐου. Λίγο προτού έρθει στην Ελλάδα ο ιδρυτής του ομίλου Virgin μίλησε στο «Βήμα» για την κρίση, εξήγησε γιατί επιλέγει να προκαλεί με τον τρόπο που ποζάρει στον φωτογραφικό φακό και αποκάλυψε πότε θα στείλει τους πρώτους τουρίστες στο Διάστημα.

• Θα έρθετε στην Αθήνα για δουλειές ή για διασκέδαση;

«Στο παρελθόν έχω βρεθεί στην Αθήναμε διάφορες αφορμές, για να επισκεφθώ φίλους μου, ή καθ΄ οδόν προς τα πανέμορφα ελληνικά νησιά. Τη φορά αυτή ανυπομονώ να έρθω για να συμμετάσχω στο συνέδριο της 27ης Μαΐου. Εφέτος κάνω μια σειρά ομιλίες σε όλον τον κόσμο με σκοπό να συγκεντρώσω χρήματα για το φιλανθρωπικό μας ίδρυμα, το Virgin Unite, το οποίο ασχολείται με τα προβλήματα της Αφρικής και την ανάπτυξη νέων προσεγγίσεων για δύσκολα κοινωνικά και περιβαλλοντικά προβλήματα. Παράλληλα, θα μοιραστώ με το κοινό του συνεδρίου τα συμπεράσματα και τα μαθήματα που πήρα από μια ολόκληρη ζωή επιχειρηματικής δράσης. Η εισήγησή μου θα έχει τίτλο“Η επιχείρηση γυμνή”».

• Ποιες είναι οι επιπτώσεις της κρίσης για την αεροπορική εταιρεία του ομίλου σας και τι κάνετε για να τις αντιμετωπίσετε;

«Στη διάρκεια των 40 τελευταίων ετών αντιμετωπίσαμε πολλές προκλήσεις, όπως για παράδειγμα η 11η Σεπτεμβρίου 2001 και η παγκόσμια ανησυχία για τη γρίπη των πτηνών. Οταν τα πράγματα πηγαίνουν καλά, είναι πολύ σημαντικό να εξοικονομείς για τους δύσκολους καιρούς που μοιραία θα έρθουν. Ευτυχώς το κάναμε, γιατί αυτή τη στιγμή η αεροπορική βιομηχανία διέρχεται μία από τις χειρότερες περιόδους στην ιστορία της».

• Πώς κρίνετε τους χειρισμούς του βρετανού πρωθυπουργού Γκόρντον Μπράουν για την αντιμετώπιση της κρίσης;

«Πιστεύω ότι έκανε και εξακολουθεί να κάνει αρκετά καλή δουλειά, αν λάβει κανείς υπόψη τις εξαιρετικά δυσμενείς περιστάσεις».

• Ορισμένα μέσα ενημέρωσης σας χαρακτηρίζουν «χαρισματικό επιχειρηματία»,άλλοι σάς θεωρούν «εκκεντρικό». Σας ενοχλεί αυτό; Ορισμένοι λένε ότι επιλέξατε ο ίδιος να «χτίσετε» αυτή την εικόνα με τον τρόπο που ποζάρετε στον φωτογραφικό φακό.

«Οχι, δεν μ΄ ενοχλεί. Χρησιμοποίησα τον εαυτό μου για να κάνω τις επιχειρήσεις μας παγκόσμιες και είναι αλήθεια ότι ορισμένες φορές το έκανα με έναν κάπως εκκεντρικό τρόπο. Είναι πολύ φθηνότερο από τη διαφήμιση και πολύ πιο αποτελεσματικό».

• Δηλώνετε αποφασισμένος να στείλετε τους πρώτους τουρίστες στο Διάστημα μέσω της εταιρείας σας Virgin Galactic. Πότε εκτιμάτε ότι θα συμβεί αυτό;

«Θα στείλουμε τους πρώτους τουρίστες στο Διάστημα μέσα στους επόμενους 24 μήνες. Το σκάφος που θα αποτελέσει τη μητρική βάση για το διαστημόπλοιο έχει ολοκληρωθεί. Οι δοκιμές των πυραύλων ήταν επιτυχείς. Το πρώτο διαστημόπλοιο θα έχει ολοκληρωθεί τον προσεχή Δεκέμβριο και θα είναι πλέον έτοιμο για τα πρώτα τεστ».

• Πώς καταφέρνετε να διοικείτε ταυτοχρόνως 200 επιχειρήσεις σε 29 χώρες; Ποιες προκλήσεις αντιμετωπίζετε;

«Οι προκλήσεις είναι πολλές, και για ορισμένες από αυτές θα μιλήσω όταν έλθω στην Αθήνα. Αλλά ευτυχώς έμαθα νωρίς στη ζωή μου την τέχνη της εκχώρησης αρμοδιοτήτων. Και αν περιστοιχίζεσαι από ιδιοφυείς ανθρώπους μπορείς να πετύχεις σχεδόν τα πάντα. Περάσαμε υπέροχα χτίζοντας την επωνυμία Virgin, η οποία είναι σήμερα μία από τις εμπορικές επωνυμίες με το μεγαλύτερο κύρος παγκοσμίως».

• Ποια είναι η στόχευση του ιδρύματός σας Virgin Unite;

«Είναι ένα μη κερδοσκοπικό ίδρυμα του ομίλου Virgin. Προσπαθούμε να φέρουμε σε επαφή, να ενώσουμε τους ανθρώπους γύρω από δύσκολα κοινωνικά και περιβαλλοντικά ζητήματα, χρησιμοποιώντας όμως επιχειρηματικές μεθόδους. Θέλουμε να δημιουργήσουμε νέα ηγετικά μοντέλα σε παγκόσμιο επίπεδο για τη διαχείριση κρίσεων όπως η κλιματική αλλαγή και οι ασθένειες. Παράλληλα λειτουργούμε ως γέφυρα ανάμεσα στην κοινωνία και στον επιχειρηματικό κόσμο με σκοπό την ανάπτυξη επιχειρηματικών προσεγγίσεων για τη βελτίωση των οικονομικών συνθηκών, αλλά επίσης για την υγεία και για ευρύτερα περιβαλλοντικά και κοινωνικά οφέλη».

• Λάτρης της δημοσιότητας

Ο ΡΙΤΣΑΡΝΤΜπράνσον, 59 ετών σήμερα, έγινε διάσημος στη Βρετανία τη δεκαετία του 1970 ως ο «χίπιεπιχειρηματίας που λάτρευε τη δημοσιότητα». Σύμφωνα με το ΒΒC, άρχισε την επιχειρηματική του δραστηριότητα σε ηλικία 16 ετών με την έκδοση ενός μαθητικού περιοδικού. Η δισκογραφική του εταιρεία, η Virgin, άνοιξε το πρώτο της κατάστημα στην Οξφορντ Στριτ του Λονδίνου το 1972. Χάρη στη συνεργασία με πετυχημένα μουσικά συγκροτήματα, όπως οι Sex Ρistols, αλλά και στο επικοινωνιακό ταλέντο του ιδρυτή της, η εταιρεία του Μπράνσον εξελίχθηκε σε βασικό παίκτη της παγκόσμιας μουσικής βιομηχανίας. Ο Μπράνσον «έχτισε» βήμα-βήμα έναν τεράστιο επιχειρηματικό όμιλο και παράλληλα άρχισε τις παράτολμες περιπέτειες για την κατάρριψη των πιο παράξενων ρεκόρ. Αφού απέτυχε να ολοκληρώσει τη διάπτηση του Ατλαντικού με αερόστατο, το 2004 κατάφερε να διασχίσει με αμφίβιο όχημα τη Μάγχη σε χρόνο ρεκόρ.

