ΑΛΕΞΗΣ ΤΣΙΠΡΑΣ: Μπρος ΠΑΣΟΚ και πίσω Στάλιν!

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΑΛΕΞΗΣ ΤΣΙΠΡΑΣ

ΚΑΤΗΓΟΡΗΜΑΤΙΚΟ όχι και σε μετεκλογική συνεργασία με το ΠΑΣΟΚ λέει ο Αλέξης Τσίπρας γιατί, όπως υποστηρίζει, δεν υπάρχουν προγραμματικές συγκλίσεις σε μείζονα ζητήματα. Θέτει μάλιστα πέντε ερωτήματα προς την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ, στα οποία καταγράφονται αποκλίνουσες θέσεις, όπως για την Ολυμπιακή, τις τράπεζες, την Παιδεία, τη σχέση κράτους – Εκκλησίας και το εκλογικό σύστημα. Ο κ. Τσίπρας κατηγορεί το ΠΑΣΟΚ ότι παλεύει για να επανέλθει στην εξουσία, την ηγεσία του ΚΚΕ ότι κρύβεται πίσω από το άγαλμα του Στάλιν, ενώ για τον ΣΥΡΙΖΑ υποστηρίζει ότι αγωνίζεται για να αλλάξει την κοινωνία.

• Κυβέρνηση της Αριστεράς, αριστερή κυβέρνηση ή μια νέα πλειοψηφία με πυρήνα την Αριστερά;

Αυτό που χρειάζεται ο τόπος είναι μια ριζική αλλαγή πολιτικής κατεύθυνσης. Και ριζική αλλαγή κατεύθυνσης μπορεί να δώσει μόνο μια αριστερή κυβέρνηση. Οι κυβερνήσεις της Δεξιάς σήμερα και της κεντροαριστεράς, την περίοδο Σημίτη, στο όνομα του εκσυγχρονισμού και των μεταρρυθμίσεων οδήγησαν την κοινωνία σε βαθύτατη κρίση. Μπροστά στα μεγάλα κοινωνικά αδιέξοδα, αυτό που εμείς σήμερα επιδιώκουμε είναι η δημιουργία ενός καινούργιου πόλου στα αριστερά του πολιτικού συστήματος. Ενός πόλου ενωτικού, που θα συσπειρώνει από αριστερούς και κομμουνιστές έως σοσιαλιστές και οικολόγους, θα έχει τη στήριξη των λαϊκών στρωμάτων με στόχο να προωθήσει ένα εναλλακτικό πολιτικό σχέδιο. Αυτό εννοούμε όταν μιλάμε για μια νέα πλειοψηφία με πυρήνα την Αριστερά.

• Οι σημερινές θέσεις του ΠΑΣΟΚ ή κάποιες από αυτές, σας φέρνουν πιο κοντά;

Η στάση της ηγεσίας του ΠΑΣΟΚ το τελευταίο διάστημα μας βοηθά να διαπιστώσουμε ότι πέρα από μια φιλολαϊκή ρητορική, η οποία επιβάλλεται από τις περιστάσεις, αυτό για το οποίο δείχνει να αγωνιά και πραγματικά να ενδιαφέρεται δεν είναι η προγραμματική σύγκλιση με την Αριστερά, αλλά είναι άλλου είδους προγραμματικές συγκλίσεις. Είναι προγραμματικές συγκλίσεις με τις τράπεζες και τους τραπεζίτες. Είναι προγραμματικές συγκλίσεις με τον κ. Μπαρόζο για τη διατήρηση του Συμφώνου Σταθερότητας. Είναι προγραμματικές συγκλίσεις με το βλέμμα στραμμένο στον λεγόμενο μεσαίο χώρο. Είναι αυτές οι προγραμματικές συγκλίσεις, στις οποίες άλλωστε το ΠΑΣΟΚ έχει ήδη διαπρέψει ως κυβέρνηση. Πρόκειται για κατευθύνσεις και συγκλίσεις που δεν μας αφορούν.

• Τελικά, μήπως πάσχετε από το σύνδρομο ΠΑΣΟΚ;

Δεν πάσχουμε από κανένα σύνδρομο, απλώς με το ΠΑΣΟΚ έχουμε διαφορετική οπτική για τα πράγματα. Εμείς αγωνιζόμαστε να αλλάξουμε την κοινωνία και το ΠΑΣΟΚ αγωνίζεται να επανέλθει στην εξουσία.

• Τι έχει να κερδίσει κανείς αν ψηφίσει ΣΥΡΙΖΑ;

Θα αποδυναμώσει σημαντικά τα δύο μεγάλα κόμματα εξουσίας. Θα καταδικάσει μια πολιτική που ασκήθηκε με συνέπεια από όλες τις κυβερνήσεις και οδήγησε στην αύξηση των κοινωνικών ανισοτήτων, στη λεηλασία του δημόσιου πλούτου και στη συρρίκνωση του κοινωνικού κράτους. Και το πιο σημαντικό, θα ανοίξει τον δρόμο για μια εναλλακτική πολιτική πρόταση.

• Ασκήσατε κριτική στον Λ. Κύρκο και τον Ν. Κωνσταντόπουλο για τις θέσεις που εξέφρασαν για τις συνεργασίες.

Στην Αριστερά όλοι μιλούν ελεύθερα. Ολες οι απόψεις είναι σεβαστές. Η πολιτική που εφαρμόζεται, όμως, αποφασίζεται συλλογικά και δημοκρατικά στο Συνέδριο και υλοποιείται από τα όργανα του κόμματος. Το Συνέδριο λοιπόν, το οποίο με εξέλεξε και απέναντι στο οποίο δεσμεύομαι, τοποθετήθηκε με ευρύτατη πλειοψηφία στο ζήτημα των συνεργασιών.

• Η κ. Παπαρήγα πρόσφατα είπε ότι δεν συμφωνούμε ούτε στα μίνιμουμ για συνεργασία με τον ΣΥΡΙΖΑ.

Κατανοητό. Όσο περισσότερο ωριμάζει στον κόσμο η ανάγκη για ενότητα και κοινή δράση της Αριστεράς, τόσο πιο σπασμωδικά αντιδρά ο Περισσός. Το ΚΚΕ δέχεται μια σοβαρή πίεση προς την κατεύθυνση της ενότητας, τόσο από τον κόσμο του όσο και από δυνάμεις στο εσωτερικό του. Και αντιδρά όπως να ναι. Το τελευταίο που σκέφτηκαν ήταν να αναστηλώσουν το άγαλμα του Στάλιν και να κρυφτούν από πίσω. Κατά τη γνώμη μου βρίσκονται σε σοβαρό αδιέξοδο και αργά ή γρήγορα θα το συνειδητοποιήσουν.

• Στις ερχόμενες εκλογές εσείς θα τεθείτε επικεφαλής του ΣΥΡΙΖΑ;

Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι μια συμμαχία δυνάμεων της ριζοσπαστικής Αριστεράς που λειτουργούν με βάση συγκεκριμένες δεσμεύσεις. Μην ανακαλύπτετε λοιπόν διλήμματα εκεί που δεν υπάρχουν.

• Στον ΣΥΡΙΖΑ υπάρχουν αποκλίνουσες απόψεις και θέσεις από τις πολιτικές συνιστώσες που συμμετέχουν στο εγχείρημα. Τελικά θα μπορέσετε να βρείτε άκρη;

Να είστε βέβαιοι ότι οι απόψεις στον ΣΥΡΙΖΑ βρίσκονται σε πορεία σύγκλισης. Ολες οι απόψεις δίνουν αφορμή για διάλογο και περισσότερη σκέψη. Αλλωστε, αυτά που μας ενώνουν είναι πολύ ισχυρά. Και στους κοινωνικούς αγώνες, από την ενότητα δεν προκύπτει άθροισμα, προκύπτει πολλαπλασιασμός.

• Εχετε εντοπίσει τους λόγους που οι πολίτες χάνουν την εμπιστοσύνη τους στον ΣΥΡΙΖΑ;

Οι δημοσκοπήσεις είναι ένα χρήσιμο εργαλείο για να βγάζουμε πολιτικά συμπεράσματα. Η σημαντικότερη όμως σφυγμομέτρηση είναι αυτή που πραγματοποιούμε καθημερινά στην επαφή μας με τον κόσμο. Και εκεί βλέπουμε ότι το κοινό που μας παρακολουθεί και προσδοκά από μας είναι το μεγαλύτερο που είχε η Αριστερά από τη Μεταπολίτευση και μετά. Αλλά και στις δημοσκοπήσεις ο ΣΥΡΙΖΑ σταθερά υπερδιπλασιάζει την εκλογική του δύναμη την ώρα που άλλοι βρίσκονται αισθητά κάτω από τα εκλογικά τους αποτελέσματα.

ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ
5 ερωτήματα προς τη Χαριλάου Τρικούπη

• Μετεκλογικά και πάλι «όχι» θα πείτε στην πρόταση του ΠΑΣΟΚ για συνεργασία;

Έχουμε καταστήσει σαφές ότι όπως έχουν τα πράγματα, περιθώρια συνεργασίας με το ΠΑΣΟΚ δεν υπάρχουν ούτε πριν ούτε μετά τις εκλογές. Όχι γιατί έχουμε καμία εμμονή έναντι της συνεργασίας, κάθε άλλο μάλιστα. Οι συνεργασίες όμως απαιτούν προγραμματικές συγκλίσεις στα μείζονα ζητήματα. Και μέρα με τη μέρα διαπιστώνουμε ότι οι διαφορές σε προγραμματικό επίπεδο είναι σε ζητήματα που δεν διχάζουν μονάχα την Αριστερά με τον δικομματισμό, αλλά διχάζουν ολόκληρη την ελληνική κοινωνία. Σας αναφέρω, ενδεικτικά, πέντε καίρια ερωτήματα:

1.Τι θα γίνει με την Ολυμπιακή;

Υπό δημόσιο έλεγχο ή συνύπαρξη δημόσιου και ιδιωτικού;

2.Τι θα γίνει με τις τράπεζες;

Να δώσουμε τα 28 δισ. αλλά με όρους και εγγυήσεις, ή να πάμε σε μια άλλη αρχιτεκτονική του χρηματοπιστωτικού συστήματος με κυρίαρχο δημόσιο ρόλο στην Εθνική ώστε να μπορεί να ελέγχει τον ανταγωνισμό;

