«Πάνω από δύο χρόνια θα διαρκέσει η ύφεση»

Δρ ΡΟΥΜΠΙΝΙ Ο ΕΠΟΝΟΜΑΖΟΜΕΝΟΣ ΚΑΙ «Δρ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ», ΕΠΕΙΔΗ ΠΡΟΕΒΛΕΨΕ ΤΟ «ΚΡΑΧ», ΜΙΛΑΕΙ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΑ ΑΝΑΓΚΑΙΑ ΜΕΤΡΑ

Του ΝΙΚΟΥ ΚΑΤΖΗΛΑΚΗ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 31/10/2008

Προέβλεψε με ακρίβεια τη σημερινή κρίση του καπιταλιστικού συστήματος, σε περίοδο φαινομενικής ευημερίας. Είχε μιλήσει για «μια φούσκα ακινήτων, συνοδευόμενη από αύξηση των τιμών του πετρελαίου, μεγάλη μείωση της καταναλωτικής εμπιστοσύνης, μια βαθιά ύφεση και ένα ανατριχιαστικό μπλοκάρισμα του παγκόσμιου οικονομικού συστήματος, καταστρέφοντας επενδυτικές τράπεζες και μεγάλα οικονομικά ιδρύματα». Η πρόβλεψη καταγράφτηκε την 7η Σεπτεμβρίου 2006.

«Η οικονομική πίεση θα συνεχιστεί τους επόμενους μήνες. Εχουμε αποφύγει απλώς την ολοκληρωτική κατάρρευση του συστήματος για τώρα, αλλά η κατάσταση είναι ακόμη πάρα πολύ δύσκολη στις ΗΠΑ και την Ε.Ε.» λέει ο Δρ Νούριελ Ρουμπίνι

Ο Δρ Νούριελ Ρουμπίνι, ή Dr. Doom (Δρ Καταστροφή) -προσωνύμιο που απέκτησε έκτοτε- βλέποντας τις προβλέψεις του να επαληθεύονται, απέκτησε φήμη που λίγοι οικονομολόγοι απολαμβάνουν, εξελισσόμενος σε έναν εκ των πλέον σημαινόντων επιστημόνων της ειδικότητάς του στις μέρες μας. Σήμερα, σχολιάζοντας τις κινήσεις Μπους για την αντιμετώπιση της κρίσης, μέσω εθνικοποιήσεων οικονομικών ιδρυμάτων, κάνει λόγο για «Ηνωμένες Σοσιαλιστικές Πολιτείες της Αμερικής» και για «εφεύρεση του σοσιαλισμού των πλουσίων». Και σε τηλεφωνική συνομιλία του με την «Ε», ο καθηγητής του πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης, παρά το ότι δηλώνει ότι η επερχόμενη οικονομική ύφεση δεν θα έχει τη σφοδρότητα αυτής της δεκαετίας του ‘30, μας λέει ότι «οι οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες θα είναι σοβαρότατες».

• Κύριε Ρουμπίνι, θεωρείστε ο μοναδικός «αγγελιαφόρος» της σημερινής κρίσης, κάτι που θέτει τις προβλέψεις σας για την εφ’ εξής περίοδο στην πρώτη γραμμή του ενδιαφέροντος…

«Προβλέπω ότι ο κίνδυνος μιας συστημικής και οικονομικής κατάρρευσης έχει κάπως μειωθεί λόγω των ριζοσπαστικών μέτρων που πάρθηκαν. Το δυσάρεστο είναι ότι σε Αμερική και Ευρώπη εισερχόμαστε σε περίοδο επίπονης, σοβαρότατης οικονομικής ύφεσης, όπου τα μακροοικονομικά νέα και οι ειδήσεις για τα κέρδη των μεγάλων εταιρειών θα είναι πολύ αρνητικά, αυξάνοντας την πίεση στα χρηματιστήρια, προκαλώντας ουσιαστικά προβλήματα στις αγορές. Πιθανόν να υπάρξει πρόβλημα με κεφάλαια ιδιωτικών επενδύσεων, ή με μερικές αναπτυσσόμενες οικονομίες, οι οποίες μπαίνουν σε βαθιά κρίση. Η οικονομική πίεση θα συνεχιστεί τους επόμενους μήνες, οπότε βρισκόμαστε ακόμη για τα καλά μέσα στο τούνελ, με το φως στο βάθος του να μη γίνεται ορατό στο άμεσο μέλλον. Εχουμε αποφύγει απλώς την ολοκληρωτική κατάρρευση του συστήματος για τώρα, αλλά η κατάσταση είναι ακόμη πάρα πολύ δύσκολη στις ΗΠΑ και την Ε.Ε., και αυτό σύντομα θα μεταφερθεί και στις αναδυόμενες αγορές».

• Εχετε δηλώσει ότι οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν μια οικονομική καρδιακή ανακοπή. Θα λέγατε ότι το ενδεχόμενο μιας ύφεσης όμοιας με αυτής του ‘30 είναι πιθανή;

«Οχι σε αυτόν τον βαθμό. Η κρίση είναι η χειρότερη που έχουμε δει από τη δεκαετία του ‘30, αλλά οι συνέπειες στην πραγματική οικονομία δεν θα είναι τόσο σοβαρές, όμως η ύφεση -στην περίπτωση των ΗΠΑ- θα διαρκέσει τουλάχιστον δύο χρόνια, οπότε οι οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες θα είναι σοβαρότατες».