Το 1999 χρίστηκε ιππότης από τη βασίλισσα Ελισάβετ της Αγγλίας. Η κρίση της μουσικής βιομηχανίας τον ανάγκασε να πουλήσει την αλυσίδα καταστημάτων Virgin τον Σεπτέμβριο του 2007- πολύ νωρίτερα,το 1992, είχε πουλήσει τη δισκογραφική εταιρεία Virgin στη Τhorn-ΕΜΙ. Σήμερα είναι ένας από τους πλουσιότερους ανθρώπους στον κόσμο, ενώ το 2004 ίδρυσε το φιλανθρωπικό ίδρυμα Virgin Unite για τη βελτίωση των συνθηκών ζωής σε χώρες της Αφρικής. Με τη δεύτερη σύζυγό του, Τζόαν, έχουν δύο παιδιά.

Το επιχειρηματικό συνέδριο της Αθήνας

Την προσεχή Τετάρτη, 27 Μαΐου, ο Σερ Ρίτσαρντ Μπράνσον θα μιλήσει σε συνέδριο για την επιχειρηματικότητα και την καινοτομία στην Αθήνα. Μεγάλοι χορηγοί επικοινωνίας του συνεδρίου, το οποίο θα φιλοξενηθεί στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, είναι «Το Βήμα» και το in.gr, ενώ την ευθύνη της διοργάνωσης έχει η εταιρεία συμβούλων επιχειρήσεων Ρrothesis.

Στην εισήγησή του με τίτλο«Η επιχείρηση γυμνή» ο κ. Μπράνσον θα μοιραστεί με έλληνες επιχειρηματίες, μάνατζερ και θεσμικούς παράγοντες το μυστικό της επιχειρηματικής επιτυχίας του. Είναι ιδρυτής και πρόεδρος του επιχειρηματικού ομίλου Virgin, ο οποίος δραστηριοποιείται στους τομείς της αεροπλοΐας, της ξενοδοχειακής φιλοξενίας, της υγείας, των τηλεπικοινωνιών, των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, ακόμη και για την παραγωγή ενέργειας από εναλλακτικές πηγές. Συνολικά κατέχει περισσότερες από 200 διεθνείς επιχειρήσεις σε 29 χώρες του κόσμου, στις οποίες απασχολούνται 50.000

άτομα.

Την προσεχή Τετάρτη ο Ρίτσαρντ Μπράνσον θα βρίσκεται στη διάθεση των συμμετεχόντων στο συνέδριο για μια ζωντανή συζήτηση. Θα κουβεντιάσει με το κοινό για τις επιπτώσεις της διεθνούς κρίσης, το πώς την αντιμετωπίζει ο ίδιος, ενώ θα αναλύσει τη μέθοδο διοίκησης που ασκεί επί 40 έτη στις επιχειρήσεις του και θα απαντήσει σε ερωτήσεις. Ο ιδρυτής της Virgin είναι παράλληλα συγγραφέας βιβλίων για την επιχειρηματικότητα. Το τελευταίο του βιβλίο με τίτλο «Βusiness Stripped Βare» («Η επιχείρηση γυμνή») θα μοιραστεί δωρεάν σε κάθε συμμετέχοντα στο συνέδριο μεταφρασμένο στα ελληνικά.

Στο συνέδριο της Αθήνας θα μιλήσει επίσης ο δρ Πάτρικ Ντίξον, πρόεδρος της εταιρείας Global Change, και σύμβουλος ορισμένων από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις του πλανήτη, όπως η Μicrosoft και η Google. Από τον Τύπο της Βρετανίας χαρακτηρίστηκε «ο κορυφαίος ευρωπαίος μελλοντολόγος» και έγινε παγκοσμίως γνωστός χάρη στην ικανότητά του να διαβλέπει τις μελλοντικές τάσεις της αγοράς και βοηθά μεγάλες εταιρείες να διευρύνουν τους στόχους τους. Στην Αθήνα θα παρουσιάσει με χρήση πολυμέσων τις εκτιμήσεις του για το μέλλον της παγκόσμιας οικονομίας, αλλά και τις μεθόδους μείωσης του κινδύνου και αξιοποίησης των ευκαιριών για τις επιχειρήσεις.

• Συνέντευξη στον ΑΡΓΥΡΗ ΠΑΠΑΣΤΑΘΗ | ΤΟ ΒΗΜΑ, Κυριακή 24 Μαΐου 2009

Οι Μεγάλοι Ελληνες: μια αποτίμηση

• Του K. I. Δεσποτοπουλου*, Η Καθημερινή, 24/5/2009
  

Η για τηλεοπτική χρήση πρόσκληση προς χιλιάδες Ελληνες απρόσωπα να καθορίσουν τους δέκα μεγαλύτερους Ελληνες, από τους αρχαίους χρόνους έως και την εποχή μας, υπήρξε παράτολμο εγχείρημα. Και, βέβαια, όσοι ανταποκρίθηκαν στην πρόσκληση αυτή χιλιάδες σημερινοί Ελληνες, μεταξύ αυτών και εγώ τελικά, δεν είναι οι, αναμφίβολα, πιο αρμόδιοι για να προβούν σε ορθή επιλογή. Για την ορθή επιλογή χρειάζεται ο καθένας από τους χιλιάδες αυτούς εκλογείς να έχει τουλάχιστον ικανές γνώσεις της τρισχιλιόχρονης Ιστορίας της Ελλάδος, αλλά και να έχει επίγνωση των συστατικών της ανθρώπινης μεγαλοσύνης ιδιοτήτων, ώστε να διαθέτει κριτήρια για εκλογή όχι αυθαίρετη, άρα και ικανότητα για συγκριτική αξιολόγηση των «μεγάλων Ελλήνων» όχι σφαλερή.

Το αποτέλεσμα της εκλογής στις 18 Μαΐου είναι μάλλον απογοητευτικό φρονώ, αφού μεταξύ των δέκα «μεγάλων Ελλήνων» βρέθηκε τελευταίος ο μεγαλύτερος πολιτικός της Ελλάδος, και ίσως της ανθρωπότητας, ο Περικλής, και προτελευταίος ο μεγαλύτερος φιλόσοφος της ανθρωπότητας, ο Πλάτων. Ως πρώτος σε ιστορική μεγαλοσύνη ψηφίσθηκε ο Αλέξανδρος, ο Ελλην και στην καταγωγή και στο φρόνημα βασιλιάς της Μακεδονίας και αρχηγός όχι μόνο των Μακεδόνων αλλά και των άλλων Ελλήνων («πλην Λακεδαιμονίων»), με κριτήριο, προφανώς το κατόρθωμά του να μεταβάλει τον πολιτικό χάρτη μεγάλου μέρους της τότε γνωστής οικουμένης, και την προσπάθειά του να εξελληνίσει, δηλαδή να εκπολιτίσει, τους βαρβάρους κατοίκους των κατακτημένων χωρών ή και να πολιτευθεί τελικά με κοσμοπολιτικό ήθος, αλλά ίσως και την επιμονή του να συμμετέχει στις κακουχίες και στους κινδύνους της εκστρατείας με ακέραιη αλληλεγγύη προς τους απλούς στρατιώτες ή και το έντονο ενδιαφέρον του για καθαρά πνευματικές επιδόσεις.