3.Τι θα γίνει με την Παιδεία;

Θα αφήσουμε τη λειτουργία ιδιωτικών ψευτοπανεπιστημίων ή θα καταργήσουμε τα ΚΕΣ, τηρώντας το Σύνταγμα και το άρθρο 16;

4.Τι θα γίνει με τις σχέσεις Εκκλησίας – Κράτους;

Θα αφήσουμε τη φορολογική ασυλία της Εκκλησίας και των μοναστηριών όπως τη δημιούργησαν οι νόμοι των κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ, ή θα προχωρήσουμε σε πλήρη διαχωρισμό Εκκλησίας – Κράτους;

5.Τι θα γίνει με το εκλογικό σύστημα;

Θα προωθήσουμε ως πάγιο εκλογικό σύστημα την απλή αναλογική ή θα διατηρήσουμε ένα εκλογικό σύστημα που αλλοιώνει τη λαϊκή βούληση;

ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΛΟΓΟΣΚΟΥΦΗ
Κάποιοι αγωνίζονται για τη γενιά των 700.000 ευρώ

• Μήπως υπάρχει εμπλοκή λόγω των διαφωνιών στο εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ για το πρόγραμμα;

Το πρόγραμμά μας βρίσκεται σε πολύ καλό δρόμο. Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι πολύ πιο μπροστά σε θέματα προγράμματος σε σχέση με τους υπόλοιπους. Εχουμε καταθέσει επανειλημμένως τις προτάσεις μας, αλλά και σχέδια νόμου, για τις τράπεζες, για το χρηματοπιστωτικό σύστημα, για το εισόδημα, για τη γενιά των 700 ευρώ, για τη διαφάνεια. Γελάει ο κόσμος πλέον με όσους λένε ότι η Αριστερά δεν έχει προτάσεις.

Γιατί δεν λένε την αλήθεια, ότι οι προτάσεις μας δεν τους αρέσουν γιατί είναι σε άλλη κατεύθυνση από αυτήν του νεοφιλελευθερισμού που σήμερα χρεοκοπεί. Εμείς έχουμε ήδη ξεκινήσει μια πλατιά και ανοιχτή διαδικασία επικαιροποίησης και εμβάθυνσης του προγράμματός μας. Είμαστε οι μόνοι που επεξεργαζόμαστε πρόγραμμα όταν η κυβέρνηση έχει χάσει τον μπούσουλα, το ΠΑΣΟΚ παλινδρομεί ανάμεσα σε προτάσεις σύγκλισης με τους τραπεζίτες και σε ξόρκια της πολιτικής των δικών του κυβερνήσεων και το ΚΚΕ μας απαντά ότι τα πάντα θα λυθούν στον σοσιαλισμό.

• Στελέχη του κόμματός σας λένε ότι υπάρχει σχέδιο αποδόμησής σας. Συμφωνείτε με αυτή την άποψη;

Δεν είμαι φίλος των θεωριών συνωμοσίας. Τα όποια σχέδια αποδόμησης είναι κομμάτι του πολιτικού παιχνιδιού, όπως παίζεται μέσα από τη σφαίρα της μαζικής ενημέρωσης. Υπήρχαν και θα υπάρχουν πάντα.

Εχει αποδειχθεί πάντως ότι οι προσωπικές επιθέσεις δεν έχουν την αποτελεσματικότητα που επιθυμούν οι εμπνευστές τους. Η πολιτική δημιουργίας εντυπώσεων, είτε θετικών είτε αρνητικών, είναι σαν τα «τοξικά» ομόλογα. Σήμερα σου αποδίδει, αύριο αποδεικνύεται φούσκα.

• Τέλος, πώς κρίνετε τη στάση των τραπεζών σε σχέση με το σχέδιο του κ. Αλογοσκούφη;

Η στάση τους είναι συνολικά απαράδεκτη. Δεν μπορεί να κάθονται άλλο στον σβέρκο της κοινωνίας. Αλλά, δυστυχώς, βλέπω ότι τελευταία βρίσκουν θαλπωρή σε ζεστές πολιτικές αγκαλιές. Φαίνεται ότι όπως εμείς αγωνιζόμαστε για τη γενιά των 700 ευρώ, κάποιοι αγωνίζονται για τη γενιά των 700.000 ευρώ. Εχει κι αυτή τα προβλήματά της.

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΤΣΟΥΤΣΙΑΣ, ΕΘΝΟΣ, 15/11/2008

Εικονογράφηση: Πέτρος Ζερβός

ΜΟΥΡΑΤ ΜΠΕΛΓΚΕ: «Τουρκική Ιστορία, συλλογή από ψέματα»

[ Πρόσωπα ] ΤΑ ΝΕΑ: Δευτέρα 3 Νοεμβρίου 2008

Ο συγγραφέας και καθηγητής Μουράτ Μπελγκέ είναι από τους κορυφαίους διανοούμενους της Τουρκίας. Είναι επίσης ένας από τους πιο καταρτισμένους συνοδούς για τις περιηγήσεις στην Κωνσταντινούπολη- όταν βέβαια έχει τη διάθεση.

Όταν μπαίνει στα καραβάκια τις Κυριακές, για μια κρουαζιέρα στον Βόσπορο και μιλάει για την αγαπημένη του πόλη, οι επιβάτες σχηματίζουν κύκλο γύρω του για να τον ακούσουν.

Το ενδιαφέρον του για την Ιστορία φαίνεται να τον ξεπερνά. Και δεν είναι μόνον η γνώση των ιστορικών γεγονότων που εντυπωσιάζει. Γνωρίζει και κουτσομπολιά για την Κωνσταντινούπολη του 19ου αιώνα. Έτσι ενημερώνει τους ακροατές του για τον παρανοϊκό σουλτάνο που έζησε πάνω στη θάλασσα για να μπορεί να την ελέγχει και για την υπηρέτρια που άρχισε να εκδίδεται για να στηρίξει την ερωμένη της, ο Αλβανός σύζυγος της οποίας είχε κλέψει όλα τα χρήματά τους.

Όταν μιλάμε για την Ιστορία της Τουρκίας, το έδαφος δεν είναι σταθερό, λέει ο Μπεργκέ στην «Ιnternational Ηerald Τribune». Η πραγματική είναι καλά κρυμμένη και οι ενδιαφερόμενοι συγγραφείς που προσπαθούν να τη βρουν αντιμετωπίζουν το ενδεχόμενο της τιμωρίας. Ο Μπελγκέ, προερχόμενος από τον αριστερό χώρο, το γνωρίζει καλά αυτό. Φυλακίστηκε δύο χρόνια κατά τη δεκαετία του ΄70 και διώχθηκεχωρίς να φυλακιστεί- τα τελευταία χρόνια, μεταξύ άλλων και για τα άρθρα του για τους Αρμένιους.

Αυτά όμως δεν έκαμψαν την τόλμη του. «Η σχέση μας με την Ιστορία μας δεν είναι υγιής», λέει. «Είναι μια συλλογή από ψέματα». Κατά την οδυνηρή γέννηση της σύγχρονης Τουρκίας, ο ιδρυτής της, Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, αποδόμησε το 600 ετών οθωμανικό κράτος. Ήθελε όμως να αποφύγει την εμπλοκή των Οθωμανών στη δημιουργία εθνικής ταυτότητας και έδωσε έμφαση στον «τουρκισμό». «Η ίδρυση κράτους είναι εύκολη υπόθεση, όμως η δημιουργία έθνους είναι εξαιρετικά δύσκολο πράγμα», σχολιάζει ο Μπελγκέ.

Η γοητεία που ασκεί η Κωνσταντινούπολη πάνω του είναι κάτι παραπάνω από προφανής. «Το Τανζιμάτ αναδύθηκε από τη χερσόνησο» τονίζει και εξηγεί πως Τανζιμάτ ονομάστηκε μια σύντομη περίοδος μεταρρυθμίσεων κατά τον 19ο αιώνα, όταν οι Οθωμανοί προσπάθησαν να εκσυγχρονιστούν. Είχαν δημιουργήσει ένα κοινοβούλιο και, για κάποιο διάστημα, ένα σύνταγμα, ενώ είχαν αποφασίσει να δώσουν περισσότερα δικαιώματα στις εθνοτικές και θρησκευτικές μειονότητες. Ήταν μία περίοδος άνθησης για το διεθνές εμπόριο στην περιοχή. Τα πλοία που έφταναν στο λιμάνι κατά την οθωμανική περίοδο ήταν πολύ περισσότερα από τα πλοία που έφταναν στην τουρκική δημοκρατία της πρώτης περιόδου: «Οι Οθωμανοί, από αυτήν την άποψη, είχαν πιο έντονη εμπορική δράση».

Στρέφει τα μάτια του σε ένα δικαστικό γραφείο, είναι καμένο: «Στην Τουρκία έχουν μια συνήθεια να καίνε τα γραφεία αυτά για να εξαφανίζονται τα αρχεία», λέει. Και από το ύφος του διαπιστώνει κανείς πόσο έντονα διαφωνεί.

ΕΥ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ: «Ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα τώρα»

Συνέντευξη: Ευ. Βενιζέλος

Συνέντευξη στον ΤΑΣΟ ΠΑΠΠΑ, ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 02/11/2008

«Η σοσιαλδημοκρατία αναλαμβάνει ξανά ηγεμονικό ρόλο, μόνο που αυτό πρέπει να γίνει με σύγχρονους όρους και όχι με βάση τα στερεότυπα της δεκαετίας του ‘70 και του ‘80».

*Ο Ευ. Βενιζέλος επιμένει ότι το ΠΑΣΟΚ μπορεί να υπηρετήσει ταυτόχρονα και το στόχο της αυτοδυναμίας και το στόχο της συνεργασίας με τον ΣΥΡΙΖΑ: «Το πεδίο της τρέχουσας κρίσης είναι ένα πολύ καλό εργαστήριο για τον έλεγχο της προγραμματικής επάρκειας και της πολιτικής αξιοπιστίας όσων λέει κάθε πολιτική δύναμη».

*Περιγράφοντας τις σχέσεις του με τον Γ. Παπανδρέου, ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΠΑΣΟΚ σημειώνει: «Εκανα και κάνω ό,τι μπορώ για να διασφαλιστεί η ενότητα της παράταξης και η εκλογική της νίκη. Αυτό δεν είναι συμβιβασμός, αλλά μια θέση αρχής».