«Αδυναμίες» και «απώλειες»

• Βλέπετε η περίπτωση της οικονομικής κατάρρευσης της Ισλανδίας να επαναλαμβάνεται σε άλλες χώρες;

«Υπάρχει ένας αριθμός χωρών με σημαντικές εσωτερικές και εξωτερικές αδυναμίες. Κάποιες από αυτές θα χρειαστούν ειδικά προγράμματα του ΔΝΤ για να αποφύγουν σφοδρές οικονομικές κρίσεις, όπως το Πακιστάν.

Και όπως στην Ισλανδία, κάποια οικονομικά ιδρύματα στις χώρες αυτές είναι αδύνατον να σωθούν, διότι είναι πολύ μεγάλα για τα δεδομένα των συγκεκριμένων κρατών, δεδομένου ότι οι κυβερνήσεις τους είναι αδύναμες έχοντας περιορισμένους οικονομικούς πόρους».

Ακατάλληλος ο Μαρξ…

• Πολλοί λένε ότι η μαρξιστική θεωρία επανέρχεται δριμύτερη λόγω της κρίσης και της αναζήτησης λύσεων για το μέλλον. Τι πιστεύετε;

«Δεν είμαι σίγουρος για το εάν η μαρξιστική θεωρία είναι κατάλληλη για να αναλύσει την παρούσα κρίση. Πιστεύω ότι αυτή είναι μια κρίση που προκλήθηκε λόγω έλλειψης επίβλεψης και ρύθμισης, που είναι απαραίτητες για όλες τις οικονομίες που λειτουργούν σωστά. Πιστεύω ότι οι οικονομίες της αγοράς μπορούν να είναι λειτουργικές και ότι το οικονομικό μας σύστημα δουλεύει σωστά, εάν υπάρχουν οι ανωτέρω προυποθέσεις και αποφεύγονται οι ακρότητες».

• Γνωρίζουμε τι μέτρα έχουν παρθεί για τη βιωσιμότητα των τραπεζών και των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Τι μέτρα πρέπει να παρθούν και προς όφελος του πολύ κόσμου που ίσως χτυπηθεί από την κρίση;

«Οι κυβερνήσεις έπρεπε να στηρίξουν το οικονομικό σύστημα, αλλιώς οι παράπλευρες απώλειες στην πραγματική οικονομία από την οικονομική κατάρρευση θα ήταν τραγικές. Αλλά σήμερα, σε συνθήκες ύφεσης, είναι ανάγκη στις ΗΠΑ, στην Κίνα και εν μέρει σε ορισμένες ακόμη χώρες οι οποίες διαθέτουν οικονομικούς πόρους να παράσχουν -όπου είναι απαραίτητο και εφικτό- πολιτικές που θα δίνουν κίνητρα για αύξηση της συνολικής ζήτησης σε περιόδους όπου η κατανάλωση και οι πραγματικές επενδύσεις μειώνονται. Αλλά αυτό εξαρτάται από την οικονομική κατάσταση κάθε χώρας. Κάποιες έχουν αυτή τη δυνατότητα, κάποιες άλλες με οικονομικό πρόβλημα, πιθανόν όχι».

• Μια τέτοια κατάσταση όπως η σημερινή φέρνει κατά νου παρελθούσες παρόμοιες συγκυρίες τις οποίες ακολούθησαν μεγάλες συρράξεις…

«Πιστεύω ότι ο βαθμός εμπορικής και οικονομικής ενοποίησης μεταξύ ΗΠΑ, Ε.Ε., Κίνας, Ινδίας κ.ά. είναι τέτοιος που είναι προς το συμφέρον όλων να λύνονται τα σοβαρά οικονομικά προβλήματα με έναν εποικοδομητικό τρόπο. Δεν νομίζω ότι θα πάμε σε πόλεμο, αλλά ότι υπάρχει ακόμη χώρος για οικονομική συνεργασία παγκοσμίως. Φυσικά ο ρόλος των ΗΠΑ έχει περιοριστεί, οπότε πρέπει πλέον να συνεργαστεί με τις μεγάλες δυνάμεις του κόσμου για να λύσουν αυτά τα ζητήματα». *

Ντέιβιντ Άξελροντ: Ο «σωτήρας» του Ομπάμα

Αυτές τις ημέρες, ο αξιόλογος στρατός των εθελοντών του Ομπάμα που περνούν τις ημέρες τους χτυπώντας πόρτες, ανησυχεί πολύ. Φοβούνται ότι κάτι μπορεί να πάει στραβά με το πολιτικό κίνημα που συνέβαλαν να δημιουργηθεί, να γίνει κάτι φοβερό που θα τα ανατρέψει όλα. Κάτι τέτοιες στιγμές, ο άνθρωπος που παρεμβαίνει για να ηρεμήσει τα πνεύματα είναι ο Ντέιβιντ Άξελροντ.