Ετόνισα για τον Πλάτωνα, προτελευταίο φευ στην τελική ψηφοφορία, ότι έδρασε δημιουργικά ως φιλόσοφος και πολιτικός εμπνευστής, όχι όμως όσο ζούσε μόνο, αλλά με παρουσία ενεργό στις συνειδήσεις των μεταγενεστέρων του επί είκοσι τρεις αιώνες και πλέον έως και σήμερα, και ότι από τη φιλοσοφία του διαπλάσθηκαν, έστω και με παρανοήσεις της συχνά, οι πλείστοι από τους διάσημους πνευματικούς ταγούς της Ευρώπης στους Νεώτερους ιδιαίτερα χρόνους, ενώ και πνευματικός ταγός της Ευρώπης στον ύστερο Μεσαίωνα, ή και των Αράβων προηγουμένως στην Ασία και στην Ευρώπη, υπήρξε ο μεγαλοφυής του Πλάτωνος μαθητής Αριστοτέλης, γόνος της βορείου Ελλάδος, με την έξοχη φιλοσοφία του, παρέκταμα της φιλοσοφίας του Πλάτωνος, έστω αυτοδύναμο και αυτοέγκυρο.

Εκδηλα είναι σφαλερό και το προβάδισμα στην αξιολόγηση του Κολοκοτρώνη και του Καραμανλή προς τον Καποδίστρια και τον Βενιζέλο.

Και με κριτήριο την ηθικοπνευματική συγκρότηση και με κριτήριο τη συμβολή στην πολιτική παλιγγενεσία του ελληνικού έθνους και στην πολλαπλή προαγωγή της ελληνικής πολιτείας, ο Καποδίστριας είναι ο μέγιστος πολιτικός της νεωτέρας Ελλάδος, άλλωστε και ο μέγιστος πολιτικός της Ευρώπης στην εποχή του, καθώς είχε κρίσιμη συμβολή για την εμπέδωση της ειρήνης, το 1815, όταν ως υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας, αν και μη Ρώσος αλλά Ελλην, έδρασε και διακρίθηκε στο Συνέδριο της Βιέννης. Προπάντων, όμως, αυτός ήδη το 1821 διέσωσε την Ελληνική Επανάσταση, καθώς απέτρεψε στο Λάυμπαχ απόφαση για επέμβαση των Ευρωπαϊκών Δυνάμεων εναντίον της Ελληνικής Επαναστάσεως αυτός και υπήρξε το 1828 έως το 1831 θαυματουργός για την Ελλάδα, καθώς βρήκε το μεγαλύτερο μέρος των αρχικά ελευθερωμένων εδαφών κατεχόμενο από τους Τούρκους, τη Διοίκηση, τις πολεμικές δυνάμεις και την οικονομία υπό διάλυση, και παρά ταύτα με ικανότητα καταπληκτική ανασύνταξε πολύ γρήγορα τις δυνάμεις και τους θεσμούς του μαχόμενου ακόμη έθνους, και αναζωπύρωσε την οικονομία του, και ταυτόχρονα με τη διπλωματική δεξιοσύνη του και τις φιλίες του και το κύρος του κατόρθωσε να κινητοποιηθούν και στρατιωτικά Ρωσία και Γαλλία υπέρ της Ελλάδος και τελικά να δημιουργηθεί ανεξάρτητη ελληνική πολιτεία. Ο Κολοκοτρώνης, λοιπόν, έξοχος στρατιωτικός αρχηγός των Πελοποννησίων, με αφοσίωση ολόψυχη στον Απελευθερωτικό Αγώνα, είναι υποδεέστερος κατά πολύ του Ιωάννη Καποδίστρια και δεν είναι καν συγκρίσιμος προς αυτόν ούτε ως προς τη συγκρότηση της προσωπικότητας εκατέρου ούτε ως προς τη συμβολή στην τελεσφόρηση της Επαναστάσεως.

Εξάλλου και του Βενιζέλου η πολιτική μεγαλουργία είναι κατάδηλη, αλλά και μοναδική στην Ελλάδα του εικοστού αιώνα. Αυτός, εκτός από άλλα, με την πολιτική διορατικότητα και τόλμη του διπλασίασε το έδαφος της Ελλάδος το 1912-1913 και προσπάθησε να ολοκληρώσει την πραγμάτωση των υπαγορεύσεων της Μεγάλης Ιδέας το 1919, αλλά και πρωτοστάτησε το 1923 για την αντιμετώπιση νηφάλια και σωστικά των συνεπειών της εθνικής συμφοράς του 1922, και ύστερα, το 1929, κατόρθωσε με το κύρος του και με το σθένος του να μετατρέψει το περιεχόμενο της Μεγάλης Ιδέας από εδαφικό-αλυτρωτικό σε αναπτυξιακό της οικονομίας και του πολιτισμού. Εξάλλου, είχε ο Βενιζέλος και τον θαυμασμό κορυφαίων ξένων πολιτικών της εποχής του.

Ο Καραμανλής βρήκε την Ελλάδα με το έδαφός της από τα Κύθηρα έως τον Εβρο και από την Κέρκυρα έως τη Ρόδο, και με λαό αρκετά μορφωμένο και με κρατική οργάνωση αποδοτική. Υπήρξε πρωθυπουργός ισχυρός, αν και απροσδόκητος κάπως στην πρώτη πρωθυπουργία του, ευρύτερα όμως στη δεύτερη πρωθυπουργία του παραδεκτός. Αλλά ευτύχησε και να έχει πολύτιμους συνεργάτες δύο έξοχους Ελληνες, κορυφαίους πνευματικούς ταγούς του έθνους, τον Παναγιώτη Κανελλόπουλο και τον Κωνσταντίνο Τσάτσο, ώστε η κυβέρνησή του να διαθέτει και προς τα έξω εμφάνιση εξαίρετη· παρά το σθένος του όμως και το κύρος του δεν είναι δυνατόν σοβαρά να προταχθεί σε ιστορική μεγαλοσύνη από τον Βενιζέλο, μέγιστο Ελληνα πολιτικό στον εικοστό αιώνα.

Αμετρη εμφανέστατα είναι και η κατάταξη του δημοφιλέστατου γιατρού Παπανικολάου στη δεύτερη θέση των «Μεγάλων Ελλήνων». Είναι δυνατόν να παραδεχθούμε την υπεροχή του, ακόμα και προς τον Ιπποκράτη, κορυφαίο ιατρό της ανθρωπότητας, αρχαίο Ελληνα με απαράμιλλο δίκαιο γόητρο και στην εποχή μας;

Το αποτέλεσμα της ολοκληρωμένης στις 18 Μαΐου ιδιότυπης «έρευνας» του ΣΚΑΪ για την ανάδειξη των δέκα «πιο μεγάλων Ελλήνων» είναι απλώς, τι φρονούν πολλοί Ελληνες για τους πολιτικούς ή πνευματικούς ταγούς της Ελλάδος, αρχαίους και νεώτερους, σύμφωνα όμως όχι με καίρια κριτήρια και δίχως επάρκεια γνώσεων. Ας συναγάγουν συμπεράσματα ο υπουργός Παιδείας και οι σύμβουλοί του.

* Ο κ. Κ. Ι. Δεσποτόπουλος είναι ακαδημαϊκός.