*Ο πρώην υπουργός αναφέρεται στην οικονομική κρίση και προτείνει «να εγγυηθεί το κράτος νομοθετικά την πλήρη και ομαλή καταβολή όλων των συντάξεων, αλλά και όλων των παροχών των κλάδων υγείας και να καθιερωθεί το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα».

* Μπράουν, Σαρκοζί, Μέρκελ εφαρμόζουν λίγο ή πολύ την ίδια συνταγή για την κρίση. Εδώ το ΠΑΣΟΚ ασκεί αυστηρή κριτική στην κυβέρνηση. Υπάρχουν περιθώρια για μέτρα πέραν του «κεντρικού ρεύματος» της Ε.Ε.;

- Το στοίχημα για κάθε χώρα είναι τα μέτρα στήριξης του τραπεζικού συστήματος που είναι αναγκαία να έχουν αντίκρισμα στην πραγματική οικονομία, στο εισόδημα των νοικοκυριών. Χρειάζεται και ευρηματικότητα και αποφασιστικότητα. Για τη Γερμανία π.χ. η πορεία της αυτοκινητοβιομηχανίας είναι καθοριστικό ζήτημα.

* Για την Ελλάδα;

- Για την Ελλάδα σημασία έχει η στήριξη των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων που καλύπτουν το 80% της απασχόλησης και η ανθεκτικότητα της οικοδομής και του τουρισμού. Τα μέτρα πρέπει να ενισχύουν την εθνική ανταγωνιστικότητα και να εξασφαλίζουν τη θέση της στον ευρωπαϊκό και τον διεθνή καταμερισμό την επομένη της κρίσης. Αρα στην Ελλάδα το πακέτο των τραπεζών αν δεν λειτουργήσει ως πακέτο στήριξης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, των στεγαστικών δανείων και της οικοδομής και αν δεν συνοδευτεί από ένα πακέτο στήριξης των χαμηλών και μεσαίων εισοδημάτων και άρα της ζήτησης, δεν έχει ούτε δικαιολογητική βάση ούτε αναπτυξιακό και κοινωνικό στόχο.

* Η κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι στο νομοσχέδιο προβλέπεται η υποχρέωση των τραπεζών να χορηγούν στεγαστικά δάνεια και δάνεια προς τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Αρκεί αυτό;

- Προφανώς όχι. Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι από το πακέτο των 28 δισ. το τμήμα των 8 δισ. που θα έχει τη μορφή ομολόγων του Δημοσίου πρέπει να χρησιμοποιηθεί από τις τράπεζες «για χορήγηση δανείων στεγαστικών και προς τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις με ανταγωνιστικούς όρους». Η ρύθμιση αυτή είναι παντελώς αόριστη, ατελής και αναποτελεσματική. Δεν συνδέει τα 28 δισ. ευρώ με τις ανάγκες της πραγματικής οικονομίας, δηλαδή με τις ανάγκες των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών.

* Τι χρειάζεται;

- Είναι αναγκαία δύο μέτρα: Πρώτον, πρέπει να προβλεφθεί ρητά η υποχρέωση των τραπεζών να συνάπτουν συμβάσεις με το Οργανισμό Εργατικής Κατοικίας για τη χορήγηση στεγαστικών δανείων με βάση το επιτόκιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Αυτό πρέπει να ισχύει όχι μόνο για τους δικαιούχους του ΟΕΚ, αλλά και για άλλες κατηγορίες νοικοκυριών που αγωνίζονται να αποκτήσουν πρώτη κατοικία εμβαδού ανάλογου με τον αριθμό των παιδιών τους. Αντίστοιχη πρόβλεψη πρέπει να ισχύσει για τους όρους εξόφλησης υφισταμένων δανείων. Δεύτερον, ένα σημαντικό τμήμα, όχι μόνο των 8 δισ. που έχει τη μορφή ομολόγων αλλά και των 15 δισ. που έχει τη μορφή εγγύησης του Δημοσίου για την δανειοδότηση και άρα τη ρευστότητα των τραπεζών, πρέπει με ρητή διάταξη του νόμου να προβλέπεται ότι θα διοχετευτεί μέσω του Ταμείου Εγγυοδοσίας των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων. Κι αυτό για να διασφαλιστεί η χορήγηση δανείων για κεφάλαια κίνησης ή για επενδυτικά προγράμματα ή για την αναχρηματοδότηση δανείων που δεν μπορούν να εξυπηρετηθούν. Μια τέτοια κίνηση επιτρέπει στην αγορά να αναπνεύσει και στις επιχειρήσεις να σταθούν στα πόδια τους. Χωρίς τέτοιου είδους ρητές και σαφείς ρυθμίσεις, το νομοσχέδιο είναι διάτρητο.

* Αρκούν, όμως, αυτά; Ο κόσμος ανησυχεί για τις συντάξεις λόγω της μείωσης των αποθεματικών των ταμείων, ενώ η απειλή της ανεργίας και της φτώχειας φαίνεται να απλώνεται σε πολύ μεγαλύτερες κατηγορίες.

- Το ΠΑΣΟΚ έχει παρουσιάσει δέσμες μέτρων για το χρηματοπιστωτικό σύστημα, τα επιδόματα αλληλεγγύης και θέρμανσης, την αύξηση της επιστροφής του ΦΠΑ στους αγρότες…

* Αυτά είναι γνωστά…

- Μέσα στο ευρύτερο αυτό πλαίσιο θα ήθελα να θέσω δύο, κατά τη γνώμη μου, μείζονος σημασίας, ζητήματα: Πρώτον, το κράτος οφείλει να εγγυηθεί νομοθετικά την πλήρη και ομαλή καταβολή όλων των συντάξεων, αλλά και των παροχών των κλάδων υγείας και πρόνοιας που προβλέπονται από το νόμο ή από τα καταστατικά όλων των ταμείων. Αυτό είναι αναγκαίο, λόγω της μείωσης που έχουν υποστεί τα αποθεματικά των ταμείων, ώστε να μην δημιουργείται κανένα αίσθημα ανασφάλειας στον πολίτη. Δεύτερον, ήρθε η ώρα να καθιερωθεί και στη χώρα μας αυτό που ισχύει στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα, ώστε κανένας να μην πέφτει κάτω από το όριο της απόλυτης φτώχειας. Σε σχέση με τα 28 δισ. των τραπεζών, ακόμη και σε σχέση με τα 5 δισ., δηλαδή το 2,5 % του ΑΕΠ, που προορίζεται για ενίσχυση της επάρκειας των τραπεζών, το κόστος ενός τέτοιου οριζόντιου μέτρου έχει υπολογιστεί σε μόλις 0,4 % του ΑΕΠ. Ο μηχανισμός αυτός μπορεί να οργανωθεί μέσω των δήμων, σε συνεργασία με τον ΟΑΕΔ για τους ανέργους και τα οικεία ταμεία για τους χαμηλοσυνταξιούχους. Ολα δε τα ποσά αυτά ενισχύουν τελικά το διαθέσιμο εισόδημα και άρα τη ζήτηση. Συνεπώς, την οικονομία συνολικά.

* Τι πιστεύετε ότι περιμένει ο κόσμος από τα κόμματα εξουσίας;

- Ο κόσμος περιμένει υπεύθυνη και στιβαρή αντιμετώπιση της κρίσης με αίσθημα κοινωνικής δικαιοσύνης και αναπτυξιακή προοπτική. Η χώρα έχει ανάγκη από ένα νέο εθνικό σχέδιο ανάπτυξης, απασχόλησης και κοινωνικής συνοχής. Γι’ αυτό έχει σημασία η πολιτική του συγκεκριμένου, που έχει όμως ιδεολογικό και πολιτικό στίγμα. Η δήθεν ουδέτερη και τεχνοκρατική αντιμετώπιση της οικονομίας λειτούργησε ως πρόσχημα για την προσχώρηση σε ακραίες και τελικά αφελείς νεοφιλελεύθερες αντιλήψεις, τις οποίες τώρα πληρώνουμε ακριβά. Με τις τέσσερις προτάσεις, που συνοπτικά παρουσίασα προηγουμένως, έδωσα ένα δείγμα τού τι εννοώ λέγοντας «πολιτική του συγκεκριμένου».

* Επιστροφή της Σοσιαλδημοκρατίας;

- Τώρα όλοι καταλαβαίνουν ότι η σοσιαλδημοκρατική αντίληψη αναλαμβάνει ξανά ηγεμονικό ρόλο. Μόνο που αυτό πρέπει να γίνει με σύγχρονους όρους και όχι με βάση τα στερεότυπα της δεκαετίας του ‘70 ή του ‘80.

* Μια κυβέρνηση συνεργασίας ΠΑΣΟΚ – ΣΥΡΙΖΑ θα μπορούσε να εφαρμόσει τις αναγκαίες πολιτικές;

- Το ΠΑΣΟΚ, όπως ξέρετε, έχει ως στόχο τη νίκη στις εκλογές, την κατάκτηση του μεγαλύτερου δυνατού εκλογικού ποσοστού, τη συγκρότηση μιας αυτοδύναμης πλειοψηφίας, όχι για να σχηματίσει μία μονοκομματική κυβέρνηση που θα επαναλάβει πρακτικές του παρελθόντος, αλλά ως βάση για τη διαμόρφωση των ευρύτερων δυνατών συνεργασιών και συναινέσεων που είναι αναγκαίες για να κυβερνηθούν πολύπλοκες κοινωνίες και για να αντιμετωπιστούν πολύπλοκες καταστάσεις όπως οι σημερινές.

* Και αυτοδυναμία και συνεργασία;

- Οπως ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θέτει όριο στις εκλογικές του επιδιώξεις, έτσι δεν μπορεί να θέσει όριο και το ΠΑΣΟΚ ως προς το ποσοστό που διεκδικεί. Ποτέ δεν έχει συμβεί κάτι τέτοιο σε εκλογές. Το πεδίο της τρέχουσας κρίσης και τα μέτρα αντιμετώπισής της είναι σίγουρα ένα πολύ καλό εργαστήριο για τον έλεγχο της προγραμματικής επάρκειας και της αξιοπιστίας όλων όσων λέει κάθε πολιτική δύναμη, όχι ως άσκηση αντιπολίτευσης, αλλά ως δέσμευση κυβερνητικής πολιτικής.