Στον άνθρωπο αυτό ανήκουν εύσημα γιατί παρέμεινε στις θέσεις του ακόμη κι όταν όλα έμοιαζαν χαμένα. Πέρυσι τέτοια εποχή, με τον Ομπάμα να υπολείπεται 33 μονάδες της Χίλαρι και τα μέσα ενημέρωσης να είναι έτοιμα να ανακηρύξουν την τελευταία υποψήφια των Δημοκρατικών για την προεδρία, ο ‘Αξελροντ αρνήθηκε να αλλάξει το μήνυμα της εκστρατείας και να υιοθετήσει αρνητικούς τόνους.

Ποιος είναι ο Αξελροντ

Ο ‘Αξελροντ γεννήθηκε το 1955 στη Νέα Υόρκη. Η μητέρα του ήταν δημοσιογράφος και ο πατέρας του ψυχολόγος. Οι γονείς του χώρισαν όταν ήταν ακόμη παιδί, και μερικά χρόνια αργότερα ο πατέρας του αυτοκτόνησε. Του χρειάστηκαν τριάντα χρόνια για να δηλώσει δημοσίως ότι «ο άνθρωπος που αγαπούσα και θαύμαζα περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο αφαίρεσε τη ζωή του». Με τη σύζυγό του Σούζαν έχουν τρία παιδιά, από τα οποία το ένα πάσχει από επιληψία. Το 1998, το ζευγάρι βοήθησε να δημιουργηθεί η οργάνωση Ενωμένοι Πολίτες για την Έρευνα στην Επιληψία.

Η ομιλία του Τζον Κένεντι στη Νέα Υόρκη το 1960 επηρέασε καθοριστικά τον Άξελροντ, ο οποίος σπούδασε πολιτικές επιστήμες στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου και το 1981 προσελήφθη στην εφημερίδα «Σικάγο Τρίμπιουν». Έλαβε μέρος στην εκστρατεία του Ομπάμα για να γίνει γερουσιαστής το 2004 και στη συνέχεια δεν έφυγε από το πλευρό του. Προσωπικός φίλος του Μπάρακ και της Μισέλ, δεν διστάζει να λέει τη γνώμη του ακόμη κι όταν δεν είναι ιδιαίτερα κολακευτική για τον υποψήφιο πρόεδρο. Μετά τη νίκη του Ομπάμα επί της Χίλαρι τον περασμένο Ιανουάριο, ρωτήθηκε τι θα μπορούσε να εμποδίσει τον Ομπάμα να κερδίσει το χρίσμα του κόμματός του. «Το εγώ του», απάντησε.

Η αποφασιστικότητά του δοκιμάστηκε πριν από μερικές εβδομάδες, όταν οι δύο υποψήφιοι είχαν το πρώτο τους ντιμπέιτ στο Πανεπιστήμιο του Μισισιπή. Στη διάρκεια της 90λεπτης συζήτησης, ο Μακέιν δεν κοίταξε τον αντίπαλό του ούτε μια φορά. Δεν πρόφερε καν το όνομά του. Στην επόμενη συνάντησή τους, τον έδειξε με το δάκτυλό του αποκαλώντας τον «αυτός εδώ». Ο Άξελροντ άρπαξε την ευκαιρία και, μιλώντας την ίδια μέρα στους δημοσιογράφους, επεσήμανε ότι «αυτός δεν είναι τρόπος να απευθύνεται κανείς σε έναν υποψήφιο για την προεδρία. Το κατά πόσον ο Μακέιν ξέφυγε από τα όρια, είπε, ας το κρίνουν άλλοι».

Σε αυτή τη γραμμή παρέμεινε σε όλη τη διάρκεια της εκστρατείας. Επενέβαινε μόνο όταν το θεωρούσε απαραίτητο, αποφεύγοντας τους εμπρηστικούς χαρακτηρισμούς. Άφηνε τη δυσαρέσκεια να πλανάται στον αέρα, χωρίς να παίρνει ο ίδιος κατηγορηματική θέση. Το μεγαλύτερό του ταλέντο, πάντως, είναι τα μικρά τηλεοπτικά βίντεο που σε όλη τη διάρκεια της εκστρατείας συμπύκνωναν τα βασικά μηνύματα του Ομπάμα.

Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Άξελροντ συνεργάζεται με ένα μαύρο υποψήφιο. Αποφασιστική ήταν η συμβολή του στην εκλογή του Χάρολντ Ουάσινγκτον ως δημάρχου του φυλετικά διαιρεμένου Σικάγου. Ο Αξελροντ συνεργάστηκε επίσης με τον κυβερνήτη της Μασαχουσέτης Ντιβάλ Πάτρικ και με τον δήμαρχο της Φιλαδέλφεια Μάικλ Νάτερ. Όπως γράφει ο Λέοναρντ Ντόιλ στην Ιντιπέντεντ, χωρίς τη βοήθειά του είναι αμφίβολο αν ο Ομπάμα θα είχε φτάσει ποτέ στη θέση που έφτασε. [Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Παρασκευή, 31 Oκτωβρίου 2008]