Πολ Κένεντι: Η κρίση έδωσε μάθημα στα εγωιστικά έθνη

• Ο διάσημος ιστορικός Πολ Κένεντι εξηγεί τις δυσοίωνες προβλέψεις του και μιλάει για την παρακμή των ΗΠΑ, τον Μπους και τον Μπλερ

Ο ιστορικός Πολ Κένεντι κέρδισε τη διεθνή του καταξίωση, τολμώντας το 1987 να βάλει τη λέξη «παρακμή» δίπλα στη λέξη «ΗΠΑ» στο μπεστ σέλερ βιβλίο του «Η άνοδος και η πτώση των μεγάλων δυνάμεων». Κάποιοι πικρόχολοι θα έλεγαν σήμερα ότι βιάστηκε. Η δικαίωσή άργησε μια εικοσαετία, αν και όπως υπογραμμίζει στην «Κ», η φθορά της Αμερικής είναι κυρίως σε οικονομικό επίπεδο. Μερικές από τις προβλέψεις που έκανε στο ίδιο βιβλίο διαψεύστηκαν οικτρά: η Σοβιετική Ενωση κατέρρευσε αντί να μακροημερεύσει, όμως, η Κίνα αναδείχθηκε σε παγκόσμια δύναμη.

Ο διάσημος πανεπιστημιακός μάς μίλησε για την ύφεση, την αντιφατική μας εποχή αλλά και την ελλιπή λειτουργία της δικαιοσύνης στην Ελλάδα, μια χώρα της οποίας γνωρίζει καλά το ιστορικό παρελθόν, αλλά και το παρόν. Τον συναντήσαμε εν πλω από την Κρήτη στην Αλεξάνδρεια, σε μια κρουαζιέρα πολιτιστικού τουρισμού για τους απόφοιτους του Πανεπιστημίου Γέιλ, όπου διδάσκει. Το ταξίδι διοργανώνει η εταιρεία Travel Dynamics με έδρα τη Νέα Υόρκη και συνεργασίες με τα μεγαλύτερα αμερικανικά πανεπιστήμια και μουσεία, η οποία ανήκει στους Ελληνες, Γιώργο και Βάσο Παπαγαπητό.

• Δώστε μας τον ορισμό του καλού ιστορικού.

– Δυστυχώς στη μελέτη της Ιστορίας, πολλές φορές κερδίζουν έδαφος και φήμη εκείνοι που βγάζουν προς τα έξω την πιο «σέξι», την πιο φορτισμένη ιδεολογικά εκδοχή της ιστορίας. Καλός ιστορικός όμως είναι εκείνος που επιτρέπει να ακουστούν οι διαφορετικές «φωνές» από το πλήθος των πηγών, χωρίς να επιβάλει τη δική του ερμηνεία. Αυτός που βοηθά τους αναγνώστες ή τους ακροατές του να μεταφερθούν σε μια άλλη εποχή και να μπουν στο πετσί των ανθρώπων, τότε κρατώντας αξιοθαύμαστη ισορροπία ανάμεσα στη συμπάθεια και την αντιπάθεια. Συναισθάνεται, αλλά δεν παίρνει θέση. Οσο πιο σύγχρονο είναι το θέμα με το οποίο καταπιάνεται, τόσο πιο σημαντικό είναι να κρατήσει αποστάσεις. Οι φοιτητές μου έρχονται στα μαθήματα με την προσμονή να απαντήσω σε θεμελιώδεις ερωτήσεις. Τους απογοητεύω. Δίνω πολλές διαφορετικές οπτικές γωνίες, αντί για θέσεις γεμάτες βεβαιότητα. Προσπαθώ να νοηματοδοτήσω λέξεις που χρησιμοποιούν εύκολα –λες και είναι σλόγκαν– όπως ο φασισμός. Η αποστολή μου είναι να βάλω το μυαλό τους να δουλέψει, να μάθουν να κρίνουν, να θέτουν συνεχώς ερωτήσεις.

• Εσείς τολμήσατε να κάνετε προβλέψεις σχετικά με τη Σοβιετική Ενωση, την Αμερική, την Κίνα, στο μπεστ σέλερ βιβλίο σας «Η ανοδος και η πτώση των μεγάλων δυνάμεων» του 1987. Κάποιες διαψεύστηκαν στον χρόνο. Το μετανιώσατε;

– Το βιβλίο εστίαζε σε μια περίοδο πολλών αιώνων, αλλά φοβάμαι ότι οι περισσότεροι διάβασαν μόνο το τελευταίο κεφάλαιο. Στις πρώτες αράδες του επιλόγου, έβαλα το θαυμάσιο αραβικό ρητό που λέει ότι όποιος προβλέψει το μέλλον και επιβεβαιωθεί δεν είναι σοφός αλλά τυχερός. Υπογράμμιζα ότι οι εκτιμήσεις μου ήταν «εύθραυστες» και «προαιρετικές», διότι θα μπορούσαν ανά πάσα στιγμή να προκύψουν νέα στοιχεία. Αν δεν είχα την ασφάλεια μιας μόνιμης θέσης στο πανεπιστήμιο δεν θα είχα διακινδυνεύσει να κάνω αυτές τις προβλέψεις.

• Είσαστε ένας Ευρωπαίος διανοούμενος που ζει στην Αμερική. Θα τη χαρακτηρίζατε σύγχρονη αυτοκρατορία; Είναι σε παρακμή;

– Σίγουρα δεν ζούμε σε μια εποχή όπου όλα περιστρέφονται γύρω από την Αμερική. Οσο υπάρχουν συγκρούσεις στον πλανήτη και οι ΗΠΑ διαθέτουν τέτοια στρατιωτική ισχύ, σίγουρα είναι ο πιο δυνατός παίκτης στη διεθνή σκακιέρα. Αν όμως μιλήσουμε για οικονομία, τότε η ισχύς τους συρρικνούται και μοιράζονται τα ηνία με άλλες χώρες. Αν μετρούσε κανείς την επιρροή των πολυεθνικών εταιρειών στην παγκοσμιοποιημένη μας οικονομία, τότε –ναι– θα μπορούσαμε να πούμε ότι η Αμερική χάνει σταδιακά ένα τμήμα της δύναμής της. Της έχει απομείνει μια τράπεζα στον κατάλογο με τις δέκα ισχυρότερες, οι μεγάλες ασφαλιστικές εταιρείες της περνούν κρίση, η αυτοκινητοβιομηχανία της διαλύεται. Με οικονομικούς όρους, ευσταθεί ο όρος «παρακμή». Υπάρχει όμως και μια ειρωνεία ότι στην ύφεση, οι αμερικανικοί κρατικοί θεσμοί έσωσαν την κατάσταση. Ζούμε λοιπόν κάτι πρωτόγνωρο: η αμερικανική βιομηχανία αποδυναμώνεται και το κράτος ενδυναμώνεται.

• Πήραμε ένα μάθημα από την ύφεση;

– Σίγουρα. Δίδαξε στα εγωιστικά έθνη πως δεν μπορούν να κάνουν ό,τι θέλουν. Εχουν φοβηθεί. Επίσης, η κρίση ανέδειξε εκ νέου τη δύναμη των κυβερνήσεων και των εθνικών κρατών απέναντι στους τραπεζίτες που είναι πλέον ανήμποροι. Το πολιτικό σκέλος βγήκε κερδισμένο. Οι μεγάλοι κρατικοί οργανισμοί, όπως η Ευρωπαϊκή Κέντρική Τράπεζα τούς υπαγορεύουν τώρα πια την πολιτική τους.