* Ως κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος, δίνετε σκληρή μάχη στη Βουλή και η σχέση σας με τον κ. Παπανδρέου φαίνεται να έχει μπει σε νέα τροχιά. Συμβιβαστήκατε με τον ρόλο αυτό;

- Οι επιλογές μου είναι συνειδητές, σταθερές, καθαρές, δεδηλωμένες. Εκανα και κάνω ό,τι μπορώ για να διασφαλιστεί η ενότητα και η εκλογική της νίκη. Αυτή είναι μια υπεύθυνη στάση που αφορά την προοπτική του τόπου μέσα σε μια τόσο δύσκολη εποχή. Αυτό, όπως αντιλαμβάνεστε, δεν είναι συμβιβασμός, αλλά μια θέση αρχής. Και αυτό είναι που βαραίνει τελικά στην κρίση των πολιτών και για τα κόμματα, αλλά και για τα πρόσωπα.

ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΚΥΡΚΟΣ: «Η μεγάλη αριστερά δεν γίνεται χωρίς το ΠΑΣΟΚ»

Συνέντευξη: Λεωνίδας Κύρκος

Συνέντευξη στον ΦΩΤΗ ΠΑΠΟΥΛΙΑ, ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 02/11/2008

«Μεγάλη αριστερά χωρίς να έχει μέσα της και το ΠΑΣΟΚ δεν μπορεί να υπάρξει. Πρέπει να βρούμε τους όρους της συνεργασίας με επίπονη δουλειά γύρω από ένα τραπέζι. Πρέπει επειγόντως να καθορίσουμε μια τέτοια διαδικασία» προτείνει ο Λ. Κύρκος.

*Ο Λ. Κύρκος δεν αρνείται να μιλήσει για τους πολιτικούς αρχηγούς: Χαρακτηρίζει τον Κ. Καραμανλή «άνθρωπο καλών προθέσεων, τις οποίες δεν μπόρεσε να υλοποιήσει γιατί βρέθηκε μέσα στη στρούγκα του κομματικού μηχανισμού, τον οποίο δεν κατάφερε να ελέγξει».

*Για τον Γ. Παπανδρέου επισημαίνει ότι «είναι από τους πιο ευγενικούς πολιτικούς» και πως «έχει απομακρυνθεί από το μοντέλο του πατέρα του και γιατί δεν έχει τα κατάλληλα προσόντα κι επειδή το μοντέλο αυτό είναι έξω από την ψυχολογία του».

*Οσο για την Αλέκα Παπαρήγα; Τη χαρακτηρίζει «ξεπερασμένο δεινόσαυρο, που την απωθεί βαθιά η ιδέα ότι ο σοσιαλισμός συνδέεται με τη δημοκρατία» και θεωρεί το ΚΚΕ «το πιο καθυστερημένο κομμάτι του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος».

* Πριν από 15 χρόνια αρκετοί προέβλεπαν το τέλος της Ιστορίας, σήμερα μιλάμε πλέον για το τέλος του (νεο)φιλελευθερισμού;

- Το τέλος της Ιστορίας που προέβλεπαν κάποιοι θεωρητικοί υπηρέτες του καπιταλισμού δεν ήρθε. Ο καπιταλισμός έχει αποδείξει την ικανότητά του να ανανεώνετα, μέχρι να πέσει, αλλά δεν ήρθε η στιγμή, το λαϊκό κίνημα δεν έφτασε σε σημείο να τον ξετινάξει. Ομως δύει το άστρο του νεοφιλελευθερισμού που επιχείρησε με μέτρα που πληρώθηκαν ακριβά από τους εργαζόμενους όλου του κόσμου, να ανανεώσει τα περιθώρια του καπιταλισμού και πέτυχε να βυθίσει την οικονομία στο χάος. Οι καταστροφές για την πραγματική οικονομία είναι ήδη τεράστιες, οι ίδιοι οι εμπνευστές του λένε ότι «δεν καταλάβαμε», «δεν πήραμε μέτρα έγκαιρα». Και όταν αποφάσισαν να δράσουν ήταν αργά.

* Η σοσιαλδημοκρατία μπορεί να αντεπιτεθεί;

- Εχθρός, κατά τη γνώμη μου, δεν είναι η οικονομία της αγοράς, αλλά η κακοήθης εξέλιξή της, τα μονοπώλια. Και επιτρέψτε μου να πω ότι δεν υπάρχουν μάγοι «στιλ» Μπράουν και Σαρκοζί, νομίζω ότι η κατάσταση έχει πλέον ξεφύγει. Η σοσιαλδημοκρατία μπορεί μόνο κάτω από την πίεση φωτισμένων ηγετών της και ενός ισχυρού μαζικού κινήματος να αντεπιτεθεί και να πάρει θέση σε ένα ευρύ αντικαπιταλιστικό κίνημα με ριζοσπαστικούς στόχους. Εκεί να συναντηθεί με το κόμμα της ευρωπαϊκής αριστεράς, όπου ανήκει και ο Συνασπισμός.

* Ο οποίος δημοσκοπικά καταγράφει υψηλές επιδόσεις. Πώς, όμως, μπορεί να τις κεφαλαιοποιήσει;

- Με μια ευρύτατη πολιτική δημοκρατικής συσπείρωσης και την ενεργητική του υποστήριξη στους αγώνες των πολιτών για την αντιμετώπιση των προβλημάτων της καθημερινότητας. Βεβαίως, σε αυτό τον βοηθάει η απαξία των δύο μεγάλων κομμάτων, η αδυναμία τους να προσφέρουν λύσεις που να πείθουν. Είναι ίσως μια μεγάλη ευκαιρία για την αριστερά να πάρει μια μεγάλη πρωτοβουλία, όπως να προκαλέσει ένα διάλογο ανάμεσα στις δυνάμεις της αντιπολίτευσης. Φοβάται, όμως, να μπει σε ένα παιχνίδι εξουσίας. Αλλά όταν κάνεις πολιτική με φοβικά συναισθήματα, αυτό δεν οδηγεί πουθενά. Οπως λένε και οι εγγλέζοι αν θέλεις να ελέγξεις την πουτίγκα πρέπει να τη δοκιμάσεις.

* Ομως ο ΣΥΡΙΖΑ μιλά για αριστερή διακυβέρνηση…

- Δεν είναι ακόμα κατανοητό ποια θα είναι αυτή η νέα αριστερή διακυβέρνηση. Κατά τη γνώμη μου, είναι ένα σύνθημα για εκλογική κατανάλωση, για μια αίσθηση αισιοδοξίας και προσδοκίας, χωρίς να είναι αγκυστρωμένη στη ελληνική κοινωνία. Με ποιους θα γίνει αυτή, από τη στιγμή που οι εμπνευστές της αποκρούουν το ΠΑΣΟΚ; Δεν υπάρχει δημοκρατική προοπτική αν τα δύο ρεύματα του ΠΑΣΟΚ και του ΣΥΝ δεν ανταμώσουν για να δημιουργήσουν τη μεγάλη κοινωνική και πολιτική πλειοψηφία. Μεγάλη αριστερά χωρίς να έχει μέσα της το ΠΑΣΟΚ δεν μπορεί να υπάρξει. Χρειάζεται κάποια στιγμή να γίνει ώριμη ανάλυση για το τι είναι το ΠΑΣΟΚ από την άποψη των μαζών.

* Από την άλλη πλευρά όμως και το ΠΑΣΟΚ τα «μασάει», προτάσσει την αυτοδυναμία.

- Ο διάλογος θέλει μια μακρά περίοδο επώασης. Οταν δεν έχεις λύσει μέσα σου το «τι θέλω», δεν πας στο διάλογο. Και γίνονται αυτά τα κωμικά πράγματα που βλέπουμε. Ο Αλαβάνος δεν μπορεί να πάει στο σπίτι του Παπανδρέου και να πει «θέλω να συζητήσουμε» ή άλλα στελέχη να συναντηθούν και να πιουν ένα καφέ. Ο φόβος ότι «κάποιος θα μας δει και θα δώσει τις δικές του διαστάσεις στη συνάντηση» είναι αυτός που αναστέλλει την προσπάθεια. Αλλά έτσι δεν υπάρχει προοπτική. Πρέπει να βρούμε τους όρους της συνεργασίας ύστερα από επίπονη δουλειά γύρω από ένα τραπέζι. Πρέπει επειγόντως να καθορίσουμε μια τέτοια διαδικασία.

* Πώς βλέπετε το δίδυμο Αλαβάνου – Τσίπρα;

- Δεν είναι τυχαίο ότι η άνοδος των ποσοστών σημειώνεται αρχικά με πρωτοβουλίες του Αλαβάνου, οι οποίες αιφνιδίασαν την κοινωνία, ύστερα με την ευμενή κοινωνική αποδοχή του Τσίπρα. Δημιουργήθηκε ένα σοκ, μια δυναμική, αλλά αρκεί αυτό; Ερχεται μια στιγμή που η κοινωνία ζητάει περισσότερα πράγματα, αναλύσεις και επεξεργασίες πειστικές, δεν αρκείται σε ρητορείες ή αιφνιδιασμούς. Υπάρχουν πραγματικά προβλήματα και εκεί θα κριθούμε.

* Ο πρωθυπουργός είναι εγκλωβισμένος σε σκάνδαλα, εξεταστική επιτροπή…

- Επιτρέψτε μου να πω ότι ο πρωθυπουργός μού είναι συμπαθής, τον είχα γνωρίσει στη Θεσσαλονίκη. Είναι άνθρωπος καλών προθέσεων, τις οποίες δεν μπόρεσε να υλοποιήσει γιατί βρέθηκε μέσα στη στρούγκα του κομματικού μηχανισμού, τον οποίο δεν κατάφερε να ελέγξει. Δεν ήταν ελεύθερος να εφαρμόσει την πολιτική του, της κεντροδεξιάς.

* Αρα, εκλογές σύντομα;

- Πρέπει να βγούμε το ταχύτερο δυνατό από την πολιτική κρίση και η ευθύνη πέφτει κυρίως στον πρωθυπουργό. Οι εκλογές θα ήταν η ορθότερη δημοκρατική λύση, αν και δεν έχω πεισθεί, στις σημερινές συνθήκες οικονομικής κρίσης και με δεδομένη τη συντηρητική στροφή της κοινωνίας, ότι η Ν.Δ. θα τις χάσει.

* Δηλαδή, το ΠΑΣΟΚ δεν πείθει;

- Ο Γιώργος είναι ίσως από τους πιο ευγενικούς πολιτικούς άνδρες, μετριοπαθής, έχει απομακρυνθεί από το μοντέλο ηγέτη του πατέρα του, και γιατί δεν έχει τα προσόντα αλλά και γιατί ένας τέτοιος ρόλος είναι έξω από την ψυχολογία του. Είναι άνθρωπος του διαλόγου, της αναζήτησης, δημοκρατικός, αλλά τα πράγματα πολλές φορές είναι διαφορετικά. Αυτό έχει να κάνει με το ΠΑΣΟΚ, ένα πεδίο φοβερών εσωτερικών ανταγωνισμών τους οποίους δεν μπόρεσε να ελέγξει. Είμαι βέβαιος ότι κάποια στελέχη τα απωθεί και η αναφορά του ονόματός του.

* Σας εξέπληξε η στάση του ΚΚΕ, που προβαίνει σε πλήρη αποκατάσταση της σταλινικής περιόδου;

- Οι άνθρωποι ήταν πάντα Σταλινικοί, ήταν το πιο καθυστερημένο κομμάτι του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος και αυτό διέσπασε τη συνεργασία του αρχικού συνασπισμού. Υπήρχε μια αφοσίωση στο πρόσωπο του Στάλιν, αφού η ιστορία της ΕΣΣΔ γράφηκε επί των ημερών του. Το ΚΚΕ είναι νομενκλατούρα, διαβρωμένη από τις ιδέες του Στάλιν και φοβάται ότι οποιαδήποτε απόκλιση θα μπορούσε να οδηγήσει σε κατάρρευση του Περισσού.

* Πιθανή διαδοχή της Αλέκας Παπαρήγα θα άλλαζε κάτι στον Περισσό;

- Η Αλέκα είναι ένας ξεπερασμένος δεινόσαυρος, δεν έχει καμιά αίσθηση της εποχής μας, την απωθεί βαθιά η ιδέα ότι ο σοσιαλισμός συνδέεται με τη δημοκρατία. Το μοντέλο της είναι το μοντέλο ενός αυταρχικού σοσιαλισμού.

Το φαινόμενο Ομπάμα – Η υπόσχεση της Αμερικής

A life in pictures

• Young Barack Obama
• Campaign trail photos

Το “φαινόμενο Ομπάμα”, η “Ομπαμάνια” όπως αποκλήθηκε, μονοπώλησε εν πολλοίς το ενδιαφέρον εντός και, κυρίως εκτός των ΗΠΑ, όλο το προηγούμενο διάστημα. Σήμερα, λίγες ώρες πριν ανοίξουν οι κάλπες για την ανάδειξη του 44ου προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, δημοσιεύουμε αποσπάσματα από μια ομιλία του που χαρακτηρίστηκε “ιστορική”: αυτή που εκφώνησε, μπροστά σε δεκάδες χιλιάδες υποστηρικτές, στο Ντένβερ, στο Συνέδριο των Δημοκρατικών, αμέσως μετά την ανάδειξή του στο χρίσμα των Δημοκρατικών – ομιλία, μάλιστα, που συνέπεσε με την 45η επέτειο της περίφημης ομιλίας του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ “I have a dream”.

Ο λόγος του Ομπάμα αρθρώνεται, όπως θα δούμε, γύρω από τις έννοιες-”κενά σημαίνοντα” της “ελπίδας”, της “αλλαγής”, της “κοινής προσπάθειας” με τις κοινοτιστικές/συντηρητικές τους απολήξεις. Εκτός όμως από τον οραματικό τόνο, που διαπλέκεται έντονα με την αφήγηση των προσωπικών του βιωμάτων, υπάρχει και η διάσταση της σκληρής πολιτικής (hard politics): εδώ, το ιδεολογικό στίγμα του Ομπάμα χάνεται σ’ έναν ωκεανό εκλεκτικισμού, αν και ο πολιτικός του λόγος επικεντρώνεται στα ζητήματα της κοινωνικής πρόνοιας με ιδιαίτερη έμφαση στην ιατρική περίθαλψη, την εκπαίδευση, την ενέργεια. Έτσι, η κλιντονιανών αποχρώσεων πολιτική ατζέντα του Ομπάμα ακροβατεί μεταξύ προοδευτικών φιλελεύθερων και νεοφιλελεύθερων οικονομικών μέτρων με μια σαφή στροφή προς ένα κοινωνικό “κέντρο”. Στο πεδίο, τέλος, της εξωτερικής πολιτικής διαφαίνεται ξεκάθαρα η υιοθέτηση μιας πολυπρισματικής, πολυμερούς προσέγγισης η οποία, χωρίς να αποκλείει την ενεργητική επιθετική δράση, θα αποπειραθεί να εμπλέξει περισσότερο τους υπόλοιπους διεθνείς δρώντες, κλονίζοντας τις βολικές βεβαιότητες της ευρωπαϊκής μας πραγματικότητας.

Επιλέγοντας κατ’ ανάγκην αποσπάσματα (η ομιλία διήρκεσε πάνω από 40 λεπτά), επιμείναμε κυρίως στο αφαιρετικό, βιωματικό μέρος του λόγου, καθώς πιστεύουμε ότι αυτό μεταδίδει παραδειγματικά το ιδιαίτερο ρητορικό και ιδεολογικό του στίγμα. Γ.Γ.

Η υπόσχεση της Αμερικής

του Μπαρακ Ομπαμα

Έχουν περάσει τέσσερα χρόνια από τότε που σας αφηγήθηκα την ιστορία μου· την ιστορία της σύντομης σχέσης δυο νέων από την Κένυα και το Κάνσας που, αν και δεν ήταν εύποροι ή διάσημοι, πίστευαν ότι στην Αμερική ο γιος τους θα μπορούσε να καταφέρει οτιδήποτε έβαζε με το νου του.

Αυτή η υπόσχεση κάνει τη χώρα μας να ξεχωρίζει. Μέσα από θυσίες και σκληρή δουλειά, όλοι μας μπορούμε να κυνηγήσουμε τα ατομικά μας όνειρα και ενωμένοι, σαν μια αμερικάνικη οικογένεια, να διασφαλίσουμε την ίδια δυνατότητα και για την επόμενη γενιά.

Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο βρίσκομαι εδώ σήμερα. Εδώ και διακόσια τριάντα δύο χρόνια, κάθε στιγμή που η υπόσχεση αυτή κινδύνευε, απλοί άνδρες και γυναίκες, φοιτητές και στρατιώτες, νοσοκόμες και επιστάτες, κατάφερναν να τη διατηρούν ζωντανή.

Βρισκόμαστε σήμερα σε μια από εκείνες τις κρίσιμες στιγμές  -μια συγκυρία όπου το έθνος μας βρίσκεται σε πόλεμο, η οικονομία μας σε αναταραχή, και η υπόσχεση της Αμερικής απειλείται, για μια ακόμα φορά.

Σήμερα, πολλοί Αμερικανοί είναι άνεργοι και πολλοί δουλεύουν ακόμη περισσότερο για λιγότερα χρήματα. Πόσοι από εσάς δεν έχετε χάσει τα σπίτια σας και πόσοι, ακόμα πιο πολλοί, δεν βλέπετε την αξία τους να έχει κατρακυλήσει! Και πόσοι, ακόμα, άραγε, δεν έχετε αυτοκίνητα που δεν είστε σε θέση να οδηγήσετε, πιστωτικές κάρτες που δεν μπορείτε να αποπληρώσετε, δίδακτρα που αδυνατείτε να καταβάλετε!

Για όλα αυτά τα προβλήματα δεν ευθύνεται, βέβαια, μόνο η κυβέρνηση. Η αδυναμία όμως να αντιμετωπιστούν είναι άμεση συνέπεια του σαθρού πολιτικού στερεώματος της Ουάσιγκτον και των αποτυχημένων πολιτικών του Τζορτζ Μπους. [...].

Για πάνω από δυο δεκαετίες, ο Τζων Μακέιν προσυπογράφει τη γερασμένη, ανυπόληπτη φιλοσοφία των Ρεπουμπλικάνων, που επιτάσσει τη συγκέντρωση του πλούτου στους ολίγους, προσδοκώντας τη διάχυση της ευημερίας σε όλους. Αυτή είναι η “Κοινωνία της Ιδιοκτησίας”, όπως την αποκαλούν στην Ουάσιγκτον· οι λέξεις αυτές όμως έχουν μονάχα μία σημασία: Είσαι ολομόναχος. Για παράδειγμα, είσαι άνεργος; Ας όψεται η κακοτυχία σου! Δεν έχεις ιατροφαρμακευτική περίθαλψη; Θα το ρυθμίσει η αγορά. Γεννήθηκες μες στην ανέχεια; Στάσου στα πόδια σου μόνος σου – ακόμη κι αν δεν μπορείς να περπατήσεις. Είσαι μόνος σου.

Ήρθε ο καιρός να αναλάβουν την ευθύνη της αποτυχίας τους. Ήρθε ο καιρός να αλλάξουμε την Αμερική.

• Πώς μετράμε την πρόοδο

Η πρόοδος, για εμάς τους Δημοκρατικούς, αποτιμάται διαφορετικά. Εξαρτάται από το πόσοι μπορούν να βρουν μια δουλειά που να τους εξασφαλίζει το εισόδημα για να πληρώνουν τις δόσεις του στεγαστικού τους δανείου, από το εάν μπορείς να αποταμιεύεις λίγα χρήματα στο τέλος του μήνα, ώστε κάποια μέρα να καμαρώσεις το παιδί σου με το πτυχίο του πανεπιστημίου. Πρόοδος είναι τα είκοσι τρία εκατομμύρια νέες θέσεις εργασίας που δημιουργήθηκαν κατά την προεδρία του Μπιλ Κλίντον – τότε που η μέση αμερικανική οικογένεια έβλεπε το εισόδημά της να αυξάνεται κάθε χρόνο κατά 7.500 δολάρια, αντί να μειώνεται κατά 2.000 δολάρια όπως συμβαίνει στα χρόνια του Τζωρτζ Μπους.