Απρόβλεπτη, αντιφατική εποχή

• Ζούμε σε ενδιαφέροντες καιρούς. Πώς θα μείνει στην ιστορία η πρώτη δεκαετία του 21ου αιώνα;

– Ζούμε σε καιρούς που είναι απρόβλεπτοι και αντιφατικοί, όπου η τεχνολογία μας οδηγεί σε άγνωστους δρόμους. Το Ιντερνετ είναι μια πλατφόρμα ελεύθερης έκφρασης που μπορεί όμως να χρησιμοποιηθεί και από τρομοκράτες της Αλ Κάιντα. Περίπου 1,5 δισεκατομμύριο άνθρωποι έχουν εξαιρετική ποιότητα ζωής και οι υπόλοιποι έχουν άθλια καθημερινότητα. Υπάρχουν τρομερές ανισότητες και τεράστια πίεση για το ποιος θα έχει υπό τον έλεγχό του τις πλουτοπαραγωγικές πηγές, τα τρόφιμα και το νερό. Υπάρχουν επίσης οργανισμοί πρόνοιας για την ανθρωπότητα, όπως ο ΟΗΕ, χωρίς τη δέουσα δύναμη, καθώς οι χώρες που τον ίδρυσαν στηρίζουν τα εθνικά τους συμφέροντα.

• Εχετε γράψει ένα βιβλίο και έχετε συντάξει μια αναφορά για τη λειτουργία του ΟΗΕ; Είσαστε αισιόδοξος;

– Κάποιοι –ανάμεσα στους οποίους και η Wall Street Journal– με αποκαλούν «καθηγητή του αφανισμού». Είμαι ιστορικός και γνωρίζω ότι ο κόσμος ήταν πάντα ένα πεδίο συγκρούσεων, όπου κάποιες χώρες είχαν μεγαλύτερη δύναμη από άλλες. Δεν μπορώ λοιπόν να συμμεριστώ τις ευχές ορισμένων που πιστεύουν σε μια ριζοσπαστική αλλαγή, η οποία θα μας οδηγήσει αίφνης σε έναν ιδεώδη πλανήτη. Από την άλλη θεωρώ ότι γίνονται υπεύθυνες προσπάθειες να αναμορφώσουμε τη λειτουργία του ΟΗΕ και άλλων συναφών οργανισμών. Ποιος όμως μπορεί να υπαγορεύσει στις ΗΠΑ, στην Κίνα, στη Ρωσία ή την Ινδία τι θα κάνουν; Αυτές είναι οι τέσσερις μεγάλες δυνάμεις σήμερα. Ζούμε σε έναν ρεάλ πολιτίκ κόσμο με διάφορους πόλους εξουσίας. Εντούτοις δεν πρέπει να μένουμε άπραγοι μπροστά στις δυσκολίες.

• Τι ετοιμάζετε στο μέλλον;

– Ενα βιβλίο για τον Ράντγιαρ Κίπλινγκ και άλλο ένα για τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Στο τελευταίο, δεν εστιάζω στις σπουδαίες προσωπικότητες όπως γίνεται πάντα όταν γράφουμε ιστορικά βιβλία αλλά στους κοινούς ανθρώπους. Εξηγούμαι: Εχει σημασία να ξέρει κάποιος τι συμβούλευε ο Μακιαβέλι ή ο Κλαούζεβιτς έναν ηγεμόνα. Τα τελευταία χρόνια όμως οι ιστορικοί καταφεύγουν στις πηγές για να δουν πώς ζούσε ένας μέσος έμπορος στη μεσαιωνική Φλωρεντία, πώς αισθανόταν ο απλός Βρετανός στρατιώτης που έπαιρνε διαταγές από τον Μοντγκόμερι στο Ελ Αλαμέιν. Οι άνθρωποι αυτοί ήταν εκείνοι που έφεραν εις πέρας τα πράγματα στην κοινωνία και τους πολέμους, όχι μόνο ως μάζες αλλά ως μονάδες, άρα τους αναλογεί ένα μεγάλο κομμάτι της ιστορίας, που δεν τους έχει αναγνωριστεί ώς σήμερα. Δεν είναι τυχαίο ότι στις διαλέξεις μου, οι πρώτοι που αντιλαμβάνονται τι λέω είναι οι γιατροί, οι οικονομολόγοι και οι πολιτικοί μηχανικοί. Είναι πραγματιστές, έχουν αρπάξει τη ζωή από τα μαλλιά. Κοινώς, είναι οι άνθρωποι που γράφουν την ιστορία της εποχής τους, με τον δικό τους τρόπο.

Εξαρτημένη η ελληνική δικαιοσύνη

• Ξέρετε καλά την ελληνική ιστορία από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Ο λαός μας παραμένει πάντα διχασμένος και ενώνεται μόνο μπροστά στον εξωτερικό εχθρό. Πώς βλέπετε το μέλλον μας;

– Θα υπάρχουν πάντα προβλήματα. Οι διχόνοιες εμφανίζονται σε όλες τις κοινωνίες ακόμα και τις πιο ομογενοποιημένες. Η Ελλάδα είναι μέλος της Ε.Ε. και ζει την ίδια κρίση με τις υπόλοιπες χώρες. Αυτήν την εποχή, πολλοί ηγέτες ανά τον κόσμο τρομάζουν από την τρομερή οργή των νέων που δεν βρίσκουν δουλειά. Τα γεγονότα που ζήσατε τον Δεκέμβριο σας έκαναν να πάρετε μια γεύση. Ας μην είσαστε τόσο εγωκεντρικοί και παραπονιέστε για τα σκάνδαλα. Αν πάτε στο Σικάγο, οι κάτοικοι λένε ακριβώς τα ίδια πράγματα. Το πρόβλημά σας είναι αλλού. Η αχίλλειος πτέρνα σας είναι η έλλειψη ανεξάρτητης δικαιοσύνης που να τιμωρεί τους διεφθαρμένους. Στην Ινδία λ.χ. οι δικαστές χαίρουν ανεξαρτησίας και κάνουν εξαιρετικά τη δουλειά τους.

Για τους Ομπάμα, Μπους και Μπλερ

• Ποια είναι η γνώμη σας για τον Ομπάμα;

– Είναι χαρισματικός και νιώθει άνετα με τον εαυτό του και την αποστολή του. Θα προσπαθήσει να κινηθεί προσεκτικά και να δώσει έμφαση στη λεγόμενη soft power. Δυστυχώς όμως η χρονική συγκυρία της εκλογής του είναι κακή. Εχει να αντιμετωπίσει πολύ σοβαρά θέματα στην οικονομία.

• Ησασταν πάντα ενάντιος στους προληπτικούς πολέμους, σε αντίθεση με τον Φουκουγιάμα ή τον Τόμας Φρίντμαν. Θα έχουμε και άλλες τέτοιες συρράξεις στο μέλλον;

– Ναι, δεδομένης της ανθρώπινης φύσης και των εντάσεων που προκαλεί ο εθνικισμός. Ο Μπους καταστρατήγησε τη διεθνή νομιμότητα. Το 2003 δεν υπήρχε καμιά ένδειξη ότι ο Σαντάμ θα έκανε επίθεση εναντίον των ΗΠΑ και δεν είχαν βρεθεί όπλα μαζικής καταστροφής. Αν και συμπαθώ τον Τόνι Μπλερ, θεωρώ ότι έκανε το μεγαλύτερο λάθος της πολιτικής του καριέρας στηρίζοντας την επίθεση στο Ιράκ. Θα έπρεπε να βρεθούν άλλοι τρόποι να φύγει ο Σαντάμ από την εξουσία, με σεβασμό προς τη διεθνή κοινότητα και τους οργανισμούς της.