Μετράμε τη δύναμη της οικονομίας μας όχι με βάση τον αριθμό των εκατομμυριούχων ή τα κέρδη της λίστας Fortune 500ⁱⁱ, αλλά το εάν κάποιος με μια καλή ιδέα μπορεί να αναλάβει το ρίσκο να ξεκινήσει μια νέα επιχείρηση· από το εάν η σερβιτόρα που ζει με τα φιλοδωρήματα μπορεί να πάρει ένα ρεπό για να σταθεί στο πλευρό του άρρωστου παιδιού της χωρίς να χάσει την δουλειά της. Οραματιζόμαστε μια οικονομία που σέβεται και τιμά την αξιοπρέπεια της εργασίας.

Αποτιμούμε την οικονομική ισχύ ανταποκρινόμενοι σε αυτήν τη θεμελιώδη υπόσχεση που ορίζει το μεγαλείο της χώρας μας. Γι’ αυτό, και μόνο γι’ αυτό, βρίσκομαι εδώ σήμερα.

• Οι δικοί μου ήρωες

Διότι στα πρόσωπα των νέων βετεράνων που επέστρεψαν από το Ιράκ και το Αφγανιστάν αναγνωρίζω τον παππού μου, ο οποίος κατετάγη αμέσως μετά το Περλ Χάρμπορ και, αφού προέλασε υπό τις διαταγές του στρατηγού Πάτον, ανταμείφθηκε, καθώς, χάρη στο διάταγμα GI, γράφτηκε στο Πανεπιστήμιο.ⁱⁱⁱ

Αντικρίζοντας το πρόσωπο του ξάγρυπνου νεαρού φοιτητή που κοιμάται μονάχα τρεις ώρες προτού ξεκινήσει τη νυκτερινή του βάρδια, μου έρχεται στο μυαλό η μάνα μου, που ολομόναχη μεγάλωσε εμένα και την αδερφή μου, δουλεύοντας και σπουδάζοντας ταυτόχρονα. Αναγκάστηκε, μερικές φορές, να χρησιμοποιήσει ακόμα και τα δελτία τροφίμων, κατάφερε ωστόσο, με τη βοήθεια φοιτητικών δανείων και υποτροφιών, να μας στείλει στα καλύτερα σχολεία της χώρας.

Ακούγοντας ακόμη έναν εργάτη να μου λέει ότι το εργοστάσιό του έκλεισε, ο νους μου πηγαίνει σε όλους τους εργάτες και τις εργάτριες στο Νότιο Σικάγο – τις μέρες που στάθηκα στο πλευρό τους και αγωνιστήκαμε μαζί, όταν έκλεισε η τοπική χαλυβουργία.

Κι ακόμα, όταν ακούω μια γυναίκα να μιλά για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει στην προσπάθειά της να ξεκινήσει τη δική της επιχείρηση, θυμάμαι τη γιαγιά μου: μονάχη ανέβηκε από τη γραμματεία της εταιρείας σε ένα πόστο διαχείρισης, στο μέσον της ιεραρχίας, παρά την πολύχρονη καθυστέρηση που οφειλόταν μόνο και μόνο στο γεγονός ότι ήταν γυναίκα. Εκείνη ήταν που μ’ έμαθε να δουλεύω σκληρά. Εκείνη στερήθηκε πολλά, από ένα καινούργιο αμάξι ή φόρεμα, για να μπορέσω εγώ να έχω μια καλύτερη ζωή. Πόνταρε οτιδήποτε είχε σε εμένα. Και ξέρω πολύ καλά ότι, αν και δεν μπορεί να ταξιδέψει πια, απόψε με παρακολουθεί· αυτή η νύχτα της είναι και δικιά της.

Δεν γνωρίζω τι είδους ζωή νομίζει ο Τζον Μακέιν ότι ζουν οι διασημότητες, αλλά αυτή είναι η δική μου. Αυτοί είναι οι ήρωές μου. Αυτές είναι οι ιστορίες που με διαμόρφωσαν σαν άνθρωπο και θέλω, για λογαριασμό τους, να κερδίσω τις εκλογές και να διατηρήσω την υπόσχεσή μας ζωντανή, ως πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής.

Ποια είναι, όμως, αυτή η υπόσχεση;

Είναι μια υπόσχεση που αναγνωρίζει σε καθέναν και καθεμιά από εμάς την ελευθερία της διαχείρισης της ζωής μας, ενώ την ίδια στιγμή επιβάλλει σε όλους μας την υποχρέωση να συμπεριφερόμαστε ο ένας στον άλλο με αξιοπρέπεια και σεβασμό.

Είναι μια υπόσχεση που θέλει η αγορά να επιβραβεύει την ευφυΐα και την καινοτομία, να δημιουργεί συνθήκες ανάπτυξης αλλά και απαιτεί από τις επιχειρήσεις να ανταποκρίνονται στις ευθύνες δημιουργίας αμερικάνικων θέσεων εργασίας, να νοιάζονται για τους Αμερικάνους πολίτες και να παίζουν σύμφωνα με τους κανόνες.

Σύμφωνα με τη δική μας υπόσχεση, η κυβέρνηση δεν μπορεί να λύσει όλα τα προβλήματα, οφείλει όμως να πράττει αυτό που δεν μπορούμε να κάνουμε μόνοι μας: να μας προστατεύει, να παρέχει σε κάθε παιδί μια αξιοπρεπή εκπαίδευση, να φροντίζει ώστε το νερό μας να είναι καθαρό, τα παιχνίδια μας ασφαλή, να επενδύει σε νέα σχολεία, υποδομές, νέες επιστήμες και τεχνολογίες.

• “Εγώ ειμί φύλαξ του αδελφού μου, της αδελφής μου”

Η κυβέρνησή μας πρέπει να δουλεύει για εμάς, όχι εναντίον μας. Πρέπει να μας βοηθά, όχι να μας πληγώνει. Πρέπει να παρέχει ευκαιρίες, όχι μόνο σε εκείνους με τα περισσότερα χρήματα και επιρροή, αλλά σε κάθε Αμερικανό που έχει όρεξη για δουλειά.

Αυτή είναι η υπόσχεση της Αμερικής. Η ιδέα ότι είμαστε υπεύθυνοι για τους εαυτούς μας, αλλά και ότι ακμάζουμε ή παρηκμάζουμε ως ένα έθνος. Η θεμελιώδης αυτή πίστη:”Εγώ ειμί φύλαξ του αδελφού μου, της αδελφής μου”.^iv [...]

Αμερική, η δουλειά μας δεν θα είναι εύκολη. Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε απαιτούν σκληρές επιλογές και είναι επείγουσα ανάγκη τόσο οι Δημοκρατικοί όσο και οι Ρεπουμπλικάνοι να αποτινάξουν τις φθαρμένες ιδέες και τις πολιτικές του παρελθόντος. Ό, τι χάθηκε τα τελευταία οκτώ χρόνια δεν μπορεί να μετρηθεί μόνο στους χαμένους μισθούς και τα εμπορικά ελλείμματα. Έχουμε απολέσει την αίσθηση του κοινού μας σκοπού, την αίσθηση ενός ανώτερου προορισμού και αυτό πρέπει να αποκατασταθεί.

Μπορεί να διαφωνούμε στο θέμα των αμβλώσεων, σίγουρα όμως μπορούμε να συμφωνήσουμε στη μείωση των ανεπιθύμητων κυήσεων στην χώρα μας. Η πραγματικότητα της οπλοκατοχής μπορεί να είναι διαφορετική, ανάλογα με το αν πρόκειται για τους κυνηγούς του αγροτικού Οχάιο ή όσους μαστίζονται από τη βία συμμοριών στο Κλήβελαντ, αλλά μην μου πείτε πως δεν μπορούμε να υπεραμυνθούμε του δεύτερου άρθρου του Συντάγματος και ταυτόχρονα να απομακρύνουμε τις καραμπίνες ΑΚ-47 από τα χέρια που εγκληματούν! Γνωρίζω τις διαφορές μας για τον γάμο μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου αλλά σε κάθε περίπτωση μπορούμε να συμφωνήσουμε ότι τ’ αδέρφια μας που είναι γκέι και λεσβίες έχουν το δικαίωμα να επισκέπτονται τους αγαπημένους τους στο νοσοκομείο και να ζήσουν χωρίς διακρίσεις. Μπορεί τα πάθη να φουντώνουν όταν μιλάμε για το ζήτημα της μετανάστευσης, αλλά δεν γνωρίζω κανέναν που να ωφελείται όταν χωρίζουν μια μια μάνα από το βρέφος της ή όταν ένας εργοδότης καταρρακώνει τους αμερικάνικους μισθούς προσλαμβάνοντας παράνομους εργάτες. Να ένα μέρος της υπόσχεσης της Αμερικής: η υπόσχεση μιας δημοκρατίας στην οποία μπορούμε να βρούμε την δύναμη και τη χάρη να χτίσουμε γέφυρες και να ενωθούμε σε μια κοινή προσπάθεια.

• Η αλλαγή δεν έρχεται από, αλλά στην Ουάσιγκτον

Γνωρίζω πως υπάρχουν κάποιοι που απορρίπτουν ανάλογες απόψεις ως “ευχολόγια”. Ισχυρίζονται πως η επιμονή μας σε κάτι μεγαλύτερο, ισχυρότερο και τιμιότερο είναι ένας δούρειος ίππος για υψηλότερους φόρους και την εγκατάλειψη των παραδοσιακών αξιών. Κάτι τέτοιο είναι αναμενόμενο. Εάν δεν έχεις καινούργιες ιδέες, χρησιμοποιείς παλιομοδίτικες τακτικές για να φοβίσεις τους ψηφοφόρους…

Συνδέουν, λοιπόν, μια μεγάλη εκλογική αναμέτρηση με μικροπρέπειες. Ξέρετε, η τακτική αυτή έχει αποβεί αποτελεσματική στο παρελθόν, γιατί τρέφει τον κυνισμό με τον οποίο όλοι αντιμετωπίζουμε την διακυβέρνηση. Όταν η Ουάσιγκτον δεν λειτουργεί σωστά, όλες οι υποσχέσεις της φαντάζουν κενές. Όταν οι ελπίδες σας διαψεύδονται συνεχώς, συμβιβάζεστε με ό,τι ήδη γνωρίζετε.

Το καταλαβαίνω. Αναγνωρίζω ότι δεν είμαι ο υποψήφιος με τις περισσότερες πιθανότητες γι’ αυτό το αξίωμα. Ούτε έχω την τυπική καταγωγή, ούτε έχω κάνει καριέρα στους διαδρόμους της Ουάσιγκτον… Όσοι μου αρνούνται κυνικά τη δυνατότητα να είμαι υποψήφιος, δεν καταλαβαίνουν ότι αυτές οι εκλογές δεν αφορούν εμένα. Αφορούν εσάς.

Εδώ και δεκαοχτώ μήνες, καθένας σας ξεχωριστά και όλοι μαζί έχετε κινητοποιηθεί, απαιτώντας το τέλος της πολιτικής του παρελθόντος. Έχετε κατανοήσει ότι το μεγαλύτερο ρίσκο αυτών των εκλογών είναι η δοκιμή των ίδιων παλαιών πολιτικών συνταγών με τους ίδιους παίκτες και η προσμονή ενός διαφορετικού αποτελέσματος. Έχετε δείξει τι μας διδάσκει η κοινή μας ιστορία: ότι σε καθοριστικές στιγμές, σαν αυτήν, η αλλαγή που χρειαζόμαστε δεν έρχεται από την Ουάσιγκτον, αλλά στην Ουάσιγκτον. Η αλλαγή λαμβάνει χώρα γιατί την απαιτεί ο αμερικανικός λαός, γιατί κινητοποιείται και ξεσηκώνεται.

Αμερική, αυτή είναι μια από εκείνες τις στιγμές.

Μετάφραση: Γιώργος Γιαννακόπουλος

Το πλήρες κείμενο (και βίντεο) της ομιλίας είναι διαθέσιμο στο http://obamaspeeches.com. Οι μεσότιτλοι είναι των “Ενθεμάτων”

Σημειώσεις του μεταφραστή

2. Πρόκειται για την ετήσια λίστα του ομώνυμου οικονομικού περιοδικού Forbes, που ιεραρχεί τις μεγαλύτερες αμερικανικές επιχειρήσεις. Βλ. http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2008/index.html

3. Πρόκειται για ένα νομοσχέδιο που ψηφίστηκε το 1944, προβλέποντας οικονομικές και κοινωνικές πρόνοιες για τους βετεράνους του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου

4.  Γένεσις 4:9 [Σ.τ.μ]

ΜΠΑΡΑΚ ΟΜΠΑΜΑ: Ο εκλεκτός

Μία εβδομάδα πριν από τις αμερικανικές εκλογές ο Μπαράκ Ομπάμα αντιπροσωπεύει την ελπίδα όχι μόνο των συμπατριωτών του αλλά και ολόκληρου του πλανήτη για ένα καλύτερο αύριο.

• Μινεσότα, 3 /6 / 2008

Το πλήθος στις κερκίδες παραληρούσε. Πολλοί έκλαιγαν. Ενοιωθαν πως γράφουν ιστορία. Και σε μεγάλο βαθμό, είχαν δίκιο: Λίγα λεπτά αφότου εξασφάλισε τον απαραίτητο αριθμό εκλεκτόρων για το χρίσμα των δημοκρατικών, ο Μπαράκ Ομπάμα ανέβηκε στο βήμα. Μήνες προεκλογικού κικ μπόξινγκ με τη Χίλαρι Κλίντον είχαν προσθέσει στα χαρακτηριστικά και την έκφρασή του μια «προεδρική» πατίνα. Η γλώσσα του σώματος ήταν μελετημένη, δεν θύμιζε σε τίποτα το φιλόδοξο πλην «αδούλευτο» γερουσιαστή που δεν ήξερε τι να κάνει με τα χέρια του στο σόου της Οπρα τα προηγούμενα χρόνια.

Ο περιβάλλων ήχος ήταν στο κόκκινο: εβδομήντα χιλιάδες υποστηρικτές σε παροξυσμό. Τα μικρόφωνα μπούκωσαν και το παραλήρημα ξεπήδησε από τα ηχεία των τηλεοπτικών δεκτών σε εκατομμύρια σαλόνια ανά τον κόσμο… Ο υποψήφιος πρόεδρος ευχαρίστησε επανειλημμένα το κοινό για την υποδοχή. Όρθωσε κι άλλο το ανάστημά του και κλείδωσε την πόζα «στο ύψος των περιστάσεων»: Σήκωσε το κεφάλι, προέταξε το πηγούνι και μισόκλεισε τα μάτια με την υπόσχεση «αποφασιστικότητας» που ο τυπικός ψηφοφόρος αναμένει από τον μελλοντικό του ηγέτη. Ο Τζων Στιούαρντ, ο «Λαζόπουλος» των αμερικανικών μίντια είχε δίκιο: Ο Μπαράκ Ομπάμα ΔΕΝ πόζαρε για τις κάμερες. Πόζαρε για χαρτονόμισμα!

• FAST FORWARD: Μιζούρι, 18 / 10 / 2008

Η συγκέντρωση στο Σεν Λιούις ήταν η μεγαλύτερη της προεκλογικής εκστρατείας και θύμιζε Ελλάδα στα ’80s… Εκατό χιλιάδες κόσμου, συγκεντρώθηκαν κάτι περισσότερο από δύο εβδομάδες πριν το νήμα των εκλογών… Λίγο αργότερα, στο πιο έγκυρο τηλεοπτικό τραπέζι της Αμερικής, το «Meet The Press» ο ρεπουμπλικανός στρατηγός και πρώην υπουργός Εσωτερικών, ο Κόλιν Πάουελ, είπε πως θα τον ψηφίσει. Ηταν η ψήφος εμπιστοσύνης που μαλάκωσε ένα πιο συντηρητικό κοινό…

Το καλοκαίρι ήταν δύσκολο για τον Ομπάμα… Η εκστρατεία του «έκανε κοιλιά», οι επιθέσεις των Ρεπουμπλικανών γέννησαν αμφιβολίες, ο βραχύβιος τυφώνας Πέιλιν έκλεψε πολύτιμο τηλεοπτικό χρόνο. Το φθινόπωρο, όμως, η εικόνα άλλαξε. Η εκστρατεία του Tζον Mακέιν θεωρείται ξεγραμμένη από τα μίντια, ο ίδιος υπολείπεται στα ποσοστά, η υποψήφια αντιπρόεδρός του αναγκάζεται να κάνει χαριτωμενιές στο «Saturday Night Live», και να λικνίζεται παρέα με ηθοποιούς ντυμένους με προβιές Εσκιμώων…

Εν μέσω οικονομικής κρίσης, οι υποστηρικτές του Ομπάμα έβαλαν στο προεκλογικό του ταμείο 160 εκατομμύρια δολάρια μόνο τον Σεπτέμβριο. Ο αντίπαλός του πρέπει να αρκεστεί στα 85 εκατομμύρια της κρατικής χρηματοδότησης που επέλεξε, μέχρι τις εκλογές…

Τώρα τίποτα δεν μοιάζει να μπορεί να σταθεί εμπόδιο στο δρόμο του Ομπάμα για τον Λευκό Οίκο… Τίποτα, εκτός ίσως από την Οκτωβριανή Έκπληξη… τον βρώμικο άσο, την αποκάλυψη, την επίθεση, ή τη συνωμοσία που παραδοσιακά πέφτει στο τραπέζι στο παραπέντε των εκλογών…

Αλλά ο Ομπάμα άλλαξε κι άλλο… Τώρα πια, απασφαλίζει το «χαμόγελο που κερδίζει» ακόμα και για να σαρκάσει. Σηκώνει τον τόνο της φωνής συχνότερα. Δεν αφήνει γάντι να πέσει.

• Τα βασικά

Ο ιστορικός συμβολισμός της ενθρόνισης του νέου μαύρου γερουσιαστή ως Εκλεκτού της μισής Αμερικής για την προεδρία αναπαράχθηκε χιλιάδες φορές… και δικαίως:

Ο Ομπάμα γεννήθηκε μια χρονιά που οι μαύροι δεν είχαν δικαίωμα ψήφου (το εξασφάλισαν το 1967). Οι γονείς του δεν είχαν δικαίωμα να παντρευτούν (το Ανώτατο Δικαστήριο επέτρεψε τους μεικτούς γάμους το 1967). Στον αντίποδα, ο Ρεπουμπλικάνος αντίπαλός του έκλεισε οκτώ δεκαετίες ζωής -όταν γεννήθηκε δεν είχαν εφευρεθεί ούτε καν τα κουτάκια για τα αναψυκτικά.

Η νικηφόρα επέλαση του Ομπάμα στις προκριματικές εκλογές έσπασε στερεότυπα: Με βάση τη φυλετική αναλογία, από τις δέκα «πιο μαύρες» πολιτείες, κέρδισε τις εννιά. Και από τις δέκα «πιο λευκές» πήρε τις επτά… Το Σώμα των Αμερικανών ψηφοφόρων μπορεί να καυχιέται ότι γκρέμισε ένα μεγάλο ταμπού, που μόνο οι σεναριογράφοι του «Independence Day» και του «24» είχαν τολμήσει…

Για τους πιο φανατικούς του υποστηρικτές είναι η όσμωση του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ και του Ρόμπερτ Κένεντι σε ένα σώμα. Για τους αντιπάλους του είναι μια μεθυσμένη πυξίδα, ένα αχρησιμοποίητος πίνακας που δέχεται τα πάντα -τόσο λευκός, όσο σκούρο είναι το δέρμα του.

Ενα λιγότερο υποκειμενικό του επίτευγμα είναι ότι «κατέβασε» τους νέους και τους μαύρους στην πολιτική, τους έδωσε κίνητρο να ψηφίσουν… Ο Κόλιν Πάουελ προέβλεψε μια προεδρία «που θα μεταμορφώσει την Αμερική». Οι αρθρογράφοι διαπιστώνουν ότι η υποψηφιότητά του αύξησε τις προσδοκίες για το τι μπορούν να κάνουν οι Αμερικανοί και πώς βλέπουν τους εαυτούς τους, όπως κανένας στην πρόσφατη ιστορία…

Θα γίνει όχημα για τα όνειρά τους η θα γίνουν το όχημα για τη φιλοδοξία του; Το ένα δεν αποκλείει το άλλο… Αλλά σπανίως πηγαίνουν και μαζί.