• Οι δημοσιογράφοι είναι κατά κάποιο τρόπο καταγραφείς της Ιστορίας;

– Και βέβαια. Οπως όμως υπάρχουν πολλών ειδών ιστορικοί, έτσι υπάρχουν και πολλές κατηγορίες δημοσιογράφων. Εκείνοι που έχουν τη γνώση και την κρίση, αφήνουν πίσω τους ντοκουμέντα. Ημουν –θυμάμαι– καλεσμένος σε μια ραδιοφωνική εκπομπή για τον ΟΗΕ μαζί με έναν δημοσιογράφο των «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» που κάλυπτε τα θέματα του Οργανισμού. Ομολογώ ότι ήξερε περισσότερα πράγματα ακόμα και από εμένα που έχω γράψει ολόκληρο βιβλίο για το ζήτημα. Ιστορικοί και δημοσιογράφοι έχουν λοιπόν μια συγγενή αποστολή με άλλους όρους. Δεν θα ήθελα πάντως να είμαι στη θέση σας. Εχω κάποιους φίλους που εργάζονται σε μια γνωστή αμερικανική εφημερίδα που εξαγοράστηκε πρόσφατα από μια άλλη και είδαν την ελευθερία γνώμης τους να περιορίζεται σημαντικά.

Σε λίγο καιρό μπορεί η εφημερίδα που τους εξαγόρασε να καταλήξει με τη σειρά της σε άλλα χέρια και ύστερα ποιος ξέρει τι γραμμή θα τους επιβάλλουν. Τα πράγματα στον Τύπο είναι πολύ δύσκολα και η ερευνητική φύση των δημοσιογράφων, παρεμποδίζεται από διάφορους παράγοντες. Ο ιστορικός έχει την πολυτέλεια να δουλεύει μόνος του, χωρίς κάποιον πάνω από το κεφάλι του.

Ποιος είναι

Ο Πολ Κένεντι γεννήθηκε το 1945 στη βρετανική πόλη Γουόλσεντ. Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο του Νιούκαστλ και στην Οξφόρδη. Διδάσκει πολλά χρόνια στο πανεπιστήμιο Γέιλ. Καταξιώθηκε διεθνώς με το βιβλίο του «Η άνοδος και η πτώση των μεγάλων δυνάμεων», στο οποίο γίνεται ο συσχετισμός ανάμεσα στην οικονομία και τη στρατηγική των εκάστοτε κραταιών δυνάμεων τους τελευταίους πέντε αιώνες. Ακολούθησαν πολλά άλλα βιβλία, όπως «Μεγάλες στραγητικές πολέμου και ειρήνης» καθώς και το «Κοινοβούλιο του Ανθρώπου», το οποίο αναφέρεται στο παρελθόν και το μέλλον του ΟΗΕ.

• Συνέντευξη στη Μαργαρίτα Πουρναρα, Η Καθημερινή, 24/5/2009

Ευγένιος Σπαθάρης: Η ψυχή της ελληνικής παράδοσης

Αγκαλιά με τον Καραγκιόζη, τον «πρωταγωνιστή» του, που έκαναν γνωστό το ελληνικό θέατρο σκιών σε όλον τον κόσμο. Υπολογίζεται ότι όλα αυτά τα χρόνια ο Σπαθάρης παρουσίασε έργα του σε τριάντα και πλέον χώρες.

Ποιο ήταν αυτό το αόρατο νήμα που ένωσε ανθρώπους τόσο ξεχωριστούς αλλά και τόσο διαφορετικούς μεταξύ τους, όπως ο Αγγελος Σικελιανός, η Σοφία Βέμπο, η Ραλλού Μάνου, η Μελίνα Μερκούρη, ο Γιάννης Τσαρούχης, ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης, ο Διονύσης Σαββόπουλος, ο Ψαραντώνης και ένα σωρό άλλοι; Ολοι τους αναζήτησαν σε κάποια φάση της καριέρας τους ένα αυθεντικό κομμάτι από τη λαϊκή μας παράδοση για να το μετασχηματίσουν μέσα από τη δική τους τέχνη σε δημιουργία. Σημείο αναφοράς τους ήταν μια σκιά, μια χάρτινη φιγούρα, ένα ταπεινό ζωγραφιστό χαρτονάκι. Ενας ταλαίπωρος ήρωας που τον έλεγαν Καραγκιόζη. Ακριβώς έτσι. Ταλαίπωρος κι όμως ήρωας -το ελληνικό θαύμα στη σκιώδη του εκδοχή. Το νήμα δεν ήταν, τελικά, τόσο αόρατο. Ολοι τους δανείστηκαν έμπνευση από μια οικεία σε όλους μας, σχεδόν όσο και του «παιδιού» του, φυσιογνωμία? εκείνη του Ευγένιου Σπαθάρη.

Ο Ευγένιος Σπαθάρης επί το έργον. Δημιουργώντας τους ήρωές του στο εργαστήρι του.

Ο Σπαθάρης ήταν ίσως το τελευταίο οχυρό ενός κόσμου που δεν υπάρχει πια, που μετατρέπεται σιγά σιγά σε σκιά όπως οι χάρτινοι ήρωες του θεάτρου του. Ο ίδιος ταλαντεύτηκε αρκετά μέχρι να πάρει την απόφαση να υπηρετήσει μια παράδοση που ξεκινούσε από τον 19ο αιώνα, παράδοση εκτός των άλλων οικογενειακή, αφού ο πατέρας του Σωτήρης Σπαθάρης ήταν ένας από τους μεγάλους μάστορες του θεάτρου σκιών. Κι όμως, ο πατέρας του δεν επιθυμούσε να τον δει να συνεχίζει το έργο του. Τον ονειρευόταν αρχιτέκτονα. Ηταν, όμως, σαν ο ίδιος ο Καραγκιόζης να του άπλωσε το χέρι και να τον παρότρυνε να περάσει πίσω από το σεντόνι εν έτει 1942. Το θέατρο σκιών και ο Ευγένιος Σπαθάρης προχώρησαν από τότε μαζί. Σ’ εκείνον έτυχε να υπηρετήσει ώς τις μέρες μας, εβδομήντα χρόνια μετά, τη μοναδική αυτή λαϊκή τέχνη.