• Ποιός είστε στ’ αλήθεια, κύριε Ομπάμα;

Ο κοσμοπολIτης γερουσιαστής έχει γράψει δυο αυτοβιογραφικά βιβλία. Αυτό που περιγράφουν οι γραμμές τους δεν είναι ο κούλ τύπος στον οποίο πιστεύουν οι πιτσιρικάδες, ούτε ο ελιτιστής που βλέπουν οι αντίπαλοί του… Περιγράφουν μάλλον έναν προσγειωμένο τύπο που μπορεί να κάνει σκληρή αυτοκριτική και να κατανοεί βαθιά την αντίθετη άποψη. Δημοσίως μιλά σαν κανονικός άνθρωπος, με κανονικές λέξεις, και συχνά σύνθετη επιχειρηματολογία. Δεν επαναλαμβάνει ένα εύπεπτο μήνυμα ξανά και ξανά. Σαν να προϋποθέτει από τον ακροατή του ότι σκέφτεται… κάτι που οι πολιτικοί σε όλο τον κόσμο έχουν καιρό ξεχάσει να κάνουν…

Η ψυχολογική ανάλυση των υποψηφίων είναι μακρά παράδοση ενός έθνους εθισμένου στην ψυχανάλυση – και η βάση δεδομένων, μεγάλη. Κατά τον Δείκτη Meyers-Briggs, που κατατάσσει τους ανθρώπους σε 4 κατηγορίες, ο Ομπάμα είναι Ιδεαλιστής. Βλέπει τον εαυτό του ως ηγέτη-καταλύτη για τη μεταμόρφωση απογοητευμένων αμερικανών και το ξεπέρασμα δύο δεκαετιών στείρου κομματισμού. Ο ίδιος κάνει πλάκα με το πόσο ανοργάνωτος είναι και πόσο τον απωθεί η γραφειοκρατία: «Θέλω άξιους ανθρώπους γύρω μου που θα φροντίζουν να δουλεύουν τα συστήματα», λέει.

Οπως όλοι οι ιδεαλιστές, έχει υψηλή «διπλωματική ευφυΐα»: Αναζητά κοινούς τόπους, θέλει να πετυχαίνει συναινέσεις, να καταλήγει σε «αντικειμενικές αλήθειες», και να εμπιστεύεται τους άλλους. Το συχνότερό λάθος των Ιδεαλιστών εκπορεύεται από αυτό: κάνουν συχνά λάθος κρίσεις επειδή προβάλλουν τα δικά τους χαρακτηριστικά σε ανθρώπους που δεν τα διαθέτουν… Και στην ανθρωποφαγική προεκλογική Αμερική αυτό μπορεί να γίνει καταστροφικό -όπως έδειξε η αντίδραση στη δηλωμένη πρόθεσή του να κάτσει και να μιλήσει με τους «εχθρούς της Αμερικής» (βλ. Ιράν και Συρία), ή να αναφερθεί επιτιμητικά στους συντηρητικούς ψηφοφόρους «που κραδαίνουν όπλα, πηγαίνουν στην εκκλησία και φοβούνται ότι δεν είναι σαν κι αυτούς»…

Η βασική πεποίθηση ενός Ιδεαλιστή είναι ότι μπορεί να κινητοποιήσει τους γύρω του, να τους εμπνεύσει με τον ενθουσιασμό του. Όμως η δυνατότητα να πετυχαίνεις κάτι τέτοιο με μια γλώσσα από χρυσάφι, έχει μια παγίδα: να πιστέψεις στη μαγεία των λέξεων. Να πιστέψεις δηλαδή, όπως οι πρωτόγονοι, ότι οι λέξεις είναι μαγικά ξόρκια που η εκφορά τους και μόνο φέρνει αποτέλεσμα.

Στις ΗΠΑ, 47 εκατομμύρια ψηφοφόροι δεν έχουν ιατρική ασφάλιση. Το Σεπτέμβριο 160 χιλιάδες εργαζόμενοι πέρασαν από το λογιστήριο, πριν ανακοινώσουν στις οικογένειές τους ότι απολύθηκαν. Τα όμορφα λόγια λένε λίγα σε εκείνους… «Ίσως γι’ αυτό τα ψυχολογικά ιστορικά των ενοίκων του Λευκού Οίκου δεν περιγράφουν κανέναν Ιδεαλιστή μέχρι σήμερα», λέει ο ψυχολόγος Ντέιβιντ Κέρσι, που μελέτησε τους προεδρικούς υποψηφίους. Σε αυτό το σημείο εστιάζει η βασικότερη κριτική που δέχεται (με αιχμή τα βιτριολικά σχόλια της Χίλαρι και τα απαξιωτικά του μπάρμπα Μακέιν)? Εντάξει «Ναι, μπορούμε», όπως λέει το βασικό του σύνθημα. Αλλά τι γίνεται με το «Πώς»;

• Τα διαμάντια είναι αληθινά;

Μία άλλη ομιλία, που έγινε με διαφορά ωρών από τη λαμπερή ομιλία της «στέψης» του τον Ιούνιο δημιούργησε υποψίες σε πολλούς. Απευθύνθηκε στο AIPAC, το πιο ισχυρό Ισραηλινό λόμπι, κι υποσχέθηκε γη και ύδωρ:

Οραματίστηκε μια Ιερουσαλήμ «αδιαίρετη, πρωτεύουσα του κράτους του Ισραήλ», και έκανε τους Μουσουλμάνους σε όλο τον κόσμο να ανατριχιάσουν… Έσπευσε να ρίξει τις ευθύνες για τον πόλεμο στους Παλαιστίνιους -κι ας σκοτώθηκαν 40 για κάθε ισραηλινό που έχασε τη ζωή του το 2007 (δεκαπλάσια αναλογία από την περίοδο 2000-2005).

Σε όλη την προεκλογική εκστρατεία δεν έχει διαφοροποιηθεί από την προσπάθεια του Λευκού Οίκου να διαιωνίσει την αμερικανική παρουσία στο Ιράκ με 50 γιγάντιες βάσεις.

Απέφυγε να διακηρύξει μια πραγματικά νέα πολιτική για τη Μέση Ανατολή, δεν καταδίκασε τη συγκρουσιακή πολιτική με την Τεχεράνη.

Λίγοι είναι αυτοί που πιστεύουν ότι ο Ομπάμα θα αλλάξει συθέμελα τον τρόπο που η Αμερική πολιτεύεται στον κόσμο, ή το πώς η Ουάσινγκτον αντιμετωπίζει τα ντόπια κοινωνικά στρώματα… Μέχρι σήμερα έδειξε πως η προσαρμοστικότητά του στο κατεστημένο και τον Μέσο Ορο είναι ένα αντανακλαστικό επιβίωσης που κατέχει καλά.

Εχει υποσχεθεί να λέει στους ψηφοφόρους όσα πρέπει να μάθουν και όχι όσα θέλουν να μάθουν. Δεν το ακολουθεί πάντα. Η συμμετοχή του στη διαχείριση της οικονομικής κρίσης ήταν διακριτική, δεν έσπασε αυγά. Πέρυσι είχε παρομοιάσει την Τυραννία του Πετρελαίου με τον φασισμό και τον κομμουνισμό. Απέφυγε να το αναπτύξει, και δημιούργησε ερωτήματα στην αριστερή πτέρυγα των δημοκρατικών. Θα τα βάλει με το σύστημα ή θα προσπαθήσει να συγκαλύψει τη φθορά του; Η πιο σκληρή κριτική δεν ήρθε από το Ιράν αλλά από τη Λιβύη… με τη μορφή ψυχολογικής διάγνωσης δια χειρός Μουαμάρ Καντάφι: «Φοβούμαστε ότι ο Ομπάμα, επειδή νιώθει μαύρος με σύμπλεγμα κατωτερότητας, θα συμπεριφέρεται χειρότερα από τους λευκούς. Κι αυτό θα είναι τραγωδία». Τον υπερασπίστηκε ένας άλλος εμβληματικός παρίας, ο Φιντέλ Κάστρο. «Το μόνο στο οποίο υπερισχύει ο αντίπαλός του είναι στα χρόνια» – είπε ο ογδοντάρης Κουβανός.

• Η επόμενη μέρα

Ο Γκλεν Χάμπαρτ, ο κοσμήτορας του Columbia Business School στη Νέα Υόρκη, είναι αθεράπευτα αισιόδοξος για τις οικονομικές προοπτικές της Αμερικής – ακόμα και σήμερα. Παραδέχεται, ωστόσο, ότι η κρίση έχει προκαλέσει στον Αμερικανό καταναλωτή (υπεύθυνο για το 80% σχεδόν της ανάπτυξης των ΗΠΑ) ένα ψυχολογικό σοκ χωρίς προηγούμενο στα τελευταία 80 χρόνια…

Ο επόμενος πρόεδρος θα ηγείται σε μια περίοδο που οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αντιμετωπίσουν αυξανόμενη πίεση να μειώσουν τα προνόμιά τους στο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα… Ενα σύστημα που εξασφάλισε στη χώρα προνομιακό δανεισμό, τους καλύτερους εμπορικούς όρους, τις καλύτερες τιμές για τους καταναλωτές της, κι ολόκληρο τον πλανήτη ως προέκταση της αγοράς της…

Θα είναι μια περίοδος που τα ευάερα και ευήλια συνθήματα θα έχουν μικρή αναφορά στην πραγματικότητα. Οι τρόποι του Ομπάμα είναι οι πιο κατάλληλοι για να προσφέρουν… στοργή και στήριξη στα χρόνια της δοκιμασίας. Η ρητορεία του και ο χαρακτήρας του μπορούν να σερβίρουν δυσάρεστες αλήθειες πιο μαλακά, πιο αποτελεσματικά…

Από την άλλη, όταν περάσει ο μήνας του μέλιτος, μπορεί να προκαλέσει πιο ακραίες αντιδράσεις από τα στρώματα που δεν ταυτίζονται μαζί του ή από αυτά που ταυτίζονται αλλά θα νιώσουν ότι τους πρόδωσε… Για τον Μπαράκ Ομπάμα ως πρόεδρο, θα είναι μια δύσκολη ισορροπία που θα δοκιμάσει τα πιο δυνατά του χαρτιά…

ΗΛΙΑΣ ΣΙΑΚΑΝΤΑΡΗΣ, ΕΙΚΟΝΕΣ / ΕΘΝΟΣ