Ολα άρχισαν όταν ο θεατρώνης τον έριξε σχεδόν με το ζόρι να παίξει πίσω από τον «μπερντέ» σε μια παράσταση στο Μαρούσι. Ηταν μόλις 18 ετών, είχε γεννηθεί το 1924 στην Κηφισιά, δεν ήξερε τίποτε -έτσι νόμιζε- αλλά με το που βγήκε (τρόπος του λέγειν) στη σκηνή, η αρχιτεκτονική ήταν ήδη μια παλιά ιστορία. «Πραγματικά, δεν ήξερα τίποτε. Επεσα στα βαθιά με τη μία και άρχισα τσάτρα πάτρα ακούγοντας ό,τι μου έλεγε ο βοηθός μου. Στην αρχή έπαιζα κωμωδίες, που ήταν ελαφριά έργα ?τα ηρωικά ήρθαν αργότερα»

Τα «ηρωικά» έρχονται μέσα στην Κατοχή, όταν οι Γερμανοί υποψιάζονται αντιστασιακές? τάσεις στον Καραγκιόζη (και είχαν δίκιο, αφού ο Καραγκιόζης θα κρατάει πάντα αντίσταση με τον τρόπο του στους ισχυρούς με όπλο το γέλιο) και τον καλούν για ανάκριση. Επιβιώνει και συνεχίζει όταν οι κατακτητές φεύγουν, με ακόμη πιο ηρωικό ρεπερτόριο. Η μετακατοχική και μετεμφυλιακή Ελλάδα χρειάζεται μεγάλους ήρωες όπως τον Διάκο και τον Κολοκοτρώνη για να παρει κουράγιο και τα αστεία του Καραγκιόζη για να γελάσει, να ξεχαστεί και να ελπίσει ότι θα έρθουν καλύτερες μέρες. Ο Ευγένιος Σπαθάρης γυρίζει κάθε γωνιά της χώρας (αλλά και την Ευρώπη, τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά) με τον χάρτινο θίασό του. Είναι μαζί σκηνοθέτης και σκηνογράφος αλλά, πάνω απ’ όλα, η «φωνή» του Καραγκιόζη? αυτή η φωνή που θα μείνει για πάντα ταυτισμένη με το τελευταίο πιθανότατα κεφάλαιο της ιστορίας του θεάτρου σκιών στον τόπο μας.

• «Αν με ρωτήσετε τι προσέθεσα εγώ στην τέχνη του θεάτρου σκιών, θα έλεγα το καλαμπούρι. Και τη φωνή μου, που τη διατήρησα αυθεντική μέχρι το τέλος. Ποτέ δεν τη -δούλεψα- για να θυμίζει Καραγκιόζη. Νομίζω ότι αυτό έχει περάσει στον κόσμο».

Τη δεκαετία του 1950 συνεργάζεται με το Ελληνικό Χορόδραμα της Ραλλούς Μάνου και αργότερα με τον Μάνο Χατζηδάκι και τον Γιάννη Τσαρούχη. Στο Ελληνικό Χορόδραμα ανεβάζουν το έργο «Ο Μεγαλέξανδρος και το καταραμένο φίδι». Το ίδιο έργο θα ανεβάσει λίγα χρόνια αργότερα μαζί με τη Σοφία Βέμπο. Είναι μόνο η αρχή μιας πορείας, στη διάρκεια της οποίας το θέατρο σκιών του Σπαθάρη θα δανείσει κάτι από την ανόθευτη ομορφιά της λαϊκής παράδοσης στην πολιτιστική ταυτότητα της χώρας στο δεύτερο μισό του εικοστού αιώνα. Το έργο «Ο Μεγαλέξανδρος και το καταραμένο φίδι» γνώρισε ξανά δόξες ταξιδεύοντας στην Αμερική και όπου υπήρχε ομογένεια έπειτα από την ανακάλυψη του τάφου στη Βεργίνα.

Μεγάλος σταθμός στη διαδρομή αυτή, η συνάντηση του Ευγένιου Σπαθάρη με τον θίασο Καρέζης-Καζάκου μέσα από το έργο «Το μεγάλο μας τσίρκο» (το 1972) του Ιάκωβου Καμπανέλη. Στην παράσταση, αξέχαστη ήταν η ερμηνεία του Διονύση Παπαγιαννόπουλου ως Καραγκιόζη – ίδιος ο Σπαθάρης, πάντως, έχει δηλώσει ότι από τους μεγάλους μας κωμικούς ο πιο κοντινός στο «παιδί του» είναι ο Θανάσης Βέγγος. Ακολουθεί η συνεργασία με τον Διονύση Σαββόπουλο στο «Κύτταρο» το 1973, που προκαλεί -και αυτή- την οργισμένη αντίδραση του χουντικού καθεστώτος. Αλλά ο Καραγκιόζης, το είπαμε, έχει την αντίσταση στο αίμα του, όσο κι αν δεν του φαίνεται.

Ενδιάμεσα, ο Καραγκιόζης του Ευγένιου Σπαθάρη θα παίξει στο σινεμά. Από το 1962 ώς το 1992 θα εμφανιστεί σε ταινίες όπως το «Πικρό Ψωμί» του Γρηγόρη Γρηγορίου, η «Κιβωτός» μαζί με τη Μελίνα Μερκούρη και τον Μίνω Αργυράκη, η «Λυσιστράτη» του Γιώργου Ζερβουλάκου, το «Τεριρέμ» του Απόστολου Δοξιάδη και σε πολλά ντοκιμαντέρ. Και φυσικά, ο Καραγκιόζης θα τραγουδήσει με τη στεντόρεια φωνή του Σπαθάρη ηχογραφώντας τις πιο γνωστές παραστάσεις για την «Κολούμπια» του Τάκη Λαμπρόπουλου, ενώ συμμετείχε με τρία τραγούδια με τον τίτλο «Εμένα, φίλε, με λένε Καραγκιόζη», σε δίσκο του Σταύρου Ξαρχάκου σε στίχους του ποιητή Νίκου Γκάτσου.

Το 1998 με την πολύτιμη συνδρομή του ιδρύματος Γιάννη Τσαρούχη θα ανεβάσει την παράσταση «Αθανάσιος Διάκος», εκπληρώνοντας ένα όνειρο που έτρεφε ο πατέρας του.

Μία από τις κορυφαίες θεατρικές του συνεργασίες, πάντως, ήταν και εκείνη το 2001, όταν είχε πρωταγωνιστήσει στον αριστοφανικό «Πλούτο» στην Επίδαυρο με το Θέατρο Τέχνης, σε σκηνοθεσία Μίμη Κουγιουμτζή. Την ίδια χρονιά συνεργάστηκε με τον Λουδοβίκο των Ανωγείων και τον Ψαραντώνη στο ανέβασμα του «Ερωτόκριτου» του Βιτσέντζου Κορνάρου.

Ο Καραγκιόζης γνώρισε τιμές και δόξες, αλλά παρέμεινε πάντα ο ήρωας των απλών ανθρώπων. «Ο πατέρας έπαιζε στην Κηφισιά και εκεί συνέχισα κι εγώ. Αλλά η παράσταση ανήκε στον λαό κι όχι στην πλουτοκρατία του Κεφαλαριού. Ο λαός τον αγάπαγε, όχι αυτοί. Είναι άλλο το ένα και άλλο το άλλο. Και κοντά στον λαό ακολούθαγαν κι αυτοί που είχαν τα λεφτά, οι πλούσιοι».

Τα τελευταία χρόνια ο Ευγένιος Σπαθάρης είχε λιγοστέψει τις παραστάσεις, αλλά συνέχιζε με μοναδική ζωντάνια να διδάσκει τη μοναδική του τέχνη στους νεότερους. Παράλληλα, είχε αφοσιωθεί σε ένα άλλο, μεγάλο πάθος του (όχι τόσο μακρινό από την κυρίως ασχολία του)- τη ζωγραφική. Ενας αυθεντικός λαϊκός (πώς θα μπορούσε να γίνει αλλιώς;) ζωγράφος που οργάνωσε περισσότερες από πενήντα εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Είχε μείνει κάποιο παράπονο από αυτήν την τόσο πλούσια σε εμπειρίες αλλά και σε αναγνώριση (κυρίως από τον κόσμο) ζωή του; Ναι: «Θα έπρεπε να φτιάξουν ένα άγαλμα του Καραγκιόζη. Ολη η Ελλάδα θεατρίστηκε μαζί του».

Ο Ευγένιος Σπαθάρης έπιασε τότε, στα 1942, το χέρι που του άπλωσε ο Καραγκιόζης. Προχώρησαν χέρι χέρι με τον Καραγκιόζη από τα σκοτάδια της Κατοχής και του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου ώς την ψηφιακή εποχή της παγκοσμιοποίησης. Μαζί γλίτωσαν από τους Γερμανούς, μαζί γύρισαν την ταλαιπωρημένη Ελλάδα της δεκαετίας του ’50, μαζί διηγήθηκαν τα περασμένα μεγαλεία για να γελάσουν και να αναθαρρήσουν οι Ελληνες σε κάθε γωνιά της χώρας, μαζί ανέβηκαν στο πανί του σινεμά τη δεκαετία του ‘60, στο σανίδι του θεάτρου και στο στούντιο της τηλεόρασης τη δεκαετία του ‘70, μαζί ταξίδεψαν ακόμη και στις θάλασσες του διαδικτύου. Μαζί, ο ένας πίσω από το σεντόνι, ο άλλος μπροστά, θα συνεχίσουν. Ο Καραγκιόζης είναι πολύ πονηρός κατά βάθος για να το βάλει κάτω. Ο τελευταίος «πατέρας» του, ο Ευγένιος Σπαθάρης, τον έστησε πολύ γερά στα χάρτινα πόδια του για να κατεβεί έτσι εύκολα από τη σκηνή. Ο κύριος Ευγένιος έφυγε το περασμένο Σάββατο? ο Καραγκιόζης «του» θα μείνει να μας τον θυμίζει. Το «ε, ρε γλέντια» θα ακούγεται για πολύ ακόμη…

• Σπαθάρειο μουσείο

Ιδρύθηκε το 1991, αλλά μόνον το 1995 απέκτησε το δικό του «σπίτι», στο νεοκλασικό κτίριο της πλατείας Κασταλίας, στο Μαρούσι. Ηταν και θα παραμείνει ένας χώρος όπου οι νέοι μπορούν να μυηθούν και οι πιο παλιοί να θυμηθούν. Ο τελευταίος λαϊκός ήρωας, ο Καραγκιόζης, τους περιμένει καθημερινά. Σκοπός του Σπαθάρειου Μουσείου είναι να διατηρήσει, να προστατεύσει και να προβάλει με κάθε τρόπο αυτό το τόσο σημαντικό μέρος της πολιτιστικής μας κληρονομιάς.

Διεύθυνση: Πλατεία Κασταλίας, Βασ. Σοφίας & Δημητρίου Ράλλη, Μαρούσι, τηλ. 210-6127245, info@karagiozismuseum.gr

Ο Σικελιανός για τον Σπαθάρη

• «Η τέχνη του Σπαθάρη είναι στη βάση της λαϊκής ψυχής και ζωής, και μακάριος όποιος την αντικρίζει με τη σοβαρότητα που της οφείλεται. Μέσα της δεν κατασταλάζει μόνον η λαγαρή θυμοσοφία τού λαού μας μπρος στα ανάποδα του κόσμου, αλλά σκεπάζεται και η πηγαία δύναμη πoυ έχει μέσα του και με την οποία υπερνικά αυτά τα ανάποδα με ψυχισμό ασύγκριτο, ανεβαίνοντας απ’ τα σκαλιά της θείας του εξυπνάδας ώς με τις κορφές του ηρωισμού».

ΕΙΚΟΝΕΣ, ΕΘΝΟΣ

Πηγές
* Σπαθάρειο Μουσείο www.karagiozismuseum.gr
* Ημερησία on-line
* Συνέντευξη στον Δαβίδ Ναχμία για την εκπομπή «Ιχνηλάτες», ΕΤ1
* www.youtube.com

Ο Αλέξανδρος των Ελλήνων

Εκτενή δημοσιότητα έδωσε χθες με τηλεγράφημά του το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP) στον τελικό των «Μεγάλων Ελλήνων» και στα αποτελέσματα. Αναφέρεται στην τριάδα των νικητών, «στον περίφημο στρατηλάτη, στον ερευνητή που νίκησε τον καρκίνο και στον ήρωα του Αγώνα της Ανεξαρτησίας». Έμφαση δίνεται στη δήλωση του σκηνοθέτη Γιάννη Σμαραγδή, ότι «ο Μέγας Αλέξανδρος είναι ο στυλοβάτης του ελληνικού κοινού αισθήματος και του ελληνικού πολιτισμού». Αφού αναφέρεται ότι η πρωτοβουλία του ΣΚΑΪ είναι ανάλογη της αντίστοιχης πρωτοβουλίας του BBC το 2002 για τον πιο «Μεγάλο Βρετανό» (με νικητή τον Τσόρτσιλ), το ΑFP εστιάζει στις πολιτικές ερμηνείες και το πρόβλημα που έχει η Ελλάδα με την ΠΓΔΜ.

Η Πέλλα, γενέτειρα του Αλέξανδρου, αναφέρεται με έμφαση ότι βρίσκεται μέσα στα όρια του σύγχρονου ελληνικού κράτους και ότι «στα πρόσφατα χρόνια, η Ελλάδα αντιμετώπισε πρόκληση από τη βόρειο γείτονα, τη ”Μακεδονία”, για τα πνευματικά δικαιώματα της κληρονομιάς του Αλεξάνδρου». Η Ελλάδα «δεν παύει να επαναλαμβάνει ότι οι αρχαίοι Μακεδόνες υπήρξαν Ελληνες».

«Αλλά το μικροσκοπικό βαλκανικό έθνος», συνεχίζει το AP, «που απέκτησε την ανεξαρτησία του μετά τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας στη δεκαετία του 1990, διατυπώνει τις δικές του θέσεις καθώς τα εδάφη τα οποία του ανήκουν υπήρξαν κάποτε τμήμα της αρχαίας Μακεδονίας, η οποία σε μεταγενέστερους χρόνους εποικήθηκε από Σλάβους. Οι δύο χώρες αντιπαρατίθενται αυτήν την περίοδο λόγω της πρόθεσης της ”Μακεδονίας” να ανεγείρει άγαλμα του αρχαίου βασιλέως της Μακεδονίας, ύψους 22 μέτρων, στην κεντρική πλατεία των Σκοπίων».

Η επιλογή του Μέγα Αλέξανδρου ως του πιο Μεγάλου Ελληνα ήταν αναμενόμενο ότι θα γίνει «τίτλος» από τα διεθνή πρακτορεία και ότι η προβολή του κοινού αισθήματος των Ελλήνων θα επανέφερε στη δημοσιότητα τις θέσεις της Ελλάδος έναντι των Σκοπίων.

Το χθεσινό τηλεγράφημα του ΑFP, παρότι παρέχει πληροφορίες με τη λογική της αποστασιοποιημένης είδησης, μιλάει σαφώς για εδάφη, τμήματα της αρχαίας Μακεδονίας, που εποικήθηκαν σε μεταγενέστερους χρόνους από Σλάβους.

Η «πρωτιά» του Μ. Αλεξάνδρου δεν εξέπληξε τους Ελληνες, αλλά είναι μία από τις φορές που μία νίκη χωρίς έκπληξη μπορεί να προκαλέσει συνειρμούς θετικούς για τις ελληνικές θέσεις. [Tου Nικου Bατοπουλου, Η Καθημερινή, 20/5/2